ਚੌਂ-ਮੁੰਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਚਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਾਂ। ਮੈਨੂੰ, ਨਰ-ਨਾਰੀ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਬਰਕਤ ਵਾਲੇ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰੀ ਆਵੇਗੀ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ; ਫਿਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਪਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਤਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ; ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੋਵੇਂ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਉਪਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ: “ਇਹ ਯਾਦਵ ਕੌਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਜਨਮਿਆ? ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਾੜਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਕ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦੱਸੋ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਗਾਯਤਰੀ, ਜੋ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਹੈ; ਤੇ ਮਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸ਼ਤਾਰੂਪਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੌ ਰੂਪ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਹਨ। ਸੁਖ, ਮਨ, ਤਪ, ਬੁੱਧੀ, ਮਹਾਨਤਾ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲਝਣ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਤਾਰੂਪਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ—ਮਾਰੀਚੀ ਆਦਿ—ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਮਦੇਵ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ) ਤੇ ਸੰਤਕੁਮਾਰ (ਜੋ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰੀ, ਤੇ ران੍ਹਾ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਰਚੇ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ, ਗਰਜ, ਬੱਦਲ, ਲਾਲ ਧਨੁ, ਛੰਦ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਜਨਯਾ; ਫਿਰ, ਇਹ ਸਭ ਰਚੇ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਸਾਧਿਆ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ 84 ਕਰੋੜ ਜੀਵ ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਰਚੇ। ਵਾਮਾ ਨੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਰਚਿਆ, ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਜੀਵਨ (ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ) ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੋ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਦੋਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਸਥੰਭ ਵਜੋਂ ਰਹਿਆ। ਸਵਯੰਭੂ ਮਨੂ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਅਨੰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮਨੂ ਨੇ ਅਨੰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਤਾਨਪਾਦ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਧੀ ਸੁਨ੍ਰਤਾ (ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ) ਜਨਮੀ। ਉਤਾਨਪਾਦ ਤੋਂ ਮੰਥਰਾਗਾਮਿਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਆਪਸਯਤੀ, ਆਪਸਯੰਤਾ, ਕੀਰਤਿਮੰਤ, ਤੇ ਧ੍ਰੁਵ। ਉਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਸੁਨ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ; ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਮਨੂ ਦੀ ਧੀ ਧਨਿਆ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਅੱਗਨੀ ਦੀ ਧੀ ਸੁਚਾਯਾ ਨੇ ਬਾਕੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਕ੍ਰਿਪਾ, ਰਿਪੁ, ਜਯਾ, ਵ੍ਰਿਤਾ, ਵ੍ਰਿਕਾ, ਵ੍ਰਿਕਤੇਜਸਾ, ਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਜਨਮੇ; ਵਿਰਿਨੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੋਤੀ) ਤੋਂ ਰਿਪੁੰਜਯਾ ਜਨਮਿਆ। ਵਿਰਾਣਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਜਨਮਿਆ; ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ ਮਨੂ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸਨ: ਊਰੁ, ਪੂਰੁ, ਸ਼ਤਦਯੁਮਨਾ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤਿਵਾਕ, ਘਵੀ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਦਾ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰਾ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ, ਤੇ ਦਸਵਾਂ ਅਭਿਮਨਯੁ। ਊਰੁ ਦੀ ਪਤਨੀ (ਅੱਗਨੀ ਦੀ ਧੀ) ਨੇ ਛੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਅੱਗਨੀ, ਸੁਮਨਸਾ, ਖਿਆਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗੀਰਸ, ਤੇ ਗਯਾ। ਸੁਨੀਥਾ (ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ) ਨੇ ਅੰਗਾ ਤੋਂ ਵੇਨਾ ਜਨਮਿਆ; ਵੇਨਾ, ਅਧਰਮੀ, ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਮंथਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਥੂ (ਮਹਾਨ) ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਅੰਤਰਧਾਨ ਨੇ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਤੋਂ ਮਾਰੀਚਾ ਜਨਮਿਆ; ਹਵਿਰਧਾਨਾ (ਅੱਗਨੀ ਦੀ ਧੀ) ਤੋਂ ਧਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ਾ, ਸਾਂਗਾ, ਯਮ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਬਲਾ, ਤੇ ਸ਼ੁਭਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਵਿਰਧਾਨਾ ਨਾਮਕ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮੇ। ਸਾਵਰਣਾ (ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਸਭ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਹਰ ਥਾਂ ਵਧੇ; ਪਰ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਅੱਗਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੋਮਕਨਿਆ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ਾ ਜਨਮਿਆ। ਦਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਮਕਨਿਆ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਵਤੀ ਨਦੀ ਜਨਮੀ। ਉਸ ਦਕਸ਼ਾ (ਚੰਦ੍ਰ-ਅੰਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਤੋਂ ਅੱਸੀ ਕਰੋੜ ਸੰਤਾਨ ਹੋਈ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਬਹੁ ਪੈਰ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਸੁਰਖੀ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਸ਼ੰਖ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਕੰਨ-ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ। ਕੁਝ ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ-ਮੁਖ, ਕੁਝ ਸਿੰਘ-ਮੁਖ, ਕੁਝ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਸੂਰ-ਮੁਖ, ਤੇ ਕੁਝ ਊਠ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਅਾਪਕਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਗਈ।