ਹਰ ਚੀਜ਼, ਹੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ, ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਰਾਜਸੀ ਵੈਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਬੋਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹਨ?” ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪੂਰਾ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਯਯਾਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: “ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਪਾਣੀ ਲੈਣ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਫੜਨ ਆਇਆ ਹੈਂ?” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ।” ਇਸ ਤੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਸ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ—ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣ।” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।” ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਕਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ, ਤੂੰ ਚੁਣ।” “ਚਾਰ ਵਰਨ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।” ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।” ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹੱਥ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਿਆ, “ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਜਾਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਅੱਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ।” ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੱਪ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨੂੰ ਡੱਸਦਾ ਹੈ, ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਇੱਕ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।” “ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਇਸੀ ਲਈ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਦਾਈ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਇਆ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਝੁਕ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਕਵੀ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ।” ਕਵੀ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਵੀਰ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲ ਕਰ, ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇਗਾ, ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।” ਕਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਲੁਕਿਆ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” “ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਮੁਖੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲੈ ਲੈ; ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਅਤੁਲ ਸੁਖ ਪਾ।” “ਤੇ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਨ ਦੀ ਧੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਸਯੋਗ ਲਈ ਨਾ ਬੁਲਾਈਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਚਰਨ ਚੁੱਕੇ, ਉਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਗ ਕੋਲ ਇਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਸੁਖ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਣ। ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਸੋਹਣੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਯੌਨ-ਕਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, “ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਪਤੀ ਨਹੀਂ।” ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, “ਕੀ ਹੋਇਆ? ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਦੇਵਯਾਨੀ ਮਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।” “ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਚੁਣਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਣਾਂਗੀ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੈਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ।” ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਗ ਕੋਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਈ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੋਮ, ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਯਮ ਜਾਂ ਵਰੁਣ ਹੋਵੇ—ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?” “ਹੇ ਰਾਜੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਸੋਹਣੀ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।” ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਧੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ, ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।