ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਧਰਮ, ਦਾਨ, ਮਿੱਠਾਸ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸਯਮ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਦੇਵਯਾਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਕਚ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ" ਆਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪರ್ವਨ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਮੈਂ ਅੰਗੀਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਚ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਚਾਰਯ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕਚ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁਆਗਤਯੋਗ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਹੋਵੇ।" ਕਚ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ" ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਰ ਪੁੱਤਰ ਕਵੀ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਪ੍ਰਣ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸਮਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਨਿੱਤ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਗੀਤ ਗਾਂਦਾ, ਨਚਦਾ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਕਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਗਵ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਵੀ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਆਤਮ-ਸਯਮ ਤੇ ਪ੍ਰਣ-ਪਾਲਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀ, ਤੇ ਇੱਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਚ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਣ ਨਿਭਾਇਆ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਪ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ, ਭੇੜੀਆਂ ਤੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਗਵਾਲੇ, ਗਾਂ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾ ਕਚ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡੀ ਹਵਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਸੂਰਜ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਗਵਾਲੇ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਚ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਪਿਤਾ, ਕਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, "ਆ ਜਾ, ਆ ਜਾ," ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਕਚ ਆਇਆ, ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਧਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।" ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਚ ਜੰਗਲ ਚ ਗਿਆ ਤੇ ਸਦਾ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਾੜ ਕੇ, ਪੀਸ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਕਚ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਪਿਤਾ, ਜੇ ਕਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰੀ, ਕਚ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੇਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦਾ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮਰਿਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ, ਨਾ ਰੋ, ਦੇਵਯਾਨੀ; ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਨੂੰ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤੇ, ਵਸੁ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਸਭ ਹਨ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਇਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ—ਜੋ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਉਸ ਦਾ ਪਰਦਾਦਾ ਅੰਗੀਰਸ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ; ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਭੰਡਾਰ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਰੋਵਾਂ? ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਤਪਸਵੀ, ਸਦਾ ਉੱਦਮੀ ਤੇ ਕਰਮਕੁਸ਼ਲ ਸੀ; ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੀ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਆਰਾ, ਸੁੰਦਰ ਕਚ ਹੁਣ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਾਵਯ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਅਸੁਰ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਮੈਨੂੰ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਐਸਾ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਗੇ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬਿਨਾ ਬੁਲਾਏ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਕਚ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੋਲਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਦীক্ষਿਤ ਕਰ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹਾਂ? ਦੱਸ, ਪੁੱਤਰ।" ਕਚ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਆਪ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਗਈ; ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟਣ ਨਾ ਦਿਓ—ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾੜ ਕੇ, ਪੀਸ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਜਾਦੂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਅਸੁਰ ਜਾਦੂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ; ਕਚ ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਪੇਟ ਚ ਵੰਞਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਯਾਨੀ। ਦੋ ਦੁੱਖ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹਨ: ਕਚ ਦੀ ਹਾਨੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਹਾਨੀ। ਕਚ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੀ ਹਾਨੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਤੂੰ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ-ਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਈ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।" "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਮੇਰਾ ਪੇਟ ਚੀਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ; ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਆਚਾਰ ਪਾਲਣਾ ਕਰ। ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ।" ਜਦੋਂ ਕਚ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਦਾ ਪੇਟ ਚੀਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂਂ ਚੰਨ੍ਹੀ ਹਿਮਾਲਾ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਕਚ, ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।