ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਯਤੀ, ਯਯਾਤੀ, ਸਮਯਾਤੀ, ਉਦਭਵ, ਪੁਰੂ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਅਤੇ ਮੇਘਜਾਤੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਯਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਯਯਾਤੀ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਕਰਿਆ। ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਦੋ ਵਿਆਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਇੱਕ ਸੀ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੀ ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜੋ ਭਾਰਗਵ ਕੁਲ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ। ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਹ ਹਨ: ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰੁਹੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯਦੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧਾਇਆ। ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪ੍ਰਿਆ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਯਥਾ ਨਿਯਮ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਅਜੇਤ ਰਹੇ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੀ। ਕਈ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਮਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀਅਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਮਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਯਦੁ, ਪੁਰੂ, ਤੁਰਵਸੁ, ਧ੍ਰੁਹੁ ਅਤੇ ਅਨੁ—ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੋ।" ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ, ਜੋ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਭੋਗ ਸਕਾਂ। ਲੰਮੇ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਸੁਖ ਭੋਗ ਸਕਾਂ।" ਪਰ, ਯਦੁ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਮਰ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਨਾ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਉਮਰ ਨਾ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।" ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਪੁਰੂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਮਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁਰੂ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਜੇਤ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੰਸ਼ਜ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਆਪਣਾ ਨਿਯਤ ਅੰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਯਦੁ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼繁荣 ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ? ਹੇ ਸੁਤ ਜੀ, ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਤਾਨਿਕ ਨੇ ਸ਼ੌਣਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਉਹ ਮਹਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਦਾਇਕ ਕਥਾ। ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਦੀ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਧੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ? ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪੁਰੂਰਵਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੋ। ਯਯਾਤੀ ਇੱਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਭਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਲੀਦਾਨ ਲਈ ਅੰਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ (ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੁਣਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਵੇਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੁਰ ਮੁੜ ਉੱਠ ਕੇ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ, ਜਦ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਵੇਂ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਾਵ੍ਯ ਨੂੰ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਕਚ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ, ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਦੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਤੇਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਗਿਆਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ। ਤੈਨੂੰ ਭਾਗ ਮਿਲੇਗਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੈਰ-ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਉੱਥੇ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ, ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਘਟਨਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।