ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਰਮਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ—ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਸਤਰੂਪਾ ਸਾਰਸਵਤੀ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮੰਨਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। "ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ! ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ!"—ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਐਸਾ exclaimed ਕੀਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਨੇ "ਭੈਣ!" ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ "ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ!" ਕਹਿੰਦਾ, ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੇ, ਲਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਉਲਟ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ, ਜੋ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸੀ; ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਦੂਜਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ; ਪਿੱਛੇ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਤੀਜਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿਹਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਉੱਪਰ ਵਧੀ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਤਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਚਿਹਰਾ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵ ਰਚੋ—ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਰਚੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨੇ ਨਿਸਕਲੰਕ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਭਾਵੁਕ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵਿੱਚ ਭੋਗਿਆ। ਸੌ ਦੇਵ-ਵਰਸ਼ਾਂ ਤੱਕ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਮਨੁ। ਉਹ ਮਨੁ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਕਹਾਇਆ, ਵਿਰਾਟ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੂਪ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਦਿ-ਮਨੁਸ਼ ਕਹਾਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੈਰਾਜਾ ਵਾਲ਼ੇ ਵਚਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਤੋਂ, ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਸੱਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਸੱਤ ਮਨੁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਦਿ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਹੋ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ: "ਹਾਏ, ਇਹ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ; ਕਿਵੇਂ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸ ਕਰਤਬ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਿਆ?" "ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਉੱਤਰ ਆਇਆ: "ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਜੋ-ਗੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ; ਮਾਂਸ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਨਵ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਦਿਵਤਾ ਹੀ ਦਿਵਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਮਾਨਵ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਾਂ ਲਈ, ਉਚਿਤ-ਅਨੁਚਿਤ ਦੀ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸੁਭ-ਅਸੁਭ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਐਸਾ ਫੈਸਲਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅੰਗ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੂਪ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੂਪ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਹੀ ਕਹਿਆ ਗਿਆ; ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਾਰਸਵਤੀ; ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ, ਉਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਤਾਪ ਬਿਨਾ ਛਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਉਸ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। "ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਬਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਸਤਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦਿਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕੁਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਐਸਾ ਬਣਾਇਆ।" "ਮਹਿਲਾ-ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਅਕੁਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।" "ਜਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰ ਕਰੇਗਾ।" "ਵਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਸੇਗਾ; ਫਿਰ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੋ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਵਤਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲਵੋਗੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਘਟਨ ਤੱਕ; ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਵੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਕਾਮਦੇਵ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: "ਯਾਦਵ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਜਨਮਿਆ? ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ?" "ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੀ ਸੀ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।