ਮਤ੍ਸ੍ਯਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਜੋ ਅਵਿਕਾਰਤ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਬਣ ਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਵਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ ਹਨ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾਂਵਾਦ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸੂਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਸੂਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਦੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੁੜ ਸੁਣਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ।" ਸੂਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਮਨੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ ਬੂਨ ਮੰਗੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਂ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਘਟਨ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮੱਛੀ ਗਿਰ ਪਈ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਮੱਛੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ!" ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਜਲਦ ਹੀ ਉਹ ਤਿੰਨ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮੱਛੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਓਥੇ ਵੀ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ!" ਆਖਿਰਕਾਰ, ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਓਥੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਡਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਪ੍ਰਭੂ?" ਮੱਛੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕੇਸ਼ਵ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨੌਕਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਨੌਕਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਘਟਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਇਸ ਨੌਕਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਘਟਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।