ଗୋଵର୍ଧନଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଂ କୃପୁଚନ୍ଦ୍ରଂ ପୃଥୂଦକମ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ତଥା ଚ କଦଲୀ ନଦୀ
ଗୋବର୍ଧନ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, କୃପୁଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥୁଦକ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଏବଂ କଦଳୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ରାମାଧିଵାସସ୍ତତ୍ରାପି ତଥା ସୌମିତ୍ରିସଂଗମଃ ଇନ୍ଦ୍ରକୀଲଂ ମହାନାଦଂ ତଥା ଚ ପ୍ରିଯମେଲକମ୍
ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ଏବଂ ସଉମିତ୍ରି ସହ ମିଳନ ଅଛି; ଇନ୍ଦ୍ରକୀଳ, ବଡ଼ ନାଦ ଏବଂ ପ୍ରିୟମେଳକ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଏତାନ୍ଯପି ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପ୍ରଶସ୍ତାନ୍ଯଧିକାନି ତୁ ଏତେଷୁ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସାଂନିଧ୍ଯଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟ; କାରଣ ଏଠି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ଦାନମେତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦତ୍ତଂ କୋଟିଶତାଧିକମ୍ ବାହୁଦା ଚ ନଦୀପୁଣ୍ଯା ତଥା ସିଦ୍ଧଵନଂ ଶୁଭମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଦାନ କଲେ କୋଟି ଶତ ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ; ପବିତ୍ର ବାହୁଦା ନଦୀ ଏବଂ ଶୁଭ ସିଦ୍ଧବନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତୀର୍ଥଂ ପାଶୁପତଂ ନାମ ନଦୀ ପାର୍ଵତିକା ଶୁଭା ଶ୍ରାଦ୍ଧମେତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦତ୍ତଂ କୋଟିଶତୋତ୍ତରମ୍
ପାଶୁପତ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ପାର୍ବତିକା ନଦୀ ଅତି ଶୁଭ। ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପିତୃପୂଜା କଲେ, ଦାନ ଦେଇଲେ, କୋଟି ଶତ ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ।
ତଥୈଵ ପିତୃତୀର୍ଥଂ ତୁ ଯତ୍ର ଗୋଦାଵରୀ ନଦୀ ଯୁତା ଲିଙ୍ଗସହସ୍ରେଣ ସର୍ଵାନ୍ତରଜଲାଵହା
ଏହିପରି, ପିତୃତୀର୍ଥ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ବହେ, ଏଠାରେ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ରହିଛି, ଏହି ନଦୀ ସମସ୍ତ ଜଳ ଆଣିଥାଏ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ କ୍ରମାଦାଯାତମୁତ୍ତମମ୍ ପ୍ରତୀକସ୍ଯ ଭଯାଦ୍ଭିନ୍ନଂ ଯତ୍ର ଗୋଦାଵରୀ ନଦୀ
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କର ତୀର୍ଥ ଯାହା କ୍ରମରେ ଆସିଛି, ଏହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ପ୍ରତୀକଙ୍କ ଭୟରେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଏଠାରେ ଭାଗିଯାଇଥିଲା।
ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାନାମ୍ ଅପ୍ସରୋଯୁଗସଂଜ୍ଞିତମ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଗ୍ନିକାର୍ଯଦାନେଷୁ ତଥା କୋଟିଶତାଧିକମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥ, ଅପ୍ସରୋୟୁଗ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ। ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କୋଟି ଶତ ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ।
ତଥା ସହସ୍ରଲିଙ୍ଗଂ ଚ ରାଘଵେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ ସେନ୍ଦ୍ରଫେନା ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ଯତ୍ରେନ୍ଦ୍ରଃ ପତିତଃ ପୁରା
ସହସ୍ରଲିଙ୍ଗ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଘବେଶ୍ୱର ଓ ପୁଣ୍ୟ ସେନ୍ଦ୍ରଫେନା ନଦୀ ଅଛି, ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପଡିଯାଇଥିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ନମୁଚିଂ ଶକ୍ରସ୍ ତପସା ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ତଵାନ୍ ତତ୍ର ଦତ୍ତଂ ନରୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଅନନ୍ତଫଲଦଂ ଭଵେତ୍
ନମୁଚିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଶକ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ତୀର୍ଥଂ ତୁ ପୁଷ୍କରଂ ନାମ ଶାଲଗ୍ରାମଂ ତଥୈଵ ଚ ସୋମପାନଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ର ଵୈଶ୍ଵାନରାଲଯମ୍
ପୁଷ୍କର ନାମକ ତୀର୍ଥ ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସୋମପାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ବୈଶ୍ୱାନର ନିବାସ ଅଛି।
ତୀର୍ଥଂ ସାରସ୍ଵତଂ ନାମ ସ୍ଵାମିତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ ମଲଂଦରା ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା କୌଶିକୀ ଚନ୍ଦ୍ରିକା ତଥା
ସାରସ୍ବତ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଓ ସ୍ୱାମିତୀର୍ଥ ଅଛି। ମଲଂଦରା, କୌଶିକୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରିକା ପୁଣ୍ୟ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵୈଦର୍ଭା ଵାଥ ଵୈରା ଚ ପଯୋଷ୍ଣୀ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖା ପରା କାଵେରୀ ଚୋତ୍ତରା ପୁଣ୍ଯା ତଥା ଜାଲଂଧରୋ ଗିରିଃ
ବୈଦର୍ଭା କିମ୍ବା ବୈରା, ପୂର୍ବଦିଗରେ ବହୁଥିବା ପୟୋଷ୍ଣୀ, ଉତ୍ତର କାବେରୀ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଜାଲନ୍ଧର ପାହାଡ଼।
ଏତେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧତୀର୍ଥେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାନନ୍ତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ ଲୋହଦଣ୍ଡଂ ତଥା ତୀର୍ଥଂ ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧତୀର୍ଥଗୁଡିକରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଲୋହଦଣ୍ଡ ଓ ଚିତ୍ରକୂଟ ତୀର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯଯୋଗଶ୍ଚ ଗଙ୍ଗାଯାସ୍ ତଥା ନଦୀତଟଂ ଶୁଭମ୍ କୁବ୍ଜାଭ୍ରଂ ତୁ ତଥା ତୀର୍ଥମ୍ ଉର୍ଵଶୀପୁଲିନଂ ତଥା
ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ଗଙ୍ଗାର ଯୋଗ, ଶୁଭ ନଦୀତଟ, କୁବ୍ଜାଭ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଉର୍ବଶୀ ପୁଲିନ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ସଂସାରମୋଚନଂ ତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଋଣମୋଚନମ୍ ଏତେଷୁ ପିତୃତୀର୍ଥେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଆନନ୍ତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ
ସଂସାର ମୋଚନ ତୀର୍ଥ ଓ ଋଣ ମୋଚନ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏହି ପିତୃତୀର୍ଥଗୁଡିକରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ଅଟ୍ଟହାସଂ ତଥା ତୀର୍ଥଂ ଗୌତମେଶ୍ଵରମେଵ ଚ ତଥା ଵସିଷ୍ଠତୀର୍ଥଂ ନୁ ହାରୀତଂ ତୁ ତତଃ ପରମ୍
ଅଟ୍ଟହାସ ତୀର୍ଥ, ଗୌତମେଶ୍ୱର ଓ ବସିଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ତାପରେ ହାରୀତ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତଂ କୁଶାଵର୍ତଂ ହଯତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ ପିଣ୍ଡାରକଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଶଙ୍ଖୋଦ୍ଧାରଂ ତଥୈଵ ଚ
ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ, କୁଶାବର୍ତ, ହୟତୀର୍ଥ ଓ ପିଣ୍ଡାରକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଶଂଖୋଦ୍ଧାର ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଘଣ୍ଟେଶ୍ଵରଂ ବିଲ୍ଵକଂ ଚ ନୀଲପର୍ଵତମେଵ ଚ ତଥା ଚ ଧରଣୀତୀର୍ଥଂ ରାମତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ
ଘଣ୍ଟେଶ୍ୱର, ବିଲ୍ବକ ଓ ନୀଳପର୍ବତ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଧରଣୀତୀର୍ଥ ଓ ରାମତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଅଶ୍ଵତୀର୍ଥଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତମ୍ ଅନନ୍ତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନଯୋଃ ତୀର୍ଥଂ ଵେଦଶିରୋ ନାମ ତଥୈଵୌଘଵତୀ ନଦୀ
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଶ୍ୱତୀର୍ଥ ଅଛି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଅନନ୍ତ। ବେଦଶିରସ ତୀର୍ଥ ଓ ଅଘବତୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତୀର୍ଥଂ ଵସୁପ୍ରଦଂ ନାମ ଛାଗଲାଣ୍ଡଂ ତଥୈଵ ଚ ଏତେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାତାରଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପରମଂ ପଦମ୍
ବସୁପ୍ରଦ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଓ ଛାଗଲାଣ୍ଡ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିବା ଲୋକେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପାନ୍ତି।
ତଥାଚ ବଦରୀତୀର୍ଥଂ ଗଣତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ ଜଯନ୍ତଂ ଵିଜଯଂ ଚୈଵ ଶକ୍ରତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ
ବଦରୀ ତୀର୍ଥ, ଗଣ ତୀର୍ଥ, ଜୟନ୍ତ, ବିଜୟ ଓ ଶକ୍ର ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଶ୍ରୀପତେଶ୍ଚ ତଥା ତୀର୍ଥଂ ତୀର୍ଥଂ ରୈଵତକଂ ତଥା ତଥୈଵ ଶାରଦାତୀର୍ଥଂ ଭଦ୍ରକାଲେଶ୍ଵରଂ ତଥା
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପତିଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ରୈବତକ ତୀର୍ଥ, ଶାରଦା ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଭଦ୍ରକାଳେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵୈକୁଣ୍ଠତୀର୍ଥଂ ଚ ପରଂ ଭୀମେଶ୍ଵରମଥାପି ଵା ଏତେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାତାରଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଉଚ୍ଚତମ ବୈକୁଣ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଭୀମେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିବା ଲୋକେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେଖା ପାଇଁ।
ତୀର୍ଥଂ ମାତୃଗୃହଂ ନାମ କରଵୀରପୁରଂ ତଥା କୁଶେଶଯଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଗୌରୀଶିଖରମେଵ ଚ
ମାତୃଗୃହ ନାମକ ତୀର୍ଥ, କରବୀରପୁର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଶେଶୟ ଏବଂ ଗୌରୀ ଶିଖର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ନକୁଲେଶସ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ଚ କର୍ଦମାଲଂ ତଥୈଵ ଚ ଦିଣ୍ଡିପୁଣ୍ଯକରଂ ତଦ୍ଵତ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକପୁରଂ ତଥା
ନକୁଳେଶ ତୀର୍ଥ, କର୍ଦମାଳ ତୀର୍ଥ, ଦିଣ୍ଡିପୁଣ୍ୟକର ଏବଂ ପୁଣ୍ଡରୀକପୁର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ସପ୍ତଗୋଦାଵରୀତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍ ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ତଫଲମୀପ୍ସୁଭିଃ
ସାତି ଗୋଦାବରୀ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସର୍ବତୀର୍ଥେଶ୍ୱର ଅଛି। ଅନନ୍ତ ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଷ ତୂଦ୍ଦେଶତଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ ତୀର୍ଥାନାଂ ସଂଗ୍ରହୋ ମଯା ଵାଗୀଶୋ ଽପି ନ ଶକ୍ନୋତି ଵିସ୍ତରାତ୍ କିମ୍ ଉ ମାନୁଷଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ତୀର୍ଥଗୁଡିକର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ ଦେଇଛି; ବାଣୀର ଦେବତା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦେଇପାରିବେନି, ତେଣୁ ମାନବ ତାହା କିପରି କହିପାରିବ।
ସତ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଂ ଦଯା ତୀର୍ଥଂ ତୀର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରିଯନିଗ୍ରହଃ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଣାଂ ଗେହେ ଽପି ତୀର୍ଥଂ ତୁ ସମୁଦାହୃତମ୍
ସତ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥ, ଦୟା ଏକ ତୀର୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥ। ଚାରି ଶ୍ରେଣୀ ଏବଂ ଆଶ୍ରମର ଘର ମଧ୍ୟରେ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ଘୋଷିତ।
ଏତତ୍ତୀର୍ଥେଷୁ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍କୋଟିଗୁଣମିଷ୍ଯତେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତୀର୍ଥେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାଚରେତ୍
ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡିକରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ କୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ଦିଆଯାଏ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।