କଣ୍ଡରୀକୋ ଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଵର୍ତକଃ ଭୂତ୍ଵା ଜାତିସ୍ମରୌ ଶୋକାତ୍ ପତିତାଵ୍ ଅଗ୍ରତସ୍ତଦା
କଣ୍ଡରୀକ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଚାରକ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ; ଦୁଃଖରେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପଡିଗଲେ।
ହା ଵଯଂ ଯୋଗଵିଭ୍ରଷ୍ଟାଃ କାମତଃ କର୍ମବନ୍ଧନାଃ ଏଵଂ ଵିଲପ୍ଯ ବହୁଶସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତେ ଯୋଗପାରଗାଃ
ହା, ଆମେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛୁ, କାମ ଓ କର୍ମରେ ବାନ୍ଧି ରହିଛୁ! ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ତି କରି, ତିନିଜଣ ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ଵିସ୍ମଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅଭିନନ୍ଦ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ତତସ୍ତସ୍ମୈ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଭୂତଗ୍ରାମସଂଯୁତମ୍
ବିସ୍ମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହିମାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଗ୍ରାମ ସହିତ ଧନ ଦେଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧଂ ଧନମୁଦାନ୍ଵିତମ୍ ଆତ୍ମୀଯଂ ନୃପତିଃ ପୁତ୍ରଂ ନୃପଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ମୁକ୍ତ କରିଲେ; ରାଜା ନିଜ ପୁଅକୁ ରାଜା ହେବା ପାଇଁ ବସାଇଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ରାଜାର ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା।
ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନାଭିଧାନଂ ତୁ ରାଜା ରାଜ୍ଯେ ଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ମାନସେ ମିଲିତାଃ ସର୍ଵେ ତତସ୍ତେ ଯୋଗିନାଂ ଵରାଃ
ରାଜା ତାଙ୍କୁ 'ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ' ନାମରେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ମାନସସରସରେ ଯେଉଁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୋଗିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତାଦଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପିତୃସକ୍ତା ଵିମତ୍ସରାଃ ସଂନତିଶ୍ଚାଭଵଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ମଯୈତତ୍କିଲ କାରିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ପିତୃପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ଥିଲେ; ଏହା ସମସ୍ତ ମୋ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା।
ରାଜ୍ଯତ୍ଯାଗଫଲଂ ସର୍ଵଂ ଯଦେତଦ୍ ଅଭିଲଷ୍ଯତେ ତଥେତି ପ୍ରାହ ରାଜା ତୁ ପୁନସ୍ତାମଭିନନ୍ଦଯନ୍
ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗର ଫଳ ଯେଉଁଠି ଆକାଂକ୍ଷା କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଫଳ ରାଜା 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ପୁନଃ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଦଂ ସର୍ଵଂ ମଯୈତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍ ତତସ୍ତେ ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ସର୍ଵ ଏଵ ଵନୌକସଃ
ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇଛି; ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରେଣ ପରମଂ ପଦମାପୁସ୍ତପୋବଲାତ୍ ଏଵମାଯୁର୍ଧନଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ସୁଖାନି ଚ
ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପାଇଲେ—ଏଭଳି ଆୟୁ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ସୁଖ ପାଇଲେ।
ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସୁତାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ନୃଣାଂ ପ୍ରୀତାଃ ପିତାମହାଃ ଯ ଇଦଂ ପିତୃମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଏହି ପିତୃମହିମା ଓ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କର କଥା ପଢିଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଓ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଯୋ ଵା ଶୃଣୋତ୍ଯଥ ପଠେତ୍ତୁ ଵା କଲ୍ପକୋଟିଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯିଏ ଦ୍ବିଜମାନେଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାଇଥାଏ, କିମ୍ବା ନିଜେ ଶୁଣିଥାଏ, କିମ୍ବା ପଢିଥାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଏକ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
କସ୍ମିନ୍କାଲେ ଚ ତଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମ୍ ଅନନ୍ତଫଲଦଂ ଭଵେତ୍ କସ୍ମିନ୍ଵାସରଭାଗେ ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମାଚରେତ୍ ତୀର୍ଥେଷୁ କେଷୁ ଚ କୃତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ବହୁଫଲଂ ଭଵେତ୍
କେଉଁ ସମୟରେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନେକ ଫଳ ଦେଇଥାଏ? ଦିନର କେଉଁ ଅଂଶରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ବହୁ ଫଳ ମିଳେ?
ଅପରାହ୍ଣେ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଅଭିଜିଦ୍ରୌହିଣୋଦଯେ ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦୀଯତେ ତତ୍ର ତଦକ୍ଷଯମୁଦାହୃତମ୍
ଅପରାହ୍ଣ ସମୟରେ, ଅଭିଜିତ କିମ୍ବା ରୌହିଣୀ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ଯେ କିଛି ଦିଆଯାଏ, ତାହା କ୍ଷୟ ହୁଏନା ବୋଲି କହାଯାଇଛି।
ତୀର୍ଥାନି ଯାନି ଶସ୍ତାନି ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭାନି ଚ ନାମତସ୍ତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଂକ୍ଷେପେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ବିଜମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ସଂକ୍ଷେପରେ ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ନାମ କହିବି, ଯେଉଁଗୁଡିକ ଶୁଭ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ପିତୃତୀର୍ଥଂ ଗଯା ନାମ ସର୍ଵତୀର୍ଥଵରଂ ଶୁଭମ୍ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶଃ ସ୍ଵଯମେଵ ପିତାମହଃ
ପିତୃତୀର୍ଥ ଗୟା ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ; ଏଠାରେ ଦେବଦେବ ଓ ପିତାମହ ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି।
ତତ୍ରୈଷା ପିତୃଭିର୍ଗୀତା ଗାଥା ଭାଗମଭୀପ୍ସୁଭିଃ
ଏଠି, ଏହି ଗୀତିକା ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି ଗାଇଥିଲେ।
ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋ ଽପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ଅନେକ ପୁଅ ଚାହିଁବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏକ ପୁଅ ମାତ୍ର ଗୟାକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, କିମ୍ବା ନୀଳ ବୃଷ ଛାଡିଥିଲେ, ତାହା ଉତ୍ତମ।
ତଥା ଵାରାଣସୀ ପୁଣ୍ଯା ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭା ସଦା ଯତ୍ରାଵିମୁକ୍ତସାଂନିଧ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ, ବାରାଣସୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଏଠାରେ ଅବିମୁକ୍ତର ସାନିଧ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭଂ ତଦ୍ଵତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ଵିମଲେଶ୍ଵରମ୍ ପିତୃତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଗଂ ତୁ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ, ବିମଳେଶ୍ୱର ପବିତ୍ର ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ପିତୃତୀର୍ଥ ପ୍ରୟାଗ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଵଟେଶ୍ଵରସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ ମାଧଵେନ ସମନ୍ଵିତଃ ଯୋଗନିଦ୍ରାଶଯସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ସଦା ଵସତି କେଶଵଃ
ବଟେଶ୍ୱରରେ ଭଗବାନ ମାଧବ ସହିତ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ସଦା ବସିଛନ୍ତି; କେଶବ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବସିଥାନ୍ତି।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧିକଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରଂ ତଥୈଵ ଚ ନନ୍ଦାଥ ଲଲିତା ତଦ୍ଵତ୍ ତୀର୍ଥଂ ମାଯାପୁରୀ ଶୁଭା
ଦଶାଶ୍ୱମେଧିକ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର, ଏହିପରି ନନ୍ଦା ଓ ଲଳିତା, ଏବଂ ମାୟାପୁରୀ ଶୁଭ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ।
ତଥା ମିତ୍ରପଦଂ ନାମ ତତଃ କେଦାରମୁତ୍ତମମ୍ ଗଙ୍ଗାସାଗରମିତ୍ଯାହୁଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯଂ ଶୁଭମ୍
ଏହିପରି ମିତ୍ରପଦ ନାମକ ସ୍ଥାନ, ତାପରେ ଉତ୍ତମ କେଦାର, ଓ ଗଙ୍ଗାସାଗର ନାମକ ସ୍ଥାନ; ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଓ ଶୁଭ।
ତୀର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମସରସ୍ତଦ୍ଵଚ୍ ଛତଦ୍ରୁସଲିଲେ ହ୍ରଦେ ତୀର୍ଥଂ ତୁ ନୈମିଷଂ ନାମ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲପ୍ରଦମ୍
ବ୍ରହ୍ମସରସ୍ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଏହିପରି ଶତଦ୍ରୁ ଜଳରେ, ଏବଂ ନୈମିଷ ନାମକ ହ୍ରଦ; ଏଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଗଙ୍ଗୋଦ୍ଭେଦସ୍ତୁ ଗୋମତ୍ଯାଂ ଯତ୍ରୋଦ୍ଭୂତଃ ସନାତନଃ ତଥା ଯଜ୍ଞଵରାହସ୍ତୁ ଦେଵଦେଵଶ୍ଚ ଶୂଲଭୃତ୍
ଗୋମତୀରେ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ପତି, ଯେଉଁଠାରେ ସନାତନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏହିପରି ଯଜ୍ଞବରାହ ଓ ଦେବଦେବ ଶୂଳଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଯତ୍ର ତତ୍କାଞ୍ଚନଂ ଦ୍ଵାରମ୍ ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜୋ ହରଃ ନେମିସ୍ତୁ ହରିଚକ୍ରସ୍ଯ ଶୀର୍ଣା ଯତ୍ରାଭଵତ୍ପୁରା
ଏଠି ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର, ଯେଉଁଠାରେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଭୁଜା ହରା ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଏଠି ହରିଙ୍କ ଚକ୍ରର ନେମି ଭାଗ ଭାଗି ଯାଇଥିଲା।
ତଦେତନ୍ନୈମିଷାରଣ୍ଯଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥନିଷେଵିତମ୍ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ତତ୍ରାପି ଵାରାହସ୍ଯ ତୁ ଦର୍ଶନମ୍
ଏହି ନୈମିଷ ଅରଣ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏଠି ଦେବଦେବ ବରାହଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ।
ଯଃ ପ୍ରଯାତି ସ ପୂତାତ୍ମା ନାରାଯଣପଦଂ ଵ୍ରଜେତ୍ କୃତଶୌଚଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପନିଷୂଦନମ୍
ଯିଏ ଏଠିକୁ ଯାଏ, ସେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ହୁଏ, ନାରାୟଣଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶ ପାଏ।
ଯତ୍ରାସ୍ତେ ନାରସିଂହସ୍ତୁ ସ୍ଵଯମେଵ ଜନାର୍ଦନଃ ତୀର୍ଥମିକ୍ଷୁମତୀ ନାମ ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭଂ ସଦା
ଏଠି ନାରସିଂହ ନିଜେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି; ଇକ୍ଷୁମତୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସଦା ପିତୃମାନେଙ୍କ ପ୍ରିୟ।
ସଂଗମେ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଗଙ୍ଗାଯାଃ ପିତରଃ ସଦା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥସମନ୍ଵିତମ୍
ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃଗଣ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି, ସେଇ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଗୁଣ ଥିବା ଏକ ମହାତୀର୍ଥ।
ତଥା ଚ ସରଯୂଃ ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତା ଇରାଵତୀ ନଦୀ ତଦ୍ଵତ୍ ପିତୃତୀର୍ଥାଧିଵାସିନୀ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ ପବିତ୍ର ସରୟୂ ଏବଂ ଇରାବତୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପିତୃତୀର୍ଥ ରୂପେ ପରିଚିତ।