ଅନଘୋ ନାମ ଵୈଭ୍ରାଜଃ ପାଞ୍ଚାଲାଧିପତିଃ ପୁରା ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ଦେଵଦେଵେଶଂ ହରିଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ପୂର୍ବେ ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା ଅନଘ ଭୈଭ୍ରାଜ ନାମରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଦେବଦେବ ହରି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଆରାଧଯାମାସ ଵିଭୁଂ ତୀଵ୍ରଵ୍ରତପରାଯଣଃ ତତଃ କାଲେନ ମହତା ତୁଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଉପାସନା କଲେ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ହୃଦଯେନେପ୍ସିତଂ ନୃପ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଦେଵେନ ଵଵ୍ରେ ସ ଵରମୁତ୍ତମମ୍
‘ଭଲ ରାଜା, ତୁମ ହୃଦୟ ଚାହେଁଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।’ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏପରି କହି ରାଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କଲେ।
ପୁତ୍ରଂ ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ ମହାବଲପରାକ୍ରମମ୍ ପାରଗଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଧାର୍ମିକଂ ଯୋଗିନାଂ ପରମ୍
‘ମୋତେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରବଳ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧାର୍ମିକ, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଦିଅ, ଦେବଦେବ।’
ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵରୁତଜ୍ଞଂ ମେ ଦେହି ଯୋଗିନମାତ୍ମଜମ୍ ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତମାହ ପରମେଶ୍ଵରଃ
‘ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭାଷା ବୁଝିପାରିବା ଏକ ଯୋଗୀ ପୁଅ ଦିଅ।’ ‘ଏହିପରି ହେବ’ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାତ୍ମା ପରମେଶ୍ୱର କହିଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ତତଃ ସ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେଖିବା ସମୟରେ ସେ ଏଠିଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାନୁକମ୍ପୀ ଚ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵବଲାଧିକଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵରୁତଜ୍ଞଶ୍ଚ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭାଷା ବୁଝିପାରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ଅହସତ୍ତେନ ଯୋଗାତ୍ମା ସ ପିପୀଲିକରାଗତଃ ଯତ୍ର ତତ୍କୀଟମିଥୁନଂ ରମମାଣମଵସ୍ଥିତମ୍
ଏକ ଦିନ, ସେ ଯୋଗୀ ଆତ୍ମା ପିପିଲିକା ରୂପକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଯେଉଁଠି ଏକ କୀଟ ଦମ୍ପତି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥିଲେ।
ତତଃ ସା ସଂନତିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ହସନ୍ତଂ ସୁଵିସ୍ମିତା କିମପ୍ଯାଶଙ୍କ୍ଯ ମନସା ତମପୃଚ୍ଛନ୍ନରେଶ୍ଵରମ୍
ତାପରେ, ସେହି ପିପିଲିକା ତାଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ଦେଖି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ମନରେ କିଛି ଶଙ୍କା କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଅକସ୍ମାଦତିହାସସ୍ତେ କିମର୍ଥମଭଵନ୍ନୃପ ହାସ୍ଯହେତୁଂ ନ ଜାନାମି ଯଦକାଲେ କୃତଂ ତ୍ଵଯା
‘ରାଜା, ଏହି ହସା ହଠାତ୍ କାହିଁକି ହେଲା? ମୁଁ ହସିବାର କାରଣ ଜାଣି ନାହିଁ, ଏପରି ସମୟରେ ଆପଣ କାହିଁକି କଲେ?’
ଅଵଦଦ୍ରାଜପୁତ୍ରୋ ଽପି ସ ପିପୀଲିକଭାଷିତମ୍ ରାଗଵାଗ୍ଭିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନମ୍ ଏତଦ୍ଧାସ୍ଯଂ ଵରାନନେ
ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ, ‘ଏହି ହସା, ମନୋହରୀ, ପିପିଲିକାର ଭାଷାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ରାଗଭରା କଥାରୁ ଆସିଛି।’
ନ ଚାନ୍ଯତ୍କାରଣଂ କିଂଚିଦ୍ ଧାସ୍ଯହେତୌ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ନ ସାମନ୍ଯତ୍ ତଦା ଦେଵୀ ପ୍ରାହାଲୀକମିଦଂ ଵଚଃ
‘ଏହି ହସାର କାରଣ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଶୁଚିସ୍ମିତେ; ଏହା ସାଧାରଣ ନୁହେଁ।’ ତାପରେ ରାଣୀ ଭୁଲ କଥା କହିଲେ।
ଅହମେଵାଦ୍ଯ ହସିତା ନ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ତ୍ଵଯାଧୁନା କଥଂ ପିପୀଲିକାଲାପଂ ମର୍ତ୍ଯୋ ଵେତ୍ତି ଵିନା ସୁରାନ୍
ଆଜି ମୁଁ ଏକା ହସିଲି; ତୁମ ପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ। ଦେବତାମାନେ ନଥିଲେ, ଏକ ମାନବ କିପରି ପିପିଳିକାମାନଙ୍କର କଥା ବୁଝିପାରିବ?
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯାହମ୍ ଏଵେହ ହସିତା କିମତଃ ପରମ୍ ତତୋ ନିରୁତ୍ତରୋ ରାଜା ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତତ୍ପୁରୋ ହରେଃ
ଏହିଠାରେ ମୁଁ କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ ହସିଲି; ଏହାଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଅଛି କି? ତାପରେ, ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଆସ୍ଥାଯ ନିଯମଂ ତସ୍ଥୌ ସପ୍ତରାତ୍ରମକଲ୍ମଷଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ପ୍ରାହ ହୃଷୀକେଶଃ ପ୍ରଭାତେ ପର୍ଯଟନ୍ପୁରମ୍
ସପ୍ତ ରାତି ନିୟମ ରଖି, ଶୁଧ୍ଧ ରହିଲେ; ସ୍ୱପ୍ନରେ ହୃଷୀକେଶ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ, ପ୍ରଭାତରେ ସେ ସହର ଭିତରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଵୃଦ୍ଧଦ୍ଵିଜୋ ଯସ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯସ୍ଯଶେଷତଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଭାତେ ଽଥ ନୃପଃ ପୁରାତ୍
ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଉପଦେଶରେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିପାରିବେ—ଏହା କହି ବିଷ୍ଣୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ପ୍ରଭାତରେ ରାଜା ସହର ଛାଡିଗଲେ।
ନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ମନ୍ତ୍ରିସହିତଃ ସଭାର୍ଯୋ ଵୃଦ୍ଧମଗ୍ରତଃ ଗଦନ୍ତଂ ଵିପ୍ରମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ତଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ସଂଦଦର୍ଶ ହ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଜନାନୀ ସହିତ ବାହାରୁଅଛି, ରାଜା ସାମ୍ନାରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେ ଆସିବା ସମୟରେ କଥା କହୁଥିଲେ।
ଯେ ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯାଃ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲେଷୁ ଦାଶାସ୍ତଥା ଦାଶପୁରେ ମୃଗାଶ୍ଚ କାଲଞ୍ଜରେ ସପ୍ତ ଚ ଚକ୍ରଵାକା ଯେ ମାନସେ ତେ ଵଯମତ୍ର ସିଦ୍ଧାଃ
ଆମେ କୁରୁଜାଙ୍ଗଳରେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦାଶାପୁରରେ ଦାସ, କାଳଞ୍ଜରରେ ମୃଗ, ମାନସସରସରେ ସପ୍ତ ଚକ୍ରବାକ; ଏଠାରେ ଆମେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛୁ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସ ପପାତ ଶୁଚା ତତଃ ଜାତିସ୍ମରତ୍ଵମଗମତ୍ ତୌ ଚ ମନ୍ତ୍ରିଵରାଵ୍ ଉଭୌ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ; ତାପରେ ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ପାଇଲେ।
କାମଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଣେତା ଚ ବାଭ୍ରଵ୍ଯସ୍ତୁ ସୁବାଲକଃ ପାଞ୍ଚାଲ ଇତି ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ବାଭ୍ରବ୍ୟ, କାମଶାସ୍ତ୍ରର ରଚୟିତା, ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠି ପଞ୍ଚାଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବେ ଯୁବକ।
କଣ୍ଡରୀକୋ ଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରଵର୍ତକଃ ଭୂତ୍ଵା ଜାତିସ୍ମରୌ ଶୋକାତ୍ ପତିତାଵ୍ ଅଗ୍ରତସ୍ତଦା
କଣ୍ଡରୀକ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଚାରକ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ; ଦୁଃଖରେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପଡିଗଲେ।
ହା ଵଯଂ ଯୋଗଵିଭ୍ରଷ୍ଟାଃ କାମତଃ କର୍ମବନ୍ଧନାଃ ଏଵଂ ଵିଲପ୍ଯ ବହୁଶସ୍ ତ୍ରଯସ୍ତେ ଯୋଗପାରଗାଃ
ହା, ଆମେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛୁ, କାମ ଓ କର୍ମରେ ବାନ୍ଧି ରହିଛୁ! ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ତି କରି, ତିନିଜଣ ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ—
ଵିସ୍ମଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଅଭିନନ୍ଦ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ତତସ୍ତସ୍ମୈ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଭୂତଗ୍ରାମସଂଯୁତମ୍
ବିସ୍ମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହିମାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଗ୍ରାମ ସହିତ ଧନ ଦେଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧଂ ଧନମୁଦାନ୍ଵିତମ୍ ଆତ୍ମୀଯଂ ନୃପତିଃ ପୁତ୍ରଂ ନୃପଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍
ସେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ମୁକ୍ତ କରିଲେ; ରାଜା ନିଜ ପୁଅକୁ ରାଜା ହେବା ପାଇଁ ବସାଇଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ରାଜାର ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା।
ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନାଭିଧାନଂ ତୁ ରାଜା ରାଜ୍ଯେ ଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ମାନସେ ମିଲିତାଃ ସର୍ଵେ ତତସ୍ତେ ଯୋଗିନାଂ ଵରାଃ
ରାଜା ତାଙ୍କୁ 'ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ' ନାମରେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ମାନସସରସରେ ଯେଉଁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୋଗିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତାଦଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପିତୃସକ୍ତା ଵିମତ୍ସରାଃ ସଂନତିଶ୍ଚାଭଵଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ମଯୈତତ୍କିଲ କାରିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ପିତୃପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ଥିଲେ; ଏହା ସମସ୍ତ ମୋ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା।
ରାଜ୍ଯତ୍ଯାଗଫଲଂ ସର୍ଵଂ ଯଦେତଦ୍ ଅଭିଲଷ୍ଯତେ ତଥେତି ପ୍ରାହ ରାଜା ତୁ ପୁନସ୍ତାମଭିନନ୍ଦଯନ୍
ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗର ଫଳ ଯେଉଁଠି ଆକାଂକ୍ଷା କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଫଳ ରାଜା 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ପୁନଃ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଦଂ ସର୍ଵଂ ମଯୈତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍ ତତସ୍ତେ ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ସର୍ଵ ଏଵ ଵନୌକସଃ
ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇଛି; ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରେଣ ପରମଂ ପଦମାପୁସ୍ତପୋବଲାତ୍ ଏଵମାଯୁର୍ଧନଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ସୁଖାନି ଚ
ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପାଇଲେ—ଏଭଳି ଆୟୁ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ସୁଖ ପାଇଲେ।
ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ସୁତାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ନୃଣାଂ ପ୍ରୀତାଃ ପିତାମହାଃ ଯ ଇଦଂ ପିତୃମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଏହି ପିତୃମହିମା ଓ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କର କଥା ପଢିଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଓ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।