ପ୍ରଭାତକାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ କାଙ୍କ୍ଷିତଵ୍ଯେ ସମାଗମେ ଭଗଵଂସ୍ତର୍ପିତଃ ପୁତ୍ରଃ କୈର୍ହଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ସୁଖମ୍
'ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାର୍ଥିତ ସମୟ ପ୍ରଭାତରେ ଆସିବ, ଭଗବାନ୍, ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ହବି ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବେ, ତୁମ ପୁଅ ସେଥିରେ ସୁଖ ପାଇବେ।'
କୁତ୍ର ଚାସ୍ଯ ନିଵାସଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଭୋଜନଂ ଵା କିମାତ୍ମକମ୍ ଵିଧାସ୍ଯତୀହ ଭଗଵାନ୍ ଵୀର୍ଯତୁଲ୍ଯଂ ମହୌଜସଃ
'ତାଙ୍କର ନିବାସ କେଉଁଠି ହେବ, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ କଣ ହେବ? ଭଗବାନ୍ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ।'
ଵଡଵାମୁଖେ ଽସ୍ଯ ଵସତିଃ ସମୁଦ୍ରେ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି ମମ ଯୋନିର୍ଜଲଂ ଵିପ୍ର ତସ୍ଯ ପୀତଵତଃ ସୁଖମ୍
'ସମୁଦ୍ରର ଭିତରେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ନିବାସ ହେବ। ମୋ ଗର୍ଭ ହେଉଛି ଜଳ, ମୁଁ ଯିଏ ପିଏ ସେ ସୁଖ ପାଇବ।'
ଯତ୍ରାହମାସ ନିଯତଂ ପିବନ୍ଵାରିମଯଂ ହଵିଃ ତଦ୍ଧଵିସ୍ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିସୃଜାମ୍ଯାଲଯଂ ଚ ତତ୍
'ଯେଉଁଠି ମୁଁ ସଦା ଜଳକୁ ହବି ଭାବେ ପିଇଥିଲି, ସେଇ ହବିକୁ ଏବେ ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ଦେଉଛି, ଏହି ହେଉଛି ତାଙ୍କର ନିବାସ।'
ତତୋ ଯୁଗାନ୍ତେ ଭୂତାନାମ୍ ଏଷ ଚାହଂ ଚ ପୁତ୍ରକ ସହିତୌ ଵିଚରିଷ୍ଯାଵୋ ନିଷ୍ପୁତ୍ରାଣାମୃଣାପହଃ
'ତାପରେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ, ପୁଅ, ମୁଁ ଓ ଏହି ଅଗ୍ନି ଏକାସାଥି ଘୁରିବୁ, ସନ୍ତାନ ନଥିବାମାନଙ୍କ ଋଣ ଦୂର କରିବୁ।'
ଏଷୋ ଽଗ୍ନିର୍ ଅନ୍ତକାଲେ ତୁ ସଲିଲାଶୀ ମଯା କୃତଃ ଦହନଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଦେଵାସୁରରକ୍ଷସାମ୍
'ଏହି ଅଗ୍ନି, ଶେଷ କାଳରେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜଳପାନୀ ହୋଇଛି; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସମାନେ ସମେତ, ସବୁକୁ ଦହିବା ପାଇଁ।'
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ସୋ ଽଗ୍ନିଃ ସଂଵୃତଜ୍ଵାଲମଣ୍ଡଲଃ ପ୍ରଵିଵେଶାର୍ଣଵମୁଖଂ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ପିତରି ପ୍ରଭାମ୍
ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଗୁନିର ଜ୍ୱାଳା ଘେରି ରହିଥିଲା। ସେ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଆଲୋକ ଦେଇ, ସମୁଦ୍ରର ମୁଖକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପ୍ରତିଯାତସ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଯେ ଚ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ ଔର୍ଵସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ପ୍ରଭାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଗତିମୁପାଶ୍ରିତାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଔର୍ବଙ୍କ ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ-ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ତନ୍ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ ଉଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରଣତସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ
ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହେ ଶିର ନମାଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଭଗଵନ୍ନଦ୍ଭୁତମିଦଂ ସଂଵୃତ୍ତଂ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍ ତପସା ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିତୁଷ୍ଟଃ ପିତାମହଃ
'ଭଗବନ୍, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଘଟିଛି। ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାମହ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।'
ଅହଂ ତୁ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଚୈଵ ମହାଵ୍ରତ ଭୃତ୍ଯ ଇତ୍ଯଵଗନ୍ତଵ୍ଯଃ ସାଧ୍ଯୋ ଯଦିହ କର୍ମଣା
'ମହାବ୍ରତୀ, ମୁଁ ଏହିଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ସମ୍ଭବ, ତେବେ ତୁମ ପୁଅ ଓ ତୁମର ଦାସ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣ।'
ତନ୍ମାଂ ପଶ୍ଯ ସମାପନ୍ନଂ ତଵୈଵାରାଧନେ ରତମ୍ ଯଦି ସୀଦେନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵୈଵ ସ୍ଯାତ୍ପରାଜଯଃ
'ମୁଁ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମ ପୂଜାରେ ଲାଗିଛି। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ମୁଁ ବିଫଳ ହେଉଛି, ତେବେ ହାର କେବଳ ମୋର ହେଉ।'
ଧନ୍ଯୋ ଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋ ଽସ୍ମି ଯସ୍ଯ ତେ ଽହଂ ଗୁରୁଃ ସ୍ଥିତଃ ନାସ୍ତି ମେ ତପସାନେନ ଭଯମଦ୍ଯେହ ସୁଵ୍ରତ
'ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ, କାରଣ ଆପଣ, ମୋ ଗୁରୁ, ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ସୁବ୍ରତ, ଆଜି ମୋତେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।'
ତାମେଵ ମାଯାଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମମ ପୁତ୍ରେଣ ନିର୍ମିତାମ୍ ନିରିନ୍ଧନାମଗ୍ନିମଯୀଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷାଂ ପାଵକୈରପି
'ମୋ ପୁଅ ତିଆରି କରିଥିବା, ଏହି ଅଗ୍ନିରୂପ, ଜଳାଣା ବିନା, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜୟ, ଏହି ମାୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କର।'
ଏଷା ତେ ସ୍ଵସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯ ଵଶଗାରିଵିନିଗ୍ରହେ ସଂରକ୍ଷତ୍ଯାତ୍ମପକ୍ଷଂ ଚ ଵିପକ୍ଷଂ ଚ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି
'ଏହା ତୁମ ବଂଶକୁ ବଶ କିମ୍ବା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ଏହା ତୁମ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବ।'
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାଂ ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ହୃଷ୍ଟଃ କୃତାର୍ଥୋ ଦାନଵେଶ୍ଵରଃ
'ଏହିପରି ହେଉ,' ବୋଲି ସେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ନେଲେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜା ନିଜ କାମ ସାର୍ଥକ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଏଷା ଦୁର୍ଵିଷହା ମାଯା ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦା ଔର୍ଵେଣ ନିର୍ମିତା ପୂର୍ଵଂ ପାଵକେନୋର୍ଵସୂନୁନା
ଏହି ମାୟା, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ, ପୂର୍ବେ ଉର୍ବାଙ୍କ ପୁଅ ଔର୍ବ ଅଗ୍ନିରୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଵ୍ଯୁତ୍ଥିତେ ଦୈତ୍ଯେ ନିର୍ଵୀର୍ଯୈଷା ନ ସଂଶଯଃ ଶାପୋ ହ୍ଯସ୍ଯାଃ ପୁରା ଦତ୍ତଃ ସୃଷ୍ଟା ଯେନୈଵ ତେଜସା
କିନ୍ତୁ, ସେଇ ଦାନବ ହରାଇଗଲାପରେ, ଏହି ଶକ୍ତି ନିର୍ବଳ ହୋଇଗଲା—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କାରଣ, ଏହା ତିଆରି କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ଏହାକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
ଯଦ୍ଯେଷା ପ୍ରତିହନ୍ତଵ୍ଯା କର୍ତଵ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ସୁଖୀ ଦୀଯତାଂ ମେ ସଖା ଶକ୍ର ତୋଯଯୋନିର୍ନିଶାକରଃ
'ଯଦି ଏହାକୁ ରୋକିବା ଦରକାର ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ସୁଖୀ ହେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ସହଚର ଭାବରେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅ।'
ତେନାହଂ ସହ ସଂଗମ୍ଯ ଯାଦୋଭିଶ୍ଚ ସମାଵୃତଃ ମାଯାମେତାଂ ହନିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
'ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଯାଦବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସି, ତୁମ କୃପାରେ ଏହି ମାୟାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ସଂହୃଷ୍ଟଃ ଶକ୍ରସ୍ତ୍ରିଦଶଵର୍ଧନଃ ସଂଦିଦେଶାଗ୍ରତଃ ସୋମଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଶିଶିରାଯୁଧମ୍
'ଏହିପରି ହେଉ,' ବୋଲି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇବା ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସୋମଙ୍କୁ, ଶୀତଳ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଡାକିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ସୋମ ସହାଯତ୍ଵଂ କୁରୁ ପାଶଧରସ୍ଯ ଵୈ ଅସୁରାଣାଂ ଵିନାଶାଯ ଜଯାର୍ଥଂ ଚ ଦିଵୌକସାମ୍
'ସୋମ, ତୁମେ ପାଶଧାରୀଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କର, ଅସୁରମାନେଙ୍କ ନଶ୍ୱନ୍ତି ପାଇଁ ଏବଂ ଦେବମାନେଙ୍କ ଜୟ ପାଇଁ।'
ତ୍ଵଂ ମତ୍ତଃ ପ୍ରତିଵୀର୍ଯଶ୍ଚ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଚେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ ତ୍ଵନ୍ମଯଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ରସଂ ରସଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
'ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ମୋ ସମାନ, ଏବଂ ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭୁ। ଯେମାନେ ରସକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଥିବା ସାର ତୁମର ବୋଲି କହନ୍ତି।'
କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧୀ ତଵ ଵ୍ଯକ୍ତେ ସାଗରସ୍ଯେଵ ମଣ୍ଡଲେ ପରିଵର୍ତସ୍ଯହୋରାତ୍ରଂ କାଲଂ ଜଗତି ଯୋଜଯନ୍
'ତୁମର କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ସାଗରର ଚକ୍ରବଳ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ। ଦିନ ଓ ରାତିର ଚକ୍ରକୁ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସମୟକୁ ଏକତ୍ର କର।'
ଲୋକଚ୍ଛାଯାମଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମ ତଵାଙ୍କଃ ଶଶସଂନିଭଃ ନ ଵିଦୁଃ ସୋମ ଦେଵାପି ଯେ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଯୋନଯଃ
ତୁମର ଶରୀରରେ ଥିବା ଚିହ୍ନଟି ଚନ୍ଦ୍ରମାସଦୃଶ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଛାୟାରୁ ଗଠିତ। ଏହାକୁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ନକ୍ଷତ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ହେ ସୋମ।
ତ୍ଵମାଦିତ୍ଯପଥାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଚୋପରି ସ୍ଥିତଃ ତମଃ ପ୍ରୋତ୍ସାର୍ଯ ମହସା ଭାସଯସ୍ଯଖିଲଂ ଜଗତ୍
ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରୁ ଉପରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଲୋକରୁ ଉପରେ ବସିଛ। ତୁମର ତେଜରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛ।
ଶ୍ଵେତଭାନୁର୍ ହିମତନୁର୍ ଜ୍ଯୋତିଷାମ୍ ଅଧିପଃ ଶଶୀ ଅଧିକୃତ୍ କାଲଯୋଗାତ୍ମା ଇଷ୍ଟୋ ଯଜ୍ଞରସୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଧଳା ଆଭା ବିକିରଣ କରୁଥିବା, ଶିତଳ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆଲୋକମାନଙ୍କର ନାୟକ, ତୁମେ ହେଉଛ ସଶୀ। ସମୟର ଯୋଗର ଆତ୍ମା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଯଜ୍ଞର ସାର, ଅବିନାଶୀ।
ଓଷଧୀଶଃ କ୍ରିଯାଯୋନିର୍ ହରଶେଖରଭାକ୍ତଥା ଶୀତାଂଶୁରମୃତାଧାରଶ୍ ଚପଲଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ
ତୁମେ ଉଷଧିମାନଙ୍କର ନାଥ, କ୍ରିୟାର ମୂଳ, ହରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣକାରୀ, ଶିତଳ କିରଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅମୃତର ଧାରକ, ଚଞ୍ଚଳ, ଧଳା ଯାନରେ ଚଳିଥିବା।
ତ୍ଵଂ କାନ୍ତିଃ କାନ୍ତିଵପୁଷାଂ ତ୍ଵଂ ସୋମଃ ସୋମପାଯିନାମ୍ ସୌମ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତିମିରଘ୍ନସ୍ତ୍ଵମ୍ ଋକ୍ଷରାଟ୍
ତୁମେ ଆଭାମୟ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଭା, ସୋମପାନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଉମ୍ୟ, ଅନ୍ଧକାରର ନାଶକ ଏବଂ ତାରାମାଳାର ନାଥ।
ତଦ୍ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମହାସେନ ଵରୁଣେନ ଵରୂଥିନା ଶମଯ ତ୍ଵାସୁରୀଂ ମାଯାଂ ଯଯା ଦହ୍ଯାମ ସଂଯୁଗେ
ତେଣୁ ତୁମେ ମହାସେନ ଓ ସେନାସହିତ ବରୁଣଙ୍କ ସହ ଯାଅ। ଯେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦହିଯାଉଛୁ, ସେଇ ଦାନବୀୟ ମାୟାକୁ ଶାନ୍ତ କର।