ଯଃ ପ୍ରାଣଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପଞ୍ଚଧା ଭିଦ୍ଯତେ ନୃଷୁ ସପ୍ତଧାତୁଗତୋ ଲୋକାଂସ୍ ତ୍ରୀନ୍ଦଧାର ଚଚାର ଚ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ସେ ସପ୍ତ ଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନି ଲୋକରେ ଚାଲିଗଲେ ।
ଯମାହୁରଗ୍ନିକର୍ତାରଂ ସର୍ଵପ୍ରଭଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ସପ୍ତସ୍ଵରଗତୋ ଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଗୀର୍ଭିରୁଦୀର୍ଯତେ
ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଅଗ୍ନିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତର ମୂଳ ମାଲିକ, ସପ୍ତ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ବୋଲି କହନ୍ତି ।
ଯଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯୁତ୍ତମଂ ଭୂତଂ ଯଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯଶରୀରିଣମ୍ ଯମାହୁରାକାଶଗମଂ ଶୀଘ୍ରଗଂ ଶବ୍ଦଯୋଗିନମ୍
ଯାହାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂତ, ଦେହ ନଥିବା, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାମାନ, ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ବୋଲି କହାଯାଏ ।
ସ ଵାଯୁଃ ସର୍ଵଭୂତାଯୁର୍ ଉଦ୍ଭୂତଃ ସ୍ଵେନ ତେଜସା ଵଵୌ ପ୍ରଵ୍ଯଥଯନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ପ୍ରତିଲୋମଂ ସତୋଯଦଃ
ସେହି ହେଉଛନ୍ତି ବାୟୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜୀବନ, ନିଜ ତେଜରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମେଘ ସହ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବହି, ଦାନବମାନେକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ ।
ମରୁତୋ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈଃ ସହ ଚିକ୍ରୀଡୁରସିଭିଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ ନିର୍ମୁକ୍ତୈରିଵ ପନ୍ନଗୈଃ
ମରୁତମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତଳୱାର ନେଇ ଖେଳୁଥିଲେ, ମାନେ ସାପ ତାଙ୍କର ଚାମ ଛାଡ଼ି ଯେପରି ଖେଳିଥାନ୍ତି ।
ସୃଜନ୍ତଃ ସର୍ପପତଯସ୍ ତୀଵ୍ରତୋଯମଯଂ ଵିଷମ୍ ଶରଭୂତା ଦିଵୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚେରୁର୍ଵ୍ଯାତ୍ତାନନା ଦିଵି
ସର୍ପମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ତୀବ୍ର ଜଳିୟ ବିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଲା ମୁହଁରେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିଲେ ।
ପର୍ଵତୈଶ୍ଚ ଶିଲାଶୃଙ୍ଗୈଃ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ପାଦପୈଃ ଉପତସ୍ଥୁଃ ସୁରଗଣାଃ ପ୍ରହର୍ତୁଂ ଦାନଵଂ ବଲମ୍
ପାହାଡ଼, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଏବଂ ଶତଶଃ ଗଛ ନେଇ, ଦେବମାନେ ଦାନବ ସେନାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ ।
ଯଃ ସ ଦେଵୋ ହୃଷୀକେଶଃ ପଦ୍ମନାଭସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମଃ ଯୁଗାନ୍ତକୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମାଭୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେହି ଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ହୃଷୀକେଶ, ପଦ୍ମନାଭ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ପଥ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଅନ୍ଧକାର ହୁଏ ।
ସର୍ଵଯୋନିଃ ସ ମଧୁହା ହଵ୍ଯଭୁକ୍କ୍ରତୁସଂସ୍ଥିତଃ ଭୂମ୍ଯାପୋଵ୍ଯୋମଭୂତାତ୍ମା ଶ୍ଯାମଃ ଶାନ୍ତିକରୋ ଽରିହା
ସେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ, ମଧୁ ନାଶକ, ହବି ଭୋଗୀ, ଯଜ୍ଞରେ ବସିଥିବା, ଭୂମି, ଜଳ, ଆକାଶ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ।
ଅରିଘ୍ନମମରାଦୀନାଂ ଚକ୍ରଂ ଗୃହ୍ଯ ଗଦାଧରଃ ଅର୍କଂ ନାଗାଦିଵୋଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଉଦ୍ଯମ୍ଯୋତ୍ତମତେଜସା
ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜରେ ଉଠାଇଲେ ।
ସଵ୍ଯେନାଲମ୍ବ୍ଯ ମହତୀଂ ସର୍ଵାସୁରଵିନାଶିନୀମ୍ କରେଣ କାଲୀଂ ଵପୁଷା ଶତ୍ରୁକାଲପ୍ରଦାଂ ଗଦାମ୍
ବାମ ହାତରେ ସେ ବଡ଼ ଗଦା ଧରିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ନାଶ କରେ, ଯାହାର ଆକୃତି କାଳୀ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶର ସମୟ ଦେଇଥାଏ ।
ଅନ୍ଯୈର୍ଭୁଜୈଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାନି ଭୁଜଗାରିଧ୍ଵଜଃ ପ୍ରଭୁଃ ଦଧାରାଯୁଧଜାତାନି ଶାର୍ଙ୍ଗାଦୀନି ମହାବଲଃ
ଅନ୍ୟ ହାତମାନେ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସର୍ପଧ୍ୱଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ ।
ସ କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମଭୁଵଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଭୁଜଗଭୋଜନମ୍ ପଵନାଧିକସଂପାତଂ ଗଗନକ୍ଷୋଭଣଂ ଖଗମ୍
ସେ କଶ୍ୟପଙ୍କର ଆତ୍ମଜ, ଦ୍ୱିଜ, ସର୍ପ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ପବନଠାରୁ ତ୍ୱରିତ ଚଳାମାନ, ଆକାଶକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ।
ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ଵଦନେ ନିଵିଷ୍ଟେନ ଵିରାଜିତମ୍ ଅମୃତାରମ୍ଭନିର୍ମୁକ୍ତଂ ମନ୍ଦରାଦ୍ରିମ୍ ଇଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସର୍ପରାଜାଙ୍କୁ ମୁଁହରେ ରଖି ଶୋଭିତ, ଅମୃତ ଆରମ୍ଭରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଉଚ୍ଚ ମନ୍ଦରାଚଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ଦେଵାସୁରଵିମର୍ଦେଷୁ ବହୁଶୋ ଦୃଷ୍ଟଵିକ୍ରମମ୍ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣାମୃତସ୍ଯାର୍ଥେ ଵଜ୍ରେଣ କୃତଲକ୍ଷଣମ୍
ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଅନେକବାର ଦେଖାଯାଇଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅମୃତ ପାଇବା ପ୍ରୟାସରେ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିଲା।
ଶିଖିନଂ ବଲିନଂ ଚୈଵ ତପ୍ତକୁଣ୍ଡଲଭୂଷଣମ୍ ଵିଚିତ୍ରପତ୍ରଵସନଂ ଧାତୁମନ୍ତମିଵାଚଲମ୍
ତିନି ଚୁଡ଼ା ଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତପ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ପଙ୍କ୍ତିର ପାଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧାତୁ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ୍ଫୀତକ୍ରୋଡାଵଲମ୍ବେନ ଶୀତାଂଶୁସମତେଜସା ଭୋଗିଭୋଗାଵସକ୍ତେନ ମଣିରତ୍ନେନ ଭାସ୍ଵତା
ବିସ୍ତୃତ ଓ ଉତ୍ତଳ ଛାତି, ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତ ଆଲୋକ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଏବଂ ସାପର ଗୋଟିଏ ମଣିରେ ଜଡିଥିବା ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଚାରୁପତ୍ରାଭ୍ଯାମ୍ ଆଵୃତ୍ଯ ଦିଵି ଲୀଲଯା ଯୁଗାନ୍ତେ ସେନ୍ଦ୍ରଚାପାଭ୍ଯାଂ ତୋଯଦାଭ୍ଯାମିଵାମ୍ବରମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ପଖ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆকাশକୁ ଖେଳି-ଖେଳି ଢାକିଦେଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁ ଥିବା ମେଘ ଆମ୍ବରକୁ ଆବୃତ କରେ।
ନୀଲଲୋହିତପୀତାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତମ୍ କେତୁଵେଷପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଂ ମହାକାଯନିକେତନମ୍
ନୀଳ, ଲାଲ ଓ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ପତାକା ରୂପରେ ଲୁଚିଥିବା, ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହର ନିବାସସ୍ଥଳ ଥିଲା।
ଅରୁଣାଵରଜଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଆରୁହ୍ଯ ସମରେ ଵିଭୁଃ ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣଵପୁଷା ସୁପର୍ଣଂ ଖେଚରୋତ୍ତମମ୍
ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ସମରରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲା, ଆକାଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ।
ତମନ୍ଵଯୁର୍ଦେଵଗଣା ମୁନଯଶ୍ଚ ସମାହିତାଃ ଗୀର୍ଭିଃ ପରମମନ୍ତ୍ରାଭିସ୍ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍
ଦେବତାମାନେ ଓ ଧ୍ୟାନରତ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶବ୍ଦରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ।
ତଦ୍ଵୈଶ୍ରଵଣସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟଂ ଵୈଵସ୍ଵତପୁରଃସରମ୍ ଦ୍ଵିଜରାଜପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଦେଵରାଜଵିରାଜିତମ୍
ଏହି ସଭା, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ଦେବରାଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚମକୁଥିଲା।
ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାଭିର୍ଵିପୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମଵର୍ତତ ପଵନାଵିଦ୍ଧନିର୍ଘୋଷଂ ସଂପ୍ରଦୀପ୍ତହୁତାଶନମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ବିସ୍ତୃତ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା, ପବନର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଜିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୋସ୍ ତେଜସା ତମସାଵୃତମ୍ ବଲଂ ବଲଵଦୁଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମଵର୍ତତ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୂର ଓ ଚମକୁଥିବା ସେନା, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧାରରେ ଆବୃତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତି ବୃହସ୍ପତିରଭାଷତ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଦାନଵାନୀକ ଉଶନା ଵାକ୍ଯମାଦଦେ
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, 'ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ', ଉଶନା କହିଲେ, 'ଦାନବ ସେନା ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।'
ତାଭ୍ଯାଂ ବଲାଭ୍ଯାଂ ସଂଜଜ୍ଞେ ତୁମୁଲୋ ଵିଗ୍ରହସ୍ତଦା ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣାମ୍
ସେହି ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ଠାରୁ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ଜୟ ଚାହିଁ, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଦାନଵା ଦୈଵତୈଃ ସାର୍ଧଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତାଃ ସମୀଯୁର୍ଯୁଧ୍ଯମାନା ଵୈ ପର୍ଵତା ଇଵ ପର୍ଵତୈଃ
ଦାନବମାନେ ଦେବମାନେ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ସହିତ ପାହାଡ଼ ଟକ୍କର ଲାଗିଥିବା ପରି।
ତତ୍ସୁରାସୁରସଂଯୁକ୍ତଂ ଯୁଦ୍ଧମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ବଭୌ ଧର୍ମାଧର୍ମସମାଯୁକ୍ତଂ ଦର୍ପେଣ ଵିନଯେନ ଚ
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶିଥିବା ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ହେଲା, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଅଭିମାନ ଓ ବିନୟରେ ମିଶିଥିଲା।
ତତୋ ରଥୈର୍ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତୈର୍ ଵାରଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରଚୋଦିତୈଃ ଉତ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଗଗନମ୍ ଅସିହସ୍ତୈଃ ସମନ୍ତତଃ
ତାପରେ, ରଥ ଭାଗ ଭାଗ ହୋଇଗଲା, ହାତୀମାନେ ଆଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଯୋଧାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
କ୍ଷିପ୍ଯମାଣୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ ସଂପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସାଯକୈଃ ଚାପୈର୍ଵିସ୍ଫାର୍ଯମାଣୈଶ୍ଚ ପାତ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ
ମୁସଳ ଫିଙ୍ଗାଯାଉଥିଲା, ବାଣ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ଧନୁ ଟାଣାଯାଉଥିଲା, ମୁଦ୍ଗର ଫିଙ୍ଗାଯାଉଥିଲା।