ସ୍ଵର୍ଗେ ଶକ୍ରାନୁଯାତେଷୁ ଦେଵତୂର୍ଯନିନାଦିଷୁ ସୁନ୍ଦର୍ଯଃ ପରିନୃତ୍ଯନ୍ତି ଶତଶୋ ଽପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ବାଜା ଲାଗିଥାଏ, ଶତଶଃ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
କେତୁନା ନାଗରାଜେନ ରାଜମାନୋ ଯଥା ରଵିଃ ଯୁକ୍ତୋ ହଯସହସ୍ରେଣ ମନୋମାରୁତରଂହସା
ନାଗରାଜ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୋଭିତ, ହଜାରଟି ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା, ମନ ଓ ପବନ ସ୍ପୀଡରେ ଚଳିଥାଏ।
ସ ସ୍ଯନ୍ଦନଵରୋ ଭାତି ଗୁପ୍ତୋ ମାତଲିନା ତଦା କୃତ୍ସ୍ନଃ ପରିଵୃତୋ ମେରୁର୍ ଭାସ୍କରସ୍ଯେଵ ତେଜସା
ସେ ଉତ୍ତମ ରଥ ମାତଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଭିତରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଯମସ୍ତୁ ଦଣ୍ଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କାଲଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରମ୍ ତସ୍ଥୌ ସୁରଗଣାନୀକେ ଦୈତ୍ଯାନ୍ନାଦେନ ଭୀଷଯନ୍
ଯମ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଓ କାଳ ଯୁକ୍ତ ଗଦା ଧରି, ଦେବତାଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦାଁଡ଼ି ଦେଇ, ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସାଗରୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଲେଲିହାନୈଶ୍ଚ ପନ୍ନଗୈଃ ଶଙ୍ଖମୁକ୍ତାଙ୍ଗଦଧରୋ ବିଭ୍ରତ୍ତୋଯମଯଂ ଵପୁଃ
ଚାରିଟି ସାଗର ଓ ଚାଟିବା ନାଗମାନେ ସହିତ, ଶଂଖ ଓ ମୁକ୍ତା ଅଙ୍ଗଦ ପିନ୍ଧି, ଜଳର ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
କାଲପାଶାନ୍ସମାଵିଧ୍ଯନ୍ ହଯୈଃ ଶଶିକରୋପମୈଃ ଵାଯ୍ଵୀରିତୈର୍ ଜଲାକାରୈଃ କୁର୍ଵଂଲ୍ଲୀଲାଃ ସହସ୍ରଶଃ
କାଳପାଶ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଘୋଡ଼ା, ପବନ ଗତିରେ ଓ ଜଳ ଆକୃତିରେ, ସେ ହଜାର-ହଜାର ଖେଳ କରୁଛନ୍ତି।
ପାଣ୍ଡୁରୋଦ୍ଧୂତଵସନଃ ପ୍ରଵାଲରୁଚିରାଙ୍ଗଦଃ ମଣିଶ୍ଯାମୋତ୍ତମଵପୁର୍ ହରିଭାରାର୍ପିତୋ ଵରଃ
ଧଳା ଉଠା ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପ୍ରବାଳ ଭଳି ଅଙ୍ଗଦ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମଣିପରି କଳା ଦେହ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ଭାର ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ଵରୁଣଃ ପାଶଧୃଙ୍ ମଧ୍ଯେ ଦେଵାନୀକସ୍ଯ ତସ୍ଥିଵାନ୍ ଯୁଦ୍ଧଵେଲାମଭିଲଷନ୍ ଭିନ୍ନଵେଲ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ବରୁଣ, ପାଶ ଧରି, ଦେବସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦାଁଡ଼ି ରହି, ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସମୁଦ୍ର କୂଳ ପରି।
ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସସୈନ୍ଯେନ ଗୁହ୍ଯକାନାଂ ଗଣୈରପି ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଶଙ୍ଖପଦ୍ମାଭ୍ଯାଂ ନିଧୀନାମଧିପଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ସେନା, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ, ଧନର ମହାପ୍ରଭୁ ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଧରି ଶୋଭିତ।
ରାଜରାଜେଶ୍ଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗଦାପାଣିରଦୃଶ୍ଯତ ଵିମାନଯୋଧୀ ଧନଦୋ ଵିମାନେ ପୁଷ୍ପକେ ସ୍ଥିତଃ
ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟର ରାଜା, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ଧନର ଦେବତା, ବିମାନ ଯୋଧା ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଦାଁଡ଼ି ଦେଖାଯାଇଲେ।
ସ ରାଜରାଜଃ ଶୁଶୁଭେ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥୀ ନରଵାହନଃ ଉକ୍ଷାଣମାସ୍ଥିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ସାକ୍ଷାଦିଵ ଶିଵଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟର ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟ, ନରବାହନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୃଷ ଉପରେ ଅସୀନ, ଶିବଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ପୂର୍ଵପକ୍ଷଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପିତୃରାଜସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣଃ ଵରୁଣଃ ପଶ୍ଚିମଂ ପକ୍ଷମ୍ ଉତ୍ତରଂ ନରଵାହନଃ
ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ପିତୃରାଜ, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ ନରବାହନ ଅଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଷୁ ଯୁକ୍ତାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକପାଲା ମହାବଲାଃ ସ୍ଵାସୁ ଦିକ୍ଷୁ ସ୍ଵରକ୍ଷନ୍ତ ତସ୍ଯ ଦେଵବଲସ୍ଯ ତେ
ଚାରି ଦିଗରେ, ଚାରି ଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳ ନିଜ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଦେବସେନା ପାଇଁ।
ସୂର୍ଯଃ ସପ୍ତାଶ୍ଵଯୁକ୍ତେନ ରଥେନାମିତଗାମିନା ଶ୍ରିଯା ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନେନ ଦୀପ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ରଶ୍ମିଭିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସାତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ଅସୀମ ଗତିର ରଥରେ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କିରଣରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଛନ୍ତି।
ଉଦଯାସ୍ତଗଚକ୍ରେଣ ମେରୁପର୍ଵତଗାମିନା ତ୍ରିଦିଵଦ୍ଵାରଚକ୍ରେଣ ତପତା ଲୋକମଵ୍ଯଯମ୍
ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ଚକ୍ର ସହିତ, ମେରୁ ପର୍ବତ ଚାଲି, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଦେଇ, ସେ ଅବିନାଶୀ ଲୋକକୁ ତାପି ଦେଉଛନ୍ତି।
ସହସ୍ରରଶ୍ମିଯୁକ୍ତେନ ଭ୍ରାଜମାନେନ ତେଜସା ଚଚାର ମଧ୍ଯେ ଲୋକାନାଂ ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମା ଦିନେଶ୍ଵରଃ
ହଜାର କିରଣ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ତେଜ ସହିତ, ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପରେ ଦିନପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଉଛନ୍ତି।
ସୋମଃ ଶ୍ଵେତହଯେ ଭାତି ସ୍ଯନ୍ଦନେ ଶୀତରଶ୍ମିଵାନ୍ ହିମଵତ୍ତୋଯପୂର୍ଣାଭିର୍ ଭାଭିରାହ୍ଲାଦଯଞ୍ଜଗତ୍
ସୋମ ଧଳା ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଶୀତଳ କିରଣରେ ଦେଉଁଥିବା ରଥରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି । ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଜଳରେ ଭରିଥିବା ତାଙ୍କର ଆଭା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି ।
ତମୃକ୍ଷପୂଗାନୁଗତଂ ଶିଶିରାଂଶୁଂ ଦ୍ଵିଜେଶ୍ଵରମ୍ ଶଶଚ୍ଛାଯାଙ୍କିତତନୁଂ ନୈଶସ୍ଯ ତମସଃ କ୍ଷଯମ୍
ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ନରମ କିରଣରେ ତାରାମାନଙ୍କ ସହ ଚାଲିଥାନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଖରାର ଛାୟା ଚିହ୍ନ ଥିବା ତାଙ୍କ ଦେହ ରାତିର ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରେ ।
ଜ୍ଯୋତିଷାମୀଶ୍ଵରଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ରସାନାଂ ରସଦଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ଓଷଧୀନାଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ନିଧାନମମୃତସ୍ଯ ଚ
ସେ ଆକାଶର ସମସ୍ତ ତାରାମାନଙ୍କର ମାଲିକ, ରସ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଅନେକ ଔଷଧିର ମାଳିକ ଏବଂ ଅମୃତର ଭଣ୍ଡାର ।
ଜଗତଃ ପ୍ରଥମଂ ଭାଗଂ ସୌମ୍ଯଂ ସତ୍ଯମଯଂ ରଥମ୍ ଦଦୃଶୁର୍ଦାନଵାଃ ସୋମଂ ହିମପ୍ରହରଣଂ ସ୍ଥିତମ୍
ଦାନବମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ସୋମ ନିଜ ରଥରେ ବସି, ହିମ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଜଗତର ପ୍ରଥମ ମୃଦୁ ଏବଂ ସତ୍ୟର ଅଂଶରେ ବସିଛନ୍ତି ।
ଯଃ ପ୍ରାଣଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପଞ୍ଚଧା ଭିଦ୍ଯତେ ନୃଷୁ ସପ୍ତଧାତୁଗତୋ ଲୋକାଂସ୍ ତ୍ରୀନ୍ଦଧାର ଚଚାର ଚ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ସେ ସପ୍ତ ଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନି ଲୋକରେ ଚାଲିଗଲେ ।
ଯମାହୁରଗ୍ନିକର୍ତାରଂ ସର୍ଵପ୍ରଭଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ସପ୍ତସ୍ଵରଗତୋ ଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଗୀର୍ଭିରୁଦୀର୍ଯତେ
ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଅଗ୍ନିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତର ମୂଳ ମାଲିକ, ସପ୍ତ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ବୋଲି କହନ୍ତି ।
ଯଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯୁତ୍ତମଂ ଭୂତଂ ଯଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯଶରୀରିଣମ୍ ଯମାହୁରାକାଶଗମଂ ଶୀଘ୍ରଗଂ ଶବ୍ଦଯୋଗିନମ୍
ଯାହାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂତ, ଦେହ ନଥିବା, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାମାନ, ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ବୋଲି କହାଯାଏ ।
ସ ଵାଯୁଃ ସର୍ଵଭୂତାଯୁର୍ ଉଦ୍ଭୂତଃ ସ୍ଵେନ ତେଜସା ଵଵୌ ପ୍ରଵ୍ଯଥଯନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ପ୍ରତିଲୋମଂ ସତୋଯଦଃ
ସେହି ହେଉଛନ୍ତି ବାୟୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜୀବନ, ନିଜ ତେଜରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମେଘ ସହ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବହି, ଦାନବମାନେକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲେ ।
ମରୁତୋ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈଃ ସହ ଚିକ୍ରୀଡୁରସିଭିଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ ନିର୍ମୁକ୍ତୈରିଵ ପନ୍ନଗୈଃ
ମରୁତମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତଳୱାର ନେଇ ଖେଳୁଥିଲେ, ମାନେ ସାପ ତାଙ୍କର ଚାମ ଛାଡ଼ି ଯେପରି ଖେଳିଥାନ୍ତି ।
ସୃଜନ୍ତଃ ସର୍ପପତଯସ୍ ତୀଵ୍ରତୋଯମଯଂ ଵିଷମ୍ ଶରଭୂତା ଦିଵୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚେରୁର୍ଵ୍ଯାତ୍ତାନନା ଦିଵି
ସର୍ପମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ତୀବ୍ର ଜଳିୟ ବିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଲା ମୁହଁରେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିଲେ ।
ପର୍ଵତୈଶ୍ଚ ଶିଲାଶୃଙ୍ଗୈଃ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ପାଦପୈଃ ଉପତସ୍ଥୁଃ ସୁରଗଣାଃ ପ୍ରହର୍ତୁଂ ଦାନଵଂ ବଲମ୍
ପାହାଡ଼, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଏବଂ ଶତଶଃ ଗଛ ନେଇ, ଦେବମାନେ ଦାନବ ସେନାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ ।
ଯଃ ସ ଦେଵୋ ହୃଷୀକେଶଃ ପଦ୍ମନାଭସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମଃ ଯୁଗାନ୍ତକୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମାଭୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେହି ଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ହୃଷୀକେଶ, ପଦ୍ମନାଭ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ପଥ ଯୁଗ ଶେଷରେ ଅନ୍ଧକାର ହୁଏ ।
ସର୍ଵଯୋନିଃ ସ ମଧୁହା ହଵ୍ଯଭୁକ୍କ୍ରତୁସଂସ୍ଥିତଃ ଭୂମ୍ଯାପୋଵ୍ଯୋମଭୂତାତ୍ମା ଶ୍ଯାମଃ ଶାନ୍ତିକରୋ ଽରିହା
ସେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ, ମଧୁ ନାଶକ, ହବି ଭୋଗୀ, ଯଜ୍ଞରେ ବସିଥିବା, ଭୂମି, ଜଳ, ଆକାଶ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ।
ଅରିଘ୍ନମମରାଦୀନାଂ ଚକ୍ରଂ ଗୃହ୍ଯ ଗଦାଧରଃ ଅର୍କଂ ନାଗାଦିଵୋଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଉଦ୍ଯମ୍ଯୋତ୍ତମତେଜସା
ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜରେ ଉଠାଇଲେ ।