ପ୍ରଵୃତ୍ତଧର୍ମାଃ ସଂଵୃତ୍ତା ଲୋକା ମୁଦିତମାନସାଃ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦତ୍ତପ୍ରତିଜ୍ଞସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵାରିନିଧନେ ଗିରମ୍
ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁନାଶୀ ଶପଥ ଶୁଣି ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ତତୋ ଽଭଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ ଉଦ୍ଯୋଗଂ ଵିପୁଲଂ ଚକ୍ରୁର୍ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଵିଜଯାଯ ଚ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଭାରି ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ।
ମଯସ୍ତୁ କାଞ୍ଚନମଯଂ ତ୍ରିନଲ୍ଵାଯତମକ୍ଷଯମ୍ ଚତୁଶ୍ଚକ୍ରଂ ସୁଵିପୁଲଂ ସୁକଲ୍ପିତମହାଯୁଗମ୍
ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସୁନାର ରଥ ଥିଲା, ତିନି ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଅବିନାଶୀ, ଚାରିଟି ବଡ଼ ଚକା ଥିଲା, ବହୁତ ବଡ଼ ଓ ଭଲଭାବେ ତିଆରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋକ ଥିଲା।
କିଙ୍କିଣୀଜାଲନିର୍ଘୋଷଂ ଦ୍ଵୀପିଚର୍ମପରିଷ୍କୃତମ୍ ରୁଚିରଂ ରତ୍ନଜାଲୈଶ୍ଚ ହେମଜାଲୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍
ସେଇ ରଥରେ ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିର ଝିଙ୍କାର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ବାଘ ଓ ଚିତା ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ସୁନାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ଈହାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ପକ୍ଷିପଙ୍କ୍ତିଵିରାଜିତମ୍ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରତୂଣୀରଧରଂ ପଯୋଧରଵିନାଦିତମ୍
ସେଠି ଅନେକ ନୀଳଗାୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଥିଲେ, ପଂକ୍ତି ପଂକ୍ତି ପକ୍ଷୀ ରହିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଧନୁର ତୁଣୀର ଥିଲା, ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ସ୍ଵକ୍ଷଂ ରଥଵରୋଦାରଂ ସୂପସ୍ଥଂ ଗଗନୋପମମ୍ ଗଦାପରିଘସମ୍ପୂର୍ଣଂ ମୂର୍ତିମନ୍ତମିଵାର୍ଣଵମ୍
ସେଇ ରଥର ଅକ୍ଷ ଚଉଡ଼ ଓ ଉଦାର, ଭଲଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଗଦା ଓ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସାଗର ଅବତାର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ହେମକେଯୂରଵଲଯଂ ସ୍ଵର୍ଣମଣ୍ଡଲକୂବରମ୍ ସପତାକଧ୍ଵଜୋପେତଂ ସାଦିତ୍ଯମିଵ ମନ୍ଦରମ୍
ସୁନାର କଙ୍କଣ ଓ ବାହୁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନାର ଗୋଳ ନାଭି ଥିଲା, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଭୋଗଵପୁଷଂ କ୍ଵଚିତ୍କେସରିଵର୍ଚସମ୍ ଯୁକ୍ତମୃକ୍ଷସହସ୍ରେଣ ସମୃଦ୍ଧାମ୍ବୁଦନାଦିତମ୍
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ହାତୀର ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସିଂହର ଚମକ ଥିଲା, ହଜାର ଭାଲୁ ସହିତ ଯୋକ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ଦୀପ୍ତମାକାଶଗଂ ଦିଵ୍ଯଂ ରଥଂ ପରରଥାରୁଜମ୍ ଅଧ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ରଣାକାଙ୍କ୍ଷୀ ମେରୁଂ ଦୀପ୍ତ ଇଵାଂଶୁମାନ୍
ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆକାଶରେ ଚାଲୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ କରିପାରୁଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାୟୀ ଯୋଦ୍ଧା ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଯେପରି ଚମକେ।
ତାରମୁତ୍କ୍ରୋଶଵିସ୍ତାରଂ ସର୍ଵଂ ହେମମଯଂ ରଥମ୍ ଶୈଲାକାରମସଂବାଧଂ ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍
ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥ ସୁନାର, ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼, ଚଉଡ଼ ଓ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, କୌଣସି ଅଟକ ନଥିଲା, ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
କାର୍ଷ୍ଣାଯସମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଲୋହେଷାବଦ୍ଧକୂବରମ୍ ତିମିରୋଦ୍ଗାରିକିରଣଂ ଗର୍ଜନ୍ତମିଵ ତୋଯଦମ୍
ଏହା କଳା ଲୋହାରେ ତିଆରି, ଦିବ୍ୟ, ଲୋହାର ନାଭି ଲାଗିଥିଲା, ଅନ୍ଧକାର ଉଠୁଥିବା କିରଣ ଦେଉଥିଲା, ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା।
ଲୋହଜାଲେନ ମହତା ସଗଵାକ୍ଷେଣ ଦଂଶିତମ୍ ଆଯସୈଃ ପରିଘୈଃ ପୂର୍ଣଂ କ୍ଷେପଣୀଯୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ
ଏହା ବଡ଼ ଲୋହାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଜାଲି ମଧ୍ୟରେ ଜାଲି ଥିଲା, ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ଓ ଫିଙ୍କିବା ଗଦାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ପ୍ରାସୈଃ ପାଶୈଶ୍ଚ ଵିତତୈର୍ ଅସଂଯୁକ୍ତୈଶ୍ଚ କଣ୍ଟକୈଃ ଶୋଭିତଂ ତ୍ରାସଯାନୈଶ୍ଚ ତୋମରୈଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
ଏହା ବିସ୍ତୃତ ବଣ୍ଡ ଓ ପାଶ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ଅଯୁକ୍ତ କାଂଟା, ଭୟଙ୍କର ତୀର ଓ କୁଟାରି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଷତାଂ ହେତୋର୍ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ମନ୍ଦରମ୍ ଯୁକ୍ତଂ ଖରସହସ୍ରେଣ ସୋ ଽଧ୍ଯାରୋହଦ୍ରଥୋତ୍ତମମ୍
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଉଠିଥିଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି, ହଜାର ଗଧା ସହିତ ଯୋକ୍ତ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗଦାପାଣିରଵସ୍ଥିତଃ ପ୍ରମୁଖେ ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଦୀପ୍ତଶୃଙ୍ଗ ଇଵାଚଲଃ
ବିରୋଚନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଗଦା ହାତରେ ନେଇ, ସେନାର ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି।
ଯୁକ୍ତଂ ରଥସହସ୍ରେଣ ହଯଗ୍ରୀଵସ୍ତୁ ଦାନଵଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ଵାହଯାମାସ ସପତ୍ନାନୀକମର୍ଦନଃ
ହୟଗ୍ରୀବ ଦାନବ ହଜାର ରଥ ସହିତ ଯୋକ୍ତ, ତାଙ୍କ ରଥ ଚଳାଇଲେ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।
ଵ୍ଯାଯତଂ କିଷ୍କୁସାହସ୍ରଂ ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରଯନ୍ମହତ୍ ଵରାହଃ ପ୍ରମୁଖେ ତସ୍ଥୌ ସପ୍ରରୋହ ଇଵାଚଲଃ
ବରାହ ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ହଜାର ଧନୁଷ ତାଣି, ବଡ଼ ଧନୁଷ ତଣ୍ଡାଇ, ପର୍ବତ ଶାଖା ପରି।
ଖରସ୍ତୁ ଵିକ୍ଷରନ୍ଦର୍ପାନ୍ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ରୋଷଜଂ ଜଲମ୍ ସ୍ଫୁରଦ୍ଦନ୍ତୋଷ୍ଠନଯନଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମଂ ସୋ ଽଭ୍ଯକାଙ୍କ୍ଷତ
ଗଧା ଗର୍ବ ଝରୁଥିଲା, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧର ଜଳ ଝରୁଥିଲା, ଦାନ୍ତ, ଓଠ, ଓ ଆଖି କମ୍ପିଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିଲା।
ତ୍ଵଷ୍ଟା ତ୍ଵଷ୍ଟଗଜଂ ଘୋରଂ ଯାନମାସ୍ଥାଯ ଦାନଵଃ ଵ୍ଯୂହିତୁଂ ଦାନଵଵ୍ଯୂହଂ ପରିଚକ୍ରାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତ୍ୱଷ୍ଟା ଦାନବ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ତିଆରି ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦାନବ ସେନାର ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରିବାକୁ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସୁତଃ ଶ୍ଵେତଃ ଶ୍ଵେତକୁଣ୍ଡଲଭୂଷଣଃ ଶ୍ଵେତଶୈଲପ୍ରତୀକାଶୋ ଯୁଦ୍ଧାଯାଭିମୁଖେ ସ୍ଥିତଃ
ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ୱେତ, ଶ୍ୱେତ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ଅରିଷ୍ଟୋ ବଲିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵରିଷ୍ଠୋ ଽଦ୍ରିଶିଲାଯୁଧଃ ଯୁଦ୍ଧାଯାଭିମୁଖସ୍ତସ୍ଥୌ ଧରାଧରଵିକମ୍ପନଃ
ବଳିଙ୍କ ପୁଅ ଅରିଷ୍ଟ, ପାହାଡ଼ ଶିଳାକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଦାଉଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଭୂମି ଓ ପାହାଡ଼ ଅନ୍ନଦିଆ ହେଲା।
କିଶୋରସ୍ତ୍ଵତିସଂହର୍ଷାତ୍ କିଶୋର ଇତି ଚୋଦିତଃ ସବଲା ଦାନଵାଶ୍ଚୈଵ ସଂନହ୍ଯନ୍ତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍
କିଶୋର ବହୁତ ଉତ୍ସାହରେ 'କିଶୋର' ବୋଲି ଡାକାଯାଇଥିଲେ; ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ କ୍ରମକ୍ରମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଭଵଦ୍ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ରଵିରିଵୋଦିତଃ ଲମ୍ବସ୍ତୁ ନଵମେଘାଭଃ ପ୍ରଲମ୍ବାମ୍ବରଭୂଷଣଃ
ଦାନବ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଲମ୍ବ ନୂତନ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଗାଢ଼ କଳା ଅମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ଉଦୟତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦୈତ୍ଯଵ୍ଯୂହଗତୋ ଭାତି ସନୀହାର ଇଵାଂଶୁମାନ୍ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରାସ୍ଯଯୋଧୀ ତୁ ଦଶନୋଷ୍ଠେକ୍ଷଣାଯୁଧଃ
ଦାନବ ଭିନ୍ନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ୱର୍ଭାନୁ କୁହୁଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ, ମୁଁହ, ଦାନ୍ତ, ଓଠ ଓ ଚକ୍ଷୁ ରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ହସଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ଦୈତ୍ଯାନାଂ ପ୍ରମୁଖେ ସ ମହାଗ୍ରହଃ ଅନ୍ଯେ ହଯଗତାସ୍ତତ୍ର ଗଜସ୍କନ୍ଧଗତାଃ ପରେ
ସେ ମହାଗ୍ରହ ଦାନବମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହସିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, କିଛି ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵରାହର୍କ୍ଷେଷୁ ଚାପରେ କେଚିତ୍ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଯାତାରଃ କେଚିଚ୍ଛ୍ଵାପଦଵାହନାଃ
କିଛି ଦାନବ ସିଂହ ଓ ବାଘ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, କିଛି ଶୂକର ଓ ଭାଲୁ ଉପରେ, କିଛି ଗଧା ଓ ଉଠ ଉପରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ପତ୍ତିନସ୍ତ୍ଵପରେ ଦୈତ୍ଯା ଭୀଷଣା ଵିକୃତାନନାଃ ଏକପାଦାର୍ଧପାଦାଶ୍ଚ ନନୃତୁର୍ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନବ ପଦାତି ଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ମୁହଁ ଥିଲା; କିଛି ଏକପାଏଁ, କିଛି ଅଧାପାଏଁ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଆଗ୍ରହରେ ନାଚୁଥିଲେ।
ଆସ୍ଫୋଟଯନ୍ତୋ ବହଵଃ କ୍ଷ୍ଵେଡନ୍ତଶ୍ଚ ତଥା ପରେ ହୃଷ୍ଟଶାର୍ଦୂଲନିର୍ଘୋଷା ନେଦୁର୍ଦାନଵପୁଂଗଵାଃ
ଅନେକ ଦାନବ ତାଳି ମାଡ଼ୁଥିଲେ, କିଛି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ବାଘ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଡାକୁଥିଲେ।
ତେ ଗଦାପରିଘୈରୁଗ୍ରୈଃ ଶିଲାମୁସଲପାଣଯଃ ବାହୁଭିଃ ପରିଘାକାରୈସ୍ ତର୍ଜଯନ୍ତି ସ୍ମ ଦେଵତାଃ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ପାଥର ଓ ମୁସଳ ଧରି, ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଭଳି ହାତ ଉଠାଇ ଦେବତାମାନୋକୁ ଧମକ ଦେଉଥିଲେ।
ପାଶୈଃ ପ୍ରାସୈଶ୍ଚ ପରିଘୈସ୍ ତୋମରାଙ୍କୁଶପଟ୍ଟିଶୈଃ ଚିକ୍ରୀଡୁସ୍ତେ ଶତଘ୍ନୀଭିଃ ଶତଧାରୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ
ସେମାନେ ପାଶ, ବାଣ, ଦଣ୍ଡ, ତୋମାର, ଅଙ୍କୁଶ, କୁଟାର ଓ ଶତଘ୍ନୀ, ଅନେକ ଧାର ଥିବା ମୁସଳ ନେଇ ଖେଳୁଥିଲେ।