ମହାଭୂତତରଙ୍ଗୌଘଂ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରବୁଦ୍ବୁଦମ୍ ଵିମାନଵିହଗଵ୍ଯାତଂ ତୋଯଦାଡମ୍ବରାକୁଲମ୍
ସେ ମହାଭୂତର ତରଙ୍ଗ ଭିତରେ ଭରିଥିଲେ, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଫେନ ଭଳି, ବିମାନରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ମେଘର ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିଲେ।
ଜନ୍ତୁମତ୍ସ୍ଯଗଣାକୀର୍ଣଂ ଶୈଲଶଙ୍ଖକୁଲୈର୍ଯୁତମ୍ ତ୍ରୈଗୁଣ୍ଯଵିଷଯାଵର୍ତଂ ସର୍ଵଲୋକତିମିଙ୍ଗିଲମ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଓ ମାଛର ଝୁଣ୍ଡରେ ଭରିଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ଶଂଖ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ତିନି ଗୁଣର ଘୂର୍ଣ୍ଣି, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଗିଳିଯିବା ବଡ଼ ତିମି।
ଵୀରଵୃକ୍ଷଲତାଗୁଲ୍ମଂ ଭୁଜଗୋତ୍କୃଷ୍ଟଶୈଵଲମ୍ ଦ୍ଵାଦଶାର୍କମହାଦ୍ଵୀପଂ ରୁଦ୍ରୈକାଦଶପତ୍ତନମ୍
ସେ ବୀର ବୃକ୍ଷ, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ର ଅରଣ୍ୟ, ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଟାଣା ଶୈବଳ, ବାରୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ମହାଦ୍ୱୀପ, ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ନଗର।
ଵସ୍ଵଷ୍ଟପର୍ଵତୋପେତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାମ୍ଭୋମହୋଦଧିମ୍ ସଂଧ୍ଯାସଂଖ୍ଯୋର୍ମିସଲିଲଂ ସୁପର୍ଣାନିଲସେଵିତମ୍
ସେ ଅଷ୍ଟ ବସୁ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଶୋଭିତ, ତିନି ଲୋକର ଜଳର ବଡ଼ ସାଗର, ସଂଧ୍ୟାର ଅଗଣିତ ତରଙ୍ଗରେ ମିଶିଥିବା, ସୁପର୍ଣ୍ଣର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
ଦୈତ୍ଯରକ୍ଷୋଗଣଗ୍ରାହଂ ଯକ୍ଷୋରଗଝଷାକୁଲମ୍ ପିତାମହମହାଵୀର୍ଯଂ ସର୍ଵସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଶୋଭିତମ୍
ଦୈତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ସର୍ପ ଓ ବଡ଼ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେଠି ପିତାମହଙ୍କର ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଶ୍ରୀକୀର୍ତିକାନ୍ତିଲକ୍ଷ୍ମୀଭିର୍ ନଦୀଭିର୍ ଉପଶୋଭିତମ୍ କାଲଯୋଗିମହାପର୍ଵପ୍ରଲଯୋତ୍ପତ୍ତିଵେଗିନମ୍
ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ଶୋଭିତ ନଦୀମାନେ ଏଠି ରହିଥିଲେ। ସେଠି କାଳ, ଯୋଗଶକ୍ତି, ବଡ଼ ଉତ୍ତାଳ ଲହରୀ, ପ୍ରଳୟ ଓ ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି ବେଗରେ ବହୁଥିଲା।
ତଂ ତୁ ଯୋଗମହାପାରଂ ନାରାଯଣମହାର୍ଣଵମ୍ ଦେଵାଧିଦେଵଂ ଵରଦଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଭକ୍ତିଵତ୍ସଲମ୍
ସେଠି ଅସୀମ ଯୋଗସାଗର, ମହା ନାରାୟଣ ସାଗର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ଦାନଦାତା ଓ ଭକ୍ତମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେଉଁଠି ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ।
ଅନୁଗ୍ରହକରଂ ଦେଵଂ ପ୍ରଶାନ୍ତିକରଣଂ ଶୁଭମ୍ ହର୍ଯଶ୍ଵରଥସଂଯୁକ୍ତେ ସୁପର୍ଣଧ୍ଵଜସେଵିତେ
ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିବା, ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଆଣିଥିବା ଦେବତା, ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ରଥ ଓ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜ ତଳେ ସେବିତ ହେଉଥିଲେ।
ଗ୍ରହଚନ୍ଦ୍ରାର୍କରଚିତେ ମନ୍ଦରାକ୍ଷଵରାଵୃତେ ଅନନ୍ତରଶ୍ମିଭିର୍ଯୁକ୍ତେ ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ମେରୁଗହ୍ଵରେ
ଗ୍ରହ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ଅନେକ କିରଣ ଯୁକ୍ତ ଏହି ବିଶାଳ ସ୍ଥାନ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।
ତାରକାଚିତ୍ରକୁସୁମେ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୁରେ ଭଯେଷ୍ଵଭଯଦଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଦେଵା ଦୈତ୍ଯପରାଜିତାଃ
ତାରା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଫୁଲ, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଭୟରେ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା, ଏହି ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ବସିଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ସ୍ଥିତଂ ଦେଵଂ ଦିଵ୍ଯେ ଲୋକମଯେ ରଥେ ତେ କୃତାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ସେଠି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ବିଶ୍ୱରୁପୀ ରଥରେ ଦଣ୍ଡିଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଜଯଶବ୍ଦଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ ସ ତେଷାଂ ତାଂ ଗିରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦୈଵତଦୈଵତମ୍
ଜୟଧ୍ୱନି କରି ସେମାନେ ଶରଣ ନେଲେ। ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିନାଶାଯ ଦାନଵାନାଂ ମହାମୃଧେ ଆକାଶେ ତୁ ସ୍ଥିତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଉତ୍ତମଂ ଵପୁରାସ୍ଥିତଃ
ବିଷ୍ଣୁ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ ଯେ, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବେ। ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡି, ସେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଉଵାଚ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସପ୍ରତିଜ୍ଞମିଦଂ ଵଚଃ ଶାନ୍ତିଂ ଵ୍ରଜତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ମା ଭୈଷ୍ଟ ମରୁତାଂ ଗଣାଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶପଥ ସହିତ କହିଲେ: 'ଶାନ୍ତିରେ ଯାଅ, ତୁମମାନେ ଭଲ ରୁହ, ମାନେ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ଦଳ।'
ଜିତା ମେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପରିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ତେ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯସଂଧସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵାକ୍ଯେନ ତୋଷିତାଃ
'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିଛି; ଏହି ତିନି ଲୋକ ତୁମମାନେ ଅଧିକାର କର।' ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଦେଵାଃ ପ୍ରୀତିଂ ସମାଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରାଶ୍ଯାମୃତମିଵୋତ୍ତମମ୍ ତତସ୍ତମଃ ସଂହୃତଂ ତଦ୍ ଵିନେଶୁଶ୍ଚ ବଲାହକାଃ
ଦେବମାନେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ଦେଖିଛନ୍ତି। ତାପରେ ଅନ୍ଧାର ହଟିଗଲା ଓ ମେଘମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ପ୍ରଵଵୁଶ୍ଚ ଶିଵା ଵାତାଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାଶ୍ଚ ଦିଶୋ ଦଶ ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଭାଣି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସୋମଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍
ମଙ୍ଗଳମୟ ପବନ ବହିଲା, ଦଶଦିଗ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଶୁଭ୍ର ଆଲୋକ ଚମକିଲା, ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଚଳନ କଲେ।
ନ ଵିଗ୍ରହଂ ଗ୍ରହାଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାଶ୍ଚାପି ସିନ୍ଧଵଃ ଵିରଜସ୍କାଭଵନ୍ମାର୍ଗା ନାକଵର୍ଗାଦଯସ୍ତ୍ରଯଃ
ଗ୍ରହମାନେ ଝଗଡ଼ା କଲେ ନାହିଁ, ନଦୀମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ପଥ ନିର୍ମଳ ହେଲା, ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଦେବମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଯଥାର୍ଥମୂହୁଃ ସରିତୋ ନାପି ଚୁକ୍ଷୁଭିରେ ଽର୍ଣଵାଃ ଆସଞ୍ଛୁଭାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ନରାଣାମନ୍ତରାତ୍ମସୁ
ନଦୀମାନେ ସାଧାରଣ ଭାବେ ବହିଲେ, ସାଗର ଅଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ, ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଶୁଭ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଜିଲା।
ମହର୍ଷଯୋ ଵୀତଶୋକା ଵେଦାନ୍ ଉଚ୍ଚୈରଧୀଯତ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଚ ହଵିଃ ପାକଂ ଶିଵମାପ ଚ ପାଵକଃ
ମହାର୍ଷିମାନେ ଶୋକରହିତ ହୋଇ, ବେଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପଢ଼ିଲେ; ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି ହବି ଗ୍ରହଣ କରି ଶୁଭ ହେଲେ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତଧର୍ମାଃ ସଂଵୃତ୍ତା ଲୋକା ମୁଦିତମାନସାଃ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦତ୍ତପ୍ରତିଜ୍ଞସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵାରିନିଧନେ ଗିରମ୍
ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁନାଶୀ ଶପଥ ଶୁଣି ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ତତୋ ଽଭଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ ଉଦ୍ଯୋଗଂ ଵିପୁଲଂ ଚକ୍ରୁର୍ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଵିଜଯାଯ ଚ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଭାରି ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ।
ମଯସ୍ତୁ କାଞ୍ଚନମଯଂ ତ୍ରିନଲ୍ଵାଯତମକ୍ଷଯମ୍ ଚତୁଶ୍ଚକ୍ରଂ ସୁଵିପୁଲଂ ସୁକଲ୍ପିତମହାଯୁଗମ୍
ମୋ ପାଇଁ ଏକ ସୁନାର ରଥ ଥିଲା, ତିନି ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଅବିନାଶୀ, ଚାରିଟି ବଡ଼ ଚକା ଥିଲା, ବହୁତ ବଡ଼ ଓ ଭଲଭାବେ ତିଆରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋକ ଥିଲା।
କିଙ୍କିଣୀଜାଲନିର୍ଘୋଷଂ ଦ୍ଵୀପିଚର୍ମପରିଷ୍କୃତମ୍ ରୁଚିରଂ ରତ୍ନଜାଲୈଶ୍ଚ ହେମଜାଲୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍
ସେଇ ରଥରେ ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିର ଝିଙ୍କାର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ବାଘ ଓ ଚିତା ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ସୁନାର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ଈହାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ପକ୍ଷିପଙ୍କ୍ତିଵିରାଜିତମ୍ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରତୂଣୀରଧରଂ ପଯୋଧରଵିନାଦିତମ୍
ସେଠି ଅନେକ ନୀଳଗାୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଥିଲେ, ପଂକ୍ତି ପଂକ୍ତି ପକ୍ଷୀ ରହିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଧନୁର ତୁଣୀର ଥିଲା, ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ସ୍ଵକ୍ଷଂ ରଥଵରୋଦାରଂ ସୂପସ୍ଥଂ ଗଗନୋପମମ୍ ଗଦାପରିଘସମ୍ପୂର୍ଣଂ ମୂର୍ତିମନ୍ତମିଵାର୍ଣଵମ୍
ସେଇ ରଥର ଅକ୍ଷ ଚଉଡ଼ ଓ ଉଦାର, ଭଲଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଗଦା ଓ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସାଗର ଅବତାର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା।
ହେମକେଯୂରଵଲଯଂ ସ୍ଵର୍ଣମଣ୍ଡଲକୂବରମ୍ ସପତାକଧ୍ଵଜୋପେତଂ ସାଦିତ୍ଯମିଵ ମନ୍ଦରମ୍
ସୁନାର କଙ୍କଣ ଓ ବାହୁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନାର ଗୋଳ ନାଭି ଥିଲା, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଭୋଗଵପୁଷଂ କ୍ଵଚିତ୍କେସରିଵର୍ଚସମ୍ ଯୁକ୍ତମୃକ୍ଷସହସ୍ରେଣ ସମୃଦ୍ଧାମ୍ବୁଦନାଦିତମ୍
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ହାତୀର ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସିଂହର ଚମକ ଥିଲା, ହଜାର ଭାଲୁ ସହିତ ଯୋକ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ଦୀପ୍ତମାକାଶଗଂ ଦିଵ୍ଯଂ ରଥଂ ପରରଥାରୁଜମ୍ ଅଧ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ରଣାକାଙ୍କ୍ଷୀ ମେରୁଂ ଦୀପ୍ତ ଇଵାଂଶୁମାନ୍
ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆକାଶରେ ଚାଲୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ କରିପାରୁଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାୟୀ ଯୋଦ୍ଧା ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଯେପରି ଚମକେ।
ତାରମୁତ୍କ୍ରୋଶଵିସ୍ତାରଂ ସର୍ଵଂ ହେମମଯଂ ରଥମ୍ ଶୈଲାକାରମସଂବାଧଂ ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍
ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥ ସୁନାର, ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼, ଚଉଡ଼ ଓ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, କୌଣସି ଅଟକ ନଥିଲା, ନୀଳ ଅଞ୍ଜନ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।