ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ହରିତ୍ଵଂ ଚ କୃତେ ଯୁଗେ ଵୈକୁଣ୍ଠତ୍ଵଂ ଚ ଦେଵେଷୁ କୃଷ୍ଣତ୍ଵଂ ମାନୁଷେଷୁ ଚ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟତା, କୃତଯୁଗରେ ହରି ରୂପ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଭାବେ, ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ ଭାବେ ଥିବା କଥା ଶୁଣ।
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ହି ତସ୍ଯୈଷା କର୍ମଣାଂ ଗହନା ଗତିଃ ସଂପ୍ରତ୍ଯତୀତାନ୍ଭଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଯଥାତଥମ୍
ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର। ଏବେ ହେ ରାଜା, ଯାହା ଘଟିଛି, ଘଟୁଛି ଏବଂ ଆଗକୁ ଘଟିବ, ସେ ସବୁ କଥା ମୋ ପାଖରୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶୁଣ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗସ୍ଥୋ ଯ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ନାରାଯଣୋ ହ୍ଯନନ୍ତାତ୍ମା ପ୍ରଭଵୋ ଽଵ୍ଯଯ ଏଵ ଚ
ଯିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ, ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପୀ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ।
ଏଷ ନାରାଯଣୋ ଭୂତ୍ଵା ହରିରାସୀତ୍ସନାତନଃ ବ୍ରହ୍ମା ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ ଧର୍ମଃ ଶକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଏହି ନାରାୟଣ ହରି ଭାବେ ଚିରକାଳ ଅଛନ୍ତି। ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବାୟୁ, ସୋମ, ଧର୍ମ, ଶକ୍ର ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି।
ଅଦିତେରପି ପୁତ୍ରତ୍ଵମ୍ ଏଵ ଯାତି ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଏଷ ଵିଷ୍ଣୁରିତି ଖ୍ଯାତ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଵରଜୋ ଵିଭୁଃ
ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପ୍ରସାଦଜଂ ହ୍ଯସ୍ଯ ଵିଭୋର୍ ଅଦିତ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରକାରଣମ୍ ଵଧାର୍ଥଂ ସୁରଶତ୍ରୂଣାଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍
ସେଇ ସମର୍ଥଙ୍କ କୃପାରୁ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ହେବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦାୟତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ ପାଇବା ପାଇଁ।
ପ୍ରଧାନାତ୍ମା ପୁରା ହ୍ଯେଷ ବ୍ରହ୍ମାଣମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ ସୋ ଽସୃଜତ୍ପୂର୍ଵପୁରୁଷଃ ପୁରାକଲ୍ପେ ପ୍ରଜାପତୀନ୍
ଏହି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱରୂପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଅସୃଜନ୍ମାନଵାଂସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵଂଶାନନୁତ୍ତମାନ୍ ତେଭ୍ଯୋ ଽଭଵନ୍ମହାତ୍ମଭ୍ଯୋ ବହୁଧା ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ମାନବମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବଂଶଜମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ବହୁ ରୂପରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଏତଦାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ କର୍ମାନୁକୀର୍ତନମ୍ କୀର୍ତନୀଯସ୍ଯ ଲୋକେଷୁ କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧ ମେ
ଏବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ଯାହା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛି ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛି।
ଵୃତେ ଵୃତ୍ରଵଧେ ତତ୍ର ଵର୍ତମାନେ କୃତେ ଯୁଗେ ଆସୀତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଖ୍ଯାତଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମସ୍ତାରକାମଯଃ
ବୃତ୍ରାସୁର ବଧ ହେବା ପରେ, ସେଇ କୃତଯୁଗରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାରକାମୟ ନାମକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଯତ୍ର ତେ ଦାନଵା ଘୋରାଃ ସର୍ଵେ ସଙ୍ଗ୍ରାମଦୁର୍ଜଯାଃ ଘ୍ନନ୍ତି ଦେଵଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ସଯକ୍ଷୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍
ସେଠାରେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଵିମୁଖାଃ କ୍ଷୀଣପ୍ରହରଣା ରଣେ ତ୍ରାତାରଂ ମନସା ଜଗ୍ମୁର୍ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଯିବା, ଅସ୍ତ୍ର ଶେଷ ହେବା ଓ ଭୟଭୀତ ହେବା ପରେ, ମନରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ମେଘା ନିର୍ଵାଣାଙ୍ଗାରଵର୍ଚସଃ ସାର୍କଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଗଣଂ ଛାଦଯନ୍ତୋ ନଭସ୍ତଲମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ନିର୍ବାପିତ ଅଗ୍ନିର ଚମକ ଭଳି ମେଘମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲେ।
ଚଣ୍ଡା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଗଣୋପେତା ଘୋରନିର୍ହ୍ରାଦକାରିଣଃ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଵେଗାଭିହତାଃ ପ୍ରଵଵୁଃ ସହ ମାରୁତାଃ
ଭୟଙ୍କର, ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ଝୁଡ଼ି ସହିତ, ଭୟାନକ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ପରସ୍ପର ଝଟକାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେମାନେ ବାୟୁ ସହିତ ଝଡ଼ ଦେଲେ।
ଦୀପ୍ତତୋଯାଶନିପନୈର୍ ଵଜ୍ରଵେଗାନଲାନିଲୈଃ ରଵୈଃ ସୁଘୋରୈରୁତ୍ପାତୈର୍ ଦହ୍ଯମାନମ୍ ଇଵାମ୍ବରମ୍
ଦହୁଁଥିବା ପାଣି, ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁର ଦ୍ରୁତ ଚାପ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଓ ଅପଶକୁନ ସହିତ, ଆକାଶ ଦହୁଁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତତ ଉଲ୍କାସହସ୍ରାଣି ନିପେତୁଃ ଖଗତାନ୍ଯପି ଦିଵ୍ଯାନି ଚ ଵିମାନାନି ପ୍ରପତନ୍ତ୍ଯୁତ୍ପତନ୍ତି ଚ
ତାପରେ ହଜାର ହଜାର ଉଲ୍କା ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଉଲ୍କା ମଧ୍ୟ। ଦିବ୍ୟ ବିମାନମାନେ ତଳକୁ ଓ ଉପରକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଯୁଗାନ୍ତପର୍ଯାଯେ ଲୋକାନାଂ ଯଦ୍ଭଯଂ ଭଵେତ୍ ଅରୂପଵନ୍ତି ରୂପାଣି ତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ପାତଲକ୍ଷଣେ
ଚାରି ଯୁଗର ଶେଷ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ନିଜ ରୂପ ହରାଇ ଯାଏ, ଏହି ଅପଶକୁନ ଆସିବାର ଚିହ୍ନ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଜାତଂ ଚ ନିଷ୍ପ୍ରଭଂ ସର୍ଵଂ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ ତିମିରୌଘପରିକ୍ଷିପ୍ତା ନ ରେଜୁଶ୍ଚ ଦିଶୋ ଦଶ
ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ନିର୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଧୂସର ଦେଖାଯାଏ, କିଛି ବୁଝିହେବା ଯାଏ ନାହିଁ, ଦଶଦିଗ ଘନ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଯାଇଥାଏ, ଏବଂ କୌଣସି ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵିଵେଶ ରୂପିଣୀ କାଲୀ କାଲମେଘାଵଗୁଣ୍ଠିତା ଦ୍ଯୌର୍ନ ଭାତ୍ଯଭିଭୂତାର୍କା ଘୋରେଣ ତମସାଵୃତା
ସେତେବେଳେ କାଳୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କାଳମେଘରେ ଢାକି ଆସିଲେ; ଆକାଶ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଯାଇଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅପରାଜିତ ହେଲା, ଏବଂ ଭୟାନକ ଅନ୍ଧାର ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଗଲା।
ତାନ୍ଘନୌଘାନ୍ସ ତିମିରାନ୍ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମାକ୍ଷିପ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ ଵପୁଃ ସଂଦର୍ଶଯାମାସ ଦିଵ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଵପୁର୍ହରିଃ
ସେ ପ୍ରଭୁ ଦୁଇ ହାତରେ ସେଇ ଘନ ଅନ୍ଧାରକୁ ଧରି, ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରୂପ — କୃଷ୍ଣ ଅବତାର ହରିଙ୍କୁ — ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ବଲାହକାଞ୍ଜନନିଭଂ ବଲାହକତନୂରୁହମ୍ ତେଜସା ଵପୁଷା ଚୈଵ କୃଷ୍ଣଂ କୃଷ୍ଣମିଵାଚଲମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଗାଢ଼ କଳା, କେଶ ମେଘର ତାନା ପରି, ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ଦେହ ଦେଖିଲେ ଏକ କଳା ପାହାଡ଼ ପରି ଲାଗେ।
ଦୀପ୍ତପୀତାମ୍ବରଧରଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣମ୍ ଧୂମାନ୍ଧକାରଵପୁଷଂ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିମିଵୋତ୍ଥିତମ୍
ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାପି ଶୁଣା ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ଦେହ ଧୂଆଁ ଓ ଅନ୍ଧାର ପରି, ଯେଉଁପରି ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନି ଉଠିଥାଏ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଵିଗୁଣପୀନାଂସଂ କିରୀଟଚ୍ଛନ୍ନମୂର୍ଧଜମ୍ ବଭୌ ଚାମୀକରପ୍ରଖ୍ଯୈର୍ ଆଯୁଧୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ତାଙ୍କର ଚାରି ଗୁଣ ମୋଟା କାନ୍ଧ, ମୁଣ୍ଡ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଏବଂ ସୁନା ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କକିରଣୋଦ୍ଦ୍ଯୋତଂ ଗିରିକୂଟମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ ନନ୍ଦକାନନ୍ଦିତକରଂ ଶରାଶୀଵିଷଧାରିଣମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ତାଙ୍କର ହାତ ନନ୍ଦକ ତଳୱାର ଧରି ଆନନ୍ଦିତ, ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଧରିଥିଲେ।
ଶକ୍ତିଚିତ୍ରବଲୋଦଗ୍ରଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍ ଵିଷ୍ଣୁଶୈଲଂ କ୍ଷମାମୂଲଂ ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗିଣମ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ପାହାଡ଼, ପୃଥିବୀର ମୂଳ, ଶ୍ରୀର ବୃକ୍ଷ, ଏବଂ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ତାଙ୍କର ଶିଖର।
ତ୍ରିଦଶୋଦାରଫଲଦଂ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତ୍ରୀଚାରୁପଲ୍ଲଵମ୍ ସର୍ଵଲୋକମନଃକାନ୍ତଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵମନୋହରମ୍
ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପରି ସୁନ୍ଦର ଶାଖା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି।
ନାନଵିମାନଵିଟପଂ ତୋଯଦାମ୍ବୁମଧୁସ୍ରଵମ୍ ଵିଦ୍ଯାହଂକାରସାରାଢ୍ଯଂ ମହାଭୂତପ୍ରରୋହଣମ୍
ସେ ବହୁ ବିମାନର ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ, ମେଘ ଓ ଜଳର ମଧୁ ଝରିଥିବା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅହଂକାରର ସାରରେ ନିର୍ମିତ, ମହାଭୂତର ଅଙ୍କୁର ଭଳି।
ଵିଶେଷପତ୍ରୈର୍ନିଚିତଂ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରପୁଷ୍ପିତମ୍ ଦୈତ୍ଯଲୋକମହାସ୍କନ୍ଧଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକପ୍ରକାଶିତମ୍
ସେ ବିଶେଷ ପତ୍ରରେ ଢାକା, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଦାନବ ଲୋକର ବଡ଼ ତଣ୍ଡ, ମାନବ ଲୋକକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲେ।
ସାଗରାକାରନିର୍ହ୍ରାଦଂ ରସାତଲମହାଶ୍ରଯମ୍ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରପାଶୈର୍ଵିତତଂ ପକ୍ଷଜନ୍ତୁନିଷେଵିତମ୍
ସେ ସାଗର ପରି ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ତଳପାତାଳ ପରି ଭିତି ଗଭୀର, ସିଂହ ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସାରିତ, ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଶୀଲାର୍ଥଚାରୁଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକମହାଦ୍ରୁମମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତାନନ୍ତସଲିଲଂ ଵ୍ଯକ୍ତାହଂକାରଫେନିଲମ୍
ସେ ନୀତି ଓ ଅର୍ଥର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ, ଅପ୍ରକାଶିତ ଅନନ୍ତ ଜଳ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ଅହଂକାର ଫେନରେ ଶୋଭିତ।