ସ୍ମୃତାନି ଯାନି ପଦ୍ମସ୍ଯ କେସରାଣି ସମନ୍ତତଃ ଅସଂଖ୍ଯେଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵେ ଵୈ ଧାତୁପର୍ଵତାଃ
ପଦ୍ମର ଅନେକ କେସର, ଯେଉଁଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ଏହି ପୃଥିବୀର ଅସଂଖ୍ୟ ଖଣି ପାହାଡ଼ ଅଟେ ।
ଯାନି ପଦ୍ମସ୍ଯ ପର୍ଣାନି ଭୂରୀଣି ତୁ ନରାଧିପ ତେ ଦୁର୍ଗମାଃ ଶୈଲଚିତା ମ୍ଲେଚ୍ଛଦେଶା ଵିକଲ୍ପିତାଃ
ହେ ରାଜା, ପଦ୍ମର ଅନେକ ପତ୍ରଗୁଡିକ ହେଉଛି ସେଇ ଦୁର୍ଗମ ଦେଶ, ଯେଉଁଠାରେ ପାହାଡ଼ ଭରି ଅଛି, ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଦେଶ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି ।
ଯାନ୍ଯଧୋଭାଗପର୍ଣାନି ତେ ନିଵାସାସ୍ତୁ ଭାଗଶଃ ଦୈତ୍ଯାନାମୁରଗାଣାଂ ଚ ପତଙ୍ଗାନାଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ
ପଦ୍ମର ତଳ ପତ୍ରଗୁଡିକ ହେଉଛି ଦେଉ, ସେଠି ଦେଉ ଭାଗରେ ଦେତ୍ୟ, ନାଗ ଓ ପୋକମାନଙ୍କର ନିବାସ ।
ତେଷାଂ ମହାର୍ଣଵୋ ଯତ୍ର ତଦ୍ରସେତ୍ଯଭିସଂଜ୍ଞିତମ୍ ମହାପାତକକର୍ମାଣୋ ମଜ୍ଜନ୍ତେ ଯତ୍ର ମାନଵାଃ
ସେଠି, ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ସାଗର ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ତଦ୍ରସ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଡୁବିଯାନ୍ତି ।
ପଦ୍ମସ୍ଯାନ୍ତରତୋ ଯତ୍ତଦ୍ ଏକାର୍ଣଵଗତା ମହୀ ପ୍ରୋକ୍ତାଥ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଚତ୍ଵାରଃ ସଲିଲାକରାଃ
ପଦ୍ମର ଭିତରେ ଯେଉଁ ମହୀ ଏକାର୍ଣ୍ଣବ ଭିତରକୁ ଗଲା, ସେ ମହୀକୁ କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାରିଟି ଜଳାଶୟ ଅଛି ।
ଏଵଂ ନାରାଯଣସ୍ଯାର୍ଥେ ମହୀ ପୁଷ୍କରସଂଭଵା ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ଽପ୍ଯଯଂ ତସ୍ମାନ୍ ନାମ୍ନା ପୁଷ୍କରସଂଜ୍ଞିତଃ
ଏଭଳି ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଇଁ ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମହୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ପୁଷ୍କର' ନାମରେ ଡାକାଯାଏ ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାତ୍ତଜ୍ଜ୍ଞୈଃ ପୁରାଣୈଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ ଯାଜ୍ଞିକୈର୍ଵେଦଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୈର୍ ଯଜ୍ଞେ ପଦ୍ମଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ଜ୍ଞାନୀ, ପୁରାତନ ଋଷି ଓ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞିକମାନେ, ପଦ୍ମ ବିଧିକୁ ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି ।
ଏଵଂ ଭଗଵତା ତେନ ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଧାରଣାଵିଧିଃ ପର୍ଵତାନାଂ ନଦୀନାଂ ଚ ହ୍ରଦାନାଂ ଚୈଵ ନିର୍ମିତଃ
ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବା ଉପାୟ ନିର୍ମିତ ହେଲା ।
ଵିଭୁସ୍ତଥୈଵାପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵଃ ପ୍ରଭାକରାଭୋ ଵରୁଣଃ ସିତଦ୍ଯୁତିଃ ଶନୈଃ ସ୍ଵଯଂଭୂଃ ଶଯନଂ ସୃଜତ୍ତଦା ଜଗନ୍ମଯଂ ପଦ୍ମଵିଧିଂ ମହାର୍ଣଵେ
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁଳନାହୀନ, ରୂପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ଧଳା ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଭାରୁଣ, ଦୀରେ-ଦୀରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ତାଙ୍କର ଶୟନ, ପଦ୍ମ ବିଧି, ବଡ଼ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରି ସୃଜନ କଲେ ।
ଵିଘ୍ନସ୍ତପସି ସମ୍ଭୂତୋ ମଧୁର୍ନାମ ମହାସୁରଃ ତେନୈଵ ଚ ସହୋଦ୍ଭୂତୋ ହ୍ଯ୍ ଅସୁରୋ ନାମ କୈଟଭଃ
ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଆସିଲା; ମଧୁ ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ଦେତ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା, ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଭାଇ କୈଟଭ ଦେତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ।
ତୌ ରଜସ୍ତମସୌ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମ୍ଭୂତୌ ତାମସୌ ଗଣୌ ଏକାର୍ଣଵେ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ଷୋଭଯନ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ରଜସ ଓ ତମସରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାମସିକ ଦେତ୍ୟ ଥିଲେ, ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କରୁଥିଲେ ।
ଦିଵ୍ଯରକ୍ତାମ୍ବରଧରୌ ଶ୍ଵେତଦୀପ୍ତୋଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣୌ କିରୀଟକୁଣ୍ଡଲୋଦଗ୍ରୌ କେଯୂରଵଲଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲୌ
ଦିବ୍ୟ ଲାଲ ଶେଉଁ ହେଇ, ଧଳା ଚମକୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ, ଉଚ୍ଚ କିରିଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ରେ ଭୂଷିତ, ତାଙ୍କର ହସ୍ତବନ୍ଦ ଓ ବାଲା ଚମକୁଥିଲା ।
ମହାଵିଵୃତତାମ୍ରାକ୍ଷୌ ପୀନୋରସ୍କୌ ମହାଭୁଜୌ ମହାଗିରେଃ ସଂହନନୌ ଜଙ୍ଗମାଵିଵ ପର୍ଵତୌ
ବଡ଼ ଖୋଲା ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ଚଉଡ଼ ଛାତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଗଠିତ, ଚଳିତ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଚାଲୁଥିଲେ ।
ନଵମେଘପ୍ରତୀକାଶାଵ୍ ଆଦିତ୍ଯସଦୃଶାନନୌ ଵିଦ୍ଯୁଦାଭୌ ଗଦାଗ୍ରାଭ୍ଯାଂ କରାଭ୍ଯାମତିଭୀଷଣୌ
ନୂତନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁହଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ତାଡ଼ିରେ ଚମକୁଥିଲେ, ହସ୍ତରେ ଗଦା ଧରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ତୌ ପାଦଯୋସ୍ତୁ ଵିନ୍ଯାସାଦ୍ ଉତ୍କ୍ଷିପନ୍ତାଵିଵାର୍ଣଵମ୍ କମ୍ପଯନ୍ତାଵିଵ ହରିଂ ଶଯାନଂ ମଧୁସୂଦନମ୍
ପାଦ ରଖି, ଏକାର୍ଣ୍ଣବକୁ ଉଠାଇବା ପରି, ସେମାନେ ଶୟାନ ମଧୁସୂଦନ ହରିଙ୍କୁ ହଲାଇ ଦେଉଥିଲେ ।
ତୌ ତତ୍ର ଵିଚରନ୍ତୌ ସ୍ମ ପୁଷ୍କରେ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍ ଯୋଗିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାସାଦ୍ଯ ଦୀପ୍ତଂ ଦଦୃଶତୁସ୍ତଦା
ସେଠି, ପଦ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଦେଇ ଘୁଡ଼ୁଥିବା, ସେମାନେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚମକୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ନାରାଯଣସମାଜ୍ଞାତଂ ସୃଜନ୍ତମଖିଲାଃ ପ୍ରଜାଃ ଦୈଵତାନି ଚ ଵିଶ୍ଵାନି ମାନସାନସୁରାନୃଷୀନ୍
ସେମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଦେବତା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ମନସୁତ, ଦେତ୍ୟ ଓ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ତତସ୍ତାଵୂଚତୁସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣମସୁରୋତ୍ତମୌ ଦୀପ୍ତୌ ମୁମୂର୍ଷୂ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୌ ରୋଷଵ୍ଯାକୁଲିତେକ୍ଷଣୌ
ତାପରେ, ଦୁଇ ଦେତ୍ୟ, ଦୀପ୍ତ, ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛାରେ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ରୋଷରେ ଆକୁଳ ଚକ୍ଷୁ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ପୁଷ୍କରମଧ୍ଯସ୍ଥଃ ସିତୋଷ୍ଣୀଷଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ଆଧାଯ ନିଯମଂ ମୋହାଦ୍ ଆସ୍ତେ ତ୍ଵଂ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ତୁମେ କିଏ, ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛ, ଧଳା ପଗଡ଼ ପିନ୍ଧିଛ, ଚାରିଟି ହାତ ଅଛି, ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହିଛ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛ, ତଥାପି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଛ?
ଏହ୍ଯାଗଚ୍ଛାଵଯୋର୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେହି ତ୍ଵଂ କମଲୋଦ୍ଭଵ ଆଵାଭ୍ଯାଂ ପରମୀଶାଭ୍ଯାମ୍ ଅଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵମିହାର୍ଣଵେ
ଆସ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା। ହେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଏଠି ସମୁଦ୍ରରେ ଆମେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ପାଖରେ ତୁମେ କିଛି କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ତତ୍ର କଶ୍ଚୋଦ୍ଭଵସ୍ତୁଭ୍ଯଂ କେନ ଵାସି ନ ଯୋଜିତଃ କଃ ସ୍ରଷ୍ଟା କଶ୍ଚ ତେ ଗୋପ୍ତା କେନ ନାମ୍ନା ଵିଧୀଯସେ
ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି କିଏ, କିଏ ତୁମକୁ ଏଠି ନିଯୁକ୍ତ କରିଛି? କିଏ ତୁମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କିଏ ତୁମର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ କିଏ ନାମରେ ତୁମେ ପରିଚିତ?
ଏକ ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ଲୋକୈର୍ ଅଵିଚିନ୍ତ୍ଯଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍ ତତ୍ସଂଯୋଗେନ ଭଵତୋଃ କର୍ମ ନାମାଵଗଚ୍ଛତାମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ 'ଏକ' ଭାବରେ ଡାକନ୍ତି, ସେ ଅପରିମେୟ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଅଛି; ତାଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନାମ ବୁଝିପାରିବ।
ନାଵଯୋଃ ପରମଂ ଲୋକେ କିଂଚିଦସ୍ତି ମହାମତେ ଆଵାଭ୍ଯାଂ ଛାଦ୍ଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ ତମସା ରଜସାଥ ଵୈ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ଜଗତରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଛଡ଼ା କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାହିଁ; ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅନ୍ଧକାର ଓ ରଜସରେ ଢାକି ଯାଇଛି।
ରଜସ୍ତମୋମଯାଵାଵାମ୍ ଋଷୀଣାମ୍ ଅଵଲଙ୍ଘିତୌ ଛାଦ୍ଯମାନୌ ଧର୍ମଶୀଲୌ ଦୁସ୍ତରୌ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ଆମେ ଦୁଇଜଣ ରଜସ ଓ ତମସର ମିଶ୍ରଣ, ଋଷିମାନେ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନାହିଁ; ଆମେ ଧର୍ମପରାୟଣ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ଏବଂ ଆମେ ଲୁଚି ରହିଛୁ।
ଆଵାଭ୍ଯାମୁହ୍ଯତେ ଲୋକୋ ଦୁଷ୍କରାଭ୍ଯାଂ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଆଵାମର୍ଥଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞଃ ସ୍ଵର୍ଗପରିଗ୍ରହଃ
ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ; ଆମେ କାରଣ, ଆମେ କାମନା, ଆମେ ଯଜ୍ଞ, ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ।
ସୁଖଂ ଯତ୍ର ମୁଦା ଯୁକ୍ତଂ ଯତ୍ର ଶ୍ରୀଃ କୀର୍ତିରେଵ ଚ ଯେଷାଂ ଯତ୍କାଙ୍କ୍ଷିତଂ ଚୈଵ ତତ୍ତଦାଵାଂ ଵିଚିନ୍ତଯ
ଯେଉଁଠି ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦ ଏକାଠି ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଓ କୀର୍ତି ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଯାହା କାମନା କରାଯାଏ, ତାହା ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଚିନ୍ତା କରୁ।
ଯତ୍ନାଦ୍ ଯୋଗଵତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଯୋଗଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯାର୍ଜିତଃ ତଂ ସମାଧାଯ ଗୁଣଵତ୍ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଚାସ୍ମି ସମାଶ୍ରିତଃ
ଉଦ୍ୟମ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ଯୋଗ ଲାଭ କରିଥିଲି; ସେଥିରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।
ଯଃ ପରୋ ଯୋଗମତିମାନ୍ ଯୋଗାଖ୍ଯଃ ସତ୍ତ୍ଵମେଵ ଚ ରଜସସ୍ତମସଶ୍ଚୈଵ ଯଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵସଂଭଵଃ
ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିପୁଣ, ଯୋଗ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସେ ରଜସ ଓ ତମସର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି।
ତତୋ ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ ସାତ୍ତ୍ଵିକାନୀତରାଣି ଚ ସ ଏଵ ହି ଯୁଵାଂ ନାଂଶେ ଵଶୀ ଦେଵୋ ହନିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ସେ ଦେବତା ନିଜର ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅବଶ କରିବେ।
ସ୍ଵପନ୍ନେଵ ତତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍ ବାହୁଂ ନାରାଯଣୋ ବ୍ରହ୍ମା କୃତଵାନାତ୍ମମାଯଯା
ତାଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ତାଙ୍କର ବାହୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁ ବାହୁ ବହୁ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ।