ସ ମୁନିର୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଃ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତଃ ବାଲମାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ ନାଶକ୍ନୋଦଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ସେ ମୁନି ବିସ୍ମୟ ଓ କୌତୁହଳରେ ଭରିଗଲେ, ଆଦିତ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଶୁକୁ ସିଧା ଦେଖିବାକୁ ଶକ୍ତି ହେଲେ ନାହିଁ।
ସ ଚିନ୍ତଯଂସ୍ତଥୈକାନ୍ତେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସଲିଲସଂନିଧୌ ପୂର୍ଵଦୃଷ୍ଟମିଦଂ ମେନେ ଶଙ୍କିତୋ ଦେଵମାଯଯା
ସେ ଜଳ ନିକଟରେ ଏକାଁତରେ ଦଢ଼ି, ଚିନ୍ତା କରିଲେ, 'ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିଲି', ଏବଂ ଶଙ୍କା କରିଲେ ଏହା ଦେବତାର ମାୟା।
ଅଗାଧସଲିଲେ ତସ୍ମିନ୍ ମାର୍କଣ୍ଡେଯଃ ସଵିସ୍ମଯଃ ପ୍ଲଵଂସ୍ତଥାର୍ତିମ୍ ଅଗମଦ୍ ଭଯାତ୍ସଂତ୍ରସ୍ତଲୋଚନଃ
ସେଇ ଗଭୀର ଜଳରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ବିସ୍ମୟରେ ଭରି, ଭୟରେ ଚକିତ ଚକ୍ଷୁରେ, ଦୁଃଖରେ ତେଲେ।
ସ ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନାହ ସ୍ଵାଗତଂ ବାଲଯୋଗଵାନ୍ ବଭାଷେ ମେଘତୁଲ୍ଯେନ ସ୍ଵରେଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ଭଗବାନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମେଘ ପରି ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ସ୍ୱାଗତମ୍, ବାଲକ, ଯୋଗରେ ଅଭିନିବେଶିତ'।
ମା ଭୈର୍ଵତ୍ସ ନ ଭେତଵ୍ଯମ୍ ଇହୈଵାଯାହି ମେ ଽନ୍ତିକମ୍ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମୁନିସ୍ତ୍ଵାହ ବାଲଂ ତଂ ଶ୍ରମପୀଡିତଃ
'ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ବାଲକ, ଏଠାକୁ ଆସ', ଭଗବାନ କହିଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି, କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଦୁଃଖରେ, ଶିଶୁକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
କୋ ମାଂ ନାମ୍ନା କୀର୍ତଯତି ତପଃ ପରିଭଵନ୍ମମ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଖ୍ଯଂ ଧର୍ଷଯନ୍ନିଵ ମେ ଵଯଃ
'କିଏ ମୋତେ ନାମରେ ଡାକୁଛି, ମୋର ତପସ୍ୟାକୁ ଅବମାନ କରି, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ତପ ଓ ବୟସ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଛି?'
ନ ହ୍ଯେଷ ଵଃ ସମାଚାରୋ ଦେଵେଷ୍ଵପି ମମୋଚିତଃ ମାଂ ବ୍ରହ୍ମାପି ହି ଦେଵେଶୋ ଦୀର୍ଘାଯୁରିତି ଭାଷତେ
ଏହି ଆଚରଣ ତୁମେ କରିଛ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯଥୋଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଯେଉଁଠି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହିନଥିବା।
କସ୍ତମୋ ଘୋରମାସାଦ୍ଯ ମାମଦ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତଃ ମାର୍କଣ୍ଡେଯେତି ମାମୁକ୍ତ୍ଵା ମୃତ୍ଯୁମୀକ୍ଷିତୁମର୍ହତି
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କିଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଛାଡି ମୋ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? 'ମାର୍କଣ୍ଡେୟ' ଭାବି, କିଏ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁବ?
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତଂ କ୍ରୋଧାନ୍ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାମୁନିଃ ତଥୈଵ ଭଗଵାନ୍ଭୂଯୋ ବଭାଷେ ମଧୁସୂଦନଃ
ଏଭଳି କ୍ରୋଧରେ କଥା କହି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାମୁନି ଭାଗବତଙ୍କୁ ପୁନି ସେଇ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ତେ ଜନକୋ ଵତ୍ସ ହୃଷୀକେଶଃ ପିତା ଗୁରୁଃ ଆଯୁଷ୍ପ୍ରଦାତା ପୌରାଣଃ କିଂ ମାଂ ତ୍ଵଂ ନୋପସର୍ପସି
ମୁଁ ତୋର ପିତା, ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ହୃଷୀକେଶ ତୋର ଗୁରୁ, ପୁରାତନ ଆୟୁ ଦେଇଥିବା; କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ନଜିକ ଆସୁନାହିଁ?
ମାଂ ପୁତ୍ରକାମଃ ପ୍ରଥମଂ ପିତା ତେ ଽଙ୍ଗିରସୋ ମୁନିଃ ପୂର୍ଵମାରାଧଯାମାସ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ସମାଶ୍ରିତଃ
ପୁତ୍ର ଆଶାରେ, ତୋର ପିତା ଅଙ୍ଗିରାସ ମୁନି ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ଉପାସନା କରିଥିଲେ, ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି।
ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ଘୋରତପସା ପ୍ରାଵୃଣୋଦମିତୌଜସମ୍ ଉକ୍ତଵାନହମାତ୍ମସ୍ଥଂ ମହର୍ଷିମ୍ ଅମିତୌଜସମ୍
ତାପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୋତେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଇ ପାଇଥିଲେ; ମୁଁ ତୋତେ ଆତ୍ମନିବାସୀ ମହାର୍ଷି, ଅମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି କହିଥିଲି।
କଃ ସମୁତ୍ସହତେ ଚାନ୍ଯୋ ଯୋ ନ ଭୂତାତ୍ମକାତ୍ମଜଃ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମେକାର୍ଣଵଗତଂ କ୍ରୀଡନ୍ତଂ ଯୋଗଵର୍ତ୍ମନା
ଯେଉଁଠି ଭୂତମାତାର ପୁତ୍ର ନୁହେଁ, ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କିଏ ଆତ୍ମବଳରେ ଏକା ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଯୋଗପଥରେ ଦେଖିପାରିବ?
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନୋ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ ମୂର୍ଧ୍ନି ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ
ତାପରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାତପାସୀ, ଅନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଫୁଲି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁ ଚାଉଁ, ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ଜୋଡି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ନାମଗୋତ୍ରେ ତତଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ଲୋକପୂଜିତଃ ତସ୍ମୈ ଭଗଵତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ନମସ୍କାରମଥାକରୋତ୍
ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର କହି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେ ପରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଇଚ୍ଛେଯଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ମାଯାମ୍ ଇମାଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ତଵାନଘ ଯଦେକାର୍ଣଵମଧ୍ଯସ୍ଥଃ ଶେଷେ ତ୍ଵଂ ବାଲରୂପଵାନ୍
ହେ ଅନଗ୍ର, ମୁଁ ଏହି ତୁମର ମାୟାକୁ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ; କିପରି ଏକା ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶିଶୁ ରୂପରେ ଅଛ?
କିଂସଂଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ଭଗଵାଂଲ୍ ଲୋକେ ଵିଜ୍ଞାଯସେ ପ୍ରଭୋ ତର୍କଯେ ତ୍ଵାଂ ମହାତ୍ମାନଂ କୋ ହ୍ଯନ୍ଯଃ ସ୍ଥାତୁମର୍ହତି
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଲୋକରେ କେଉଁ ନାମରେ ପରିଚିତ? ମୁଁ ତୁମେ ମହାତ୍ମା ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଛି; ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି ଦୃଢ଼ ରହିପାରିବ?
ଅହଂ ନାରାଯଣୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସର୍ଵଭୂତଵିନାଶନଃ ଅହଂ ସହସ୍ରଶୀର୍ଷାଖ୍ଯୋ ଯଃ ପଦୈରଭିସଂଜ୍ଞିତଃ
ମୁଁ ନାରାୟଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଶକ, ମୁଁ ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡୀ ବୋଲି ପରିଚିତ, ଏହି ନାମରେ ଉପଲବ୍ଧ।
ଆଦିତ୍ଯଵର୍ଣଃ ପୁରୁଷୋ ମଖେ ବ୍ରହ୍ମମଯୋ ମଖଃ ଅହମଗ୍ନିର୍ହଵ୍ଯଵାହୋ ଯାଦସାଂ ପତିରଵ୍ଯଯଃ
ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗର ପୁରୁଷ, ବ୍ରହ୍ମ ଭରିଥିବା ଯଜ୍ଞ; ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ହବି ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଜଳର ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ।
ଅହମିନ୍ଦ୍ରପଦେ ଶକ୍ରୋ ଵର୍ଷାଣାଂ ପରିଵତ୍ସରଃ ଅହଂ ଯୋଗୀ ଯୁଗାଖ୍ଯସ୍ଯ ଯୁଗାନ୍ତାଵର୍ତ ଏଵ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ର ପଦରେ ମୁଁ ଶକ୍ର, ବର୍ଷାରେ ମୁଁ ବର୍ଷ, ଯୁଗରେ ମୁଁ ଯୋଗୀ, ଯୁଗାନ୍ତର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ମୁଁ।
ଅହଂ ସର୍ଵାଣି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଦୈଵତାନ୍ଯଖିଲାନି ତୁ ଭୁଜଂଗାନାମହଂ ଶେଷସ୍ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ ଵୈ ସର୍ଵପକ୍ଷିଣାମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା; ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶେଷ, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।
କୃତାନ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵିଶ୍ଵେଷାଂ କାଲସଂଜ୍ଞିତଃ ଅହଂ ଧର୍ମସ୍ତପଶ୍ଚାହଂ ସର୍ଵାଶ୍ରମନିଵାସିନାମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୃତ୍ୟୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କାଳ ନାମରେ ପରିଚିତ; ମୁଁ ଧର୍ମ, ମୁଁ ତପସ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମର ନିବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ।
ଅହଂ ଚୈଵ ସରିଦ୍ଦିଵ୍ଯା କ୍ଷୀରୋଦଶ୍ଚ ମହାର୍ଣଵଃ ଯତ୍ତତ୍ସତ୍ଯଂ ଚ ପରମମ୍ ଅହମେକଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ, କ୍ଷୀରସାଗର ଏବଂ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର; ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ଏବଂ ପରମ ଅଛି, ମୁଁ ଏକା ପ୍ରଜାପତି।
ଅହଂ ସାଂଖ୍ଯମହଂ ଯୋଗୋ ଽପ୍ଯହଂ ତତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ ଅହମିଜ୍ଯା କ୍ରିଯା ଚାହମ୍ ଅହଂ ଵିଦ୍ଯାଧିପଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁଁ ସାଂଖ୍ୟ, ମୁଁ ଯୋଗ, ମୁଁ ପରମ ପଦ; ମୁଁ ଉପାସନା ଏବଂ କ୍ରିୟା, ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଅଧିପତି ବୋଲି ପରିଚିତ।
ଅହଂ ଜ୍ଯୋତିରହଂ ଵାଯୁର୍ ଅହଂ ଭୂମିରହଂ ନଭଃ ଅହମାପଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଦିଶୋ ଦଶ
ମୁଁ ହେଉଛି ଆଲୋକ, ମୁଁ ହେଉଛି ପବନ, ମୁଁ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ, ମୁଁ ହେଉଛି ଆକାଶ; ମୁଁ ହେଉଛି ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ର, ମୁଁ ହେଉଛି ତାରା ଓ ଦଶ ଦିଗ।
ଅହଂ ଵର୍ଷମହଂ ସୋମଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଽହମହଂ ରଵିଃ କ୍ଷୀରୋଦସାଗରେ ଚାହଂ ସମୁଦ୍ରେ ଵଡଵାମୁଖଃ
ମୁଁ ହେଉଛି ବର୍ଷା, ମୁଁ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ହେଉଛି ବଦଳ, ମୁଁ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ; କ୍ଷୀରସାଗରରେ ମୁଁ ଅଛି, ସମୁଦ୍ରରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିର ରୂପରେ ଅଛି।
ଵହ୍ନିଃ ସଂଵର୍ତକୋ ଭୂତ୍ଵା ପିବଂସ୍ତୋଯମଯଂ ହଵିଃ ଅହଂ ପୁରାଣଃ ପରମଂ ତଥୈଵାହଂ ପରାଯଣମ୍
ମୁଁ ବିନାଶକାରୀ ଅଗ୍ନି ହେଇ, ଜଳର ଅର୍ପଣ ପାନ କରେ; ମୁଁ ପ୍ରାଚୀନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହେଉଛି।
ଅହଂ ଭୂତସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ସଂଭଵଃ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପଶ୍ଯସେ ଵିପ୍ର ଯଚ୍ଛୃଣୋଷି ଚ କିଂଚନ
ମୁଁ ହେଉଛି ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତମାନର ଉତ୍ପତ୍ତି; ତୁମେ ଯାହା ଦେଖୁଛ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହା ଶୁଣୁଛ, ସେ ସବୁ ମୁଁ।
ଯଲ୍ଲୋକେ ଚାନୁଭଵସି ତତ୍ସର୍ଵଂ ମାମନୁସ୍ମର ଵିଶ୍ଵଂ ସୃଷ୍ଟଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ସୃଜ୍ଯଂ ଚାଦ୍ଯାପି ପଶ୍ଯ ମାମ୍
ତୁମେ ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା ଅନୁଭବ କରୁଛ, ସେ ସବୁକୁ ମୋ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କର; ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଆଗରୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଏବେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି—ମୋତେ ଦେଖ।
ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଚ ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଖିଲଂ ଜଗତ୍ ତଦେତଦଖିଲଂ ସର୍ଵଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଵଧାରଯ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବି; ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଏହି ସବୁ ଏହି ଭାବରେ ଏକାଉଁ।