ଦେଵତାନାଂ ଚ ସର୍ଵାସାଂ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ମହୀପତେ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପକ୍ଷିଣାମ୍
ହେ ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ବିଲୟ ହୁଏ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମପ୍ସରସାଂ ଭୁଜଂଗାନାଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ ପର୍ଵତାନାଂ ନଦୀନାଂ ଚ ପଶୂନାଂ ଚୈଵ ସତ୍ତମ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାନାଂ ଚ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ କୃମିଣାଂ ତଥା
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ପଶୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜୀବ, ଅମାନବ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଜୀବ ଓ କୀଟମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ।
ମହାଭୂତପତିଃ ପଞ୍ଚ ହୃତ୍ଵା ଭୂତାନି ଭୂତକୃତ୍ ଜଗତ୍ସଂହରଣାର୍ଥାଯ କୁରୁତେ ଵୈଶସଂ ମହତ୍
ମହାଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ପାଞ୍ଚ ଭୂତକୁ ଉପସାରି, ବିଶ୍ୱର ବିଲୟ ପାଇଁ ବଡ଼ ନାଶ ଆଣିଦିଅନ୍ତି।
ଭୂତ୍ଵା ସୂର୍ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୀ ଚାଦଦାନୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣଜାଲମ୍ ଭୂତ୍ଵା ଵହ୍ନିର୍ନିର୍ଦହନ୍ସର୍ଵଲୋକାନ୍ ଭୂତ୍ଵା ମେଘୋ ଭୂଯ ଉଗ୍ରୋ ଽପ୍ଯଵର୍ଷତ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ବାୟୁ ହୋଇ ପ୍ରାଣମାନେ ଉପସାରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜଳାନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ମେଘ ହୋଇ ପୁନି ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଭୂତ୍ଵା ନାରାଯଣୋ ଯୋଗୀ ସତ୍ତ୍ଵମୂର୍ତିର୍ଵିଭାଵସୁଃ ଗଭସ୍ତିଭିଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଭିଃ ସଂଶୋଷଯତି ସାଗରାନ୍
ନାରାୟଣ ଯୋଗୀ ରୂପେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂର୍ତି ହୋଇ, ତୀବ୍ର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରମାନେ ଶୁଷ୍କ କରିଦିଅନ୍ତି।
ତତଃ ପୀତ୍ଵାର୍ଣଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ନଦୀଃ କୂପାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ପର୍ଵତାନାଂ ଚ ସଲିଲଂ ସର୍ଵମାଦାଯ ରଶ୍ମିଭିଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସାଗର, ନଦୀ ଓ କୂଆମାନେ ପିଇ ନେଇ, ପର୍ବତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜଳ କିରଣରେ ଉପସାରି ନେଇଥାଏ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ଗଭସ୍ତିଭିଶ୍ଚୈଵ ମହୀଂ ଗତ୍ଵା ରସାତଲାତ୍ ପାତାଲଜଲମାଦାଯ ପିବତେ ରସମୁତ୍ତମମ୍
କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି, ରସାତଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାତାଳର ଜଳ ଉପସାରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ପିଇନ୍ତି।
ମୂତ୍ରାସୃକ୍କ୍ଲେଦମ୍ ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଯଦସ୍ତି ପ୍ରାଣିଷୁ ଧ୍ରୁଵମ୍ ତତ୍ସର୍ଵମରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ଆଦତ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଅମଳ ନୟନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଥିବା ମୁତ୍ର, ରକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ତରଳ ଯାହା ଅଛି, ସେ ସବୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଉପସାରି ନେଇଥାଏ।
ଵାଯୁଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ଭୂତ୍ଵା ଵିଧୁନ୍ଵାନୋ ଽଖିଲଂ ଜଗତ୍ ପ୍ରାଣାପାନସମାନାଦ୍ଯାନ୍ ଵାଯୂନ୍ ଆକର୍ଷତେ ହରିଃ
ବଳବାନ୍ ବାୟୁ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ହଲାଇ, ହରି ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାୟୁମାନେ ଉପସାରି ନେଇଥାଏ।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଭୂତାନ୍ଯେଵ ଚ ଯାନି ତୁ ଗନ୍ଧୋ ଘ୍ରାଣଂ ଶରୀରଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ସଂଶ୍ରିତା ଗୁଣାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଓ ଭୂତମାନେ, ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଗୁଣ — ଗନ୍ଧ, ଘ୍ରାଣ, ଦେହ — ସବୁ ଉପସାରି ନେଇଯାଏ।
ଜିହ୍ଵା ରସଶ୍ଚ ସ୍ନେହଶ୍ଚ ସଂଶ୍ରିତାଃ ସଲିଲେ ଗୁଣାଃ ରୂପଂ ଚକ୍ଷୁର୍ଵିପାକଶ୍ଚ ଜ୍ଯୋତିରେଵାଶ୍ରିତା ଗୁଣାଃ
ଜିଭା, ରସ ଓ ତରଳତା, ଜଳରେ ଥିବା ଗୁଣ; ରୂପ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ପକ୍କା ହେବା, ଆଲୋକରେ ଥିବା ଗୁଣ; ସବୁ ଉପସାରି ନେଇଯାଏ।
ସ୍ପର୍ଶଃ ପ୍ରାଣଶ୍ଚ ଚେଷ୍ଟା ଚ ପଵନେ ସଂଶ୍ରିତା ଗୁଣାଃ ଶବ୍ଦଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଚ ଖାନ୍ଯେଵ ଗଗନେ ସଂଶ୍ରିତା ଗୁଣାଃ
ସ୍ପର୍ଶ, ପ୍ରାଣ ଓ ଚଳନ, ବାୟୁରେ ଥିବା ଗୁଣ; ଶବ୍ଦ, ଶ୍ରବଣ ଓ ଖ, ଆକାଶରେ ଥିବା ଗୁଣ; ସବୁ ଉପସାରି ନେଇଯାଏ।
ଲୋକମାଯା ଭଗଵତା ମୁହୂର୍ତେନ ଵିନାଶିତା ମନୋ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଶ୍ଚେତି ଯଃ ଶ୍ରୁତଃ
ଭଗବାନ୍ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମାୟା, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଶୁଣାଯାଇଛି।
ତଂ ଵରେଣ୍ଯଂ ପରମେଷ୍ଠୀ ହୃଷୀକେଶମୁପାଶ୍ରିତଃ ତତୋ ଭଗଵତସ୍ତସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମେଷ୍ଠୀ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରାଯାଇଥିଲା; ତାପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ରଶ୍ମି ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲା।
ଵାଯୁନାକ୍ରମ୍ଯମାଣାସୁ ଦ୍ରୁମଶାଖାସୁ ଚାଶ୍ରିତଃ ତେଷାଂ ସଂଘର୍ଷଣୋଦ୍ଭୂତଃ ପାଵକଃ ଶତଧା ଜ୍ଵଲନ୍
ପବନ ଦ୍ୱାରା ଗଛର ଶାଖାଗୁଡିକୁ ଆଘାତ କରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଘସାଘସିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଶତଧା ଜ୍ୱଳିଲା।
ଅଦହଚ୍ଚ ତଦା ସର୍ଵଂ ଵୃତଃ ସଂଵର୍ତକୋ ଽନଲଃ ସପର୍ଵତଦ୍ରୁମାନ୍ଗୁଲ୍ମାଂଲ୍ ଲତାଵଲ୍ଲୀସ୍ତୃଣାନି ଚ
ତାପରେ, ସମ୍ବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତକୁ ଘେରି ରଖି, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଝାଡ଼, ଲତା, ବେଳ, ତୃଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ଜଳାଇଦେଲା।
ଭସ୍ମୀକୃତ୍ଯ ତତଃ ସର୍ଵାଂଲ୍ ଲୋକାଂଲ୍ଲୋକଗୁରୁର୍ହରିଃ ଭୂଯୋ ନିର୍ଵାପଯାମାସ ଯୁଗାନ୍ତେନ ଚ କର୍ମଣା
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବା ପରେ, ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ହରି, ଯୁଗାନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେଗୁଡିକୁ ପୁନଃ ନିର୍ବାପିତ କଲେ।
ସହସ୍ରଵୃଷ୍ଟିଃ ଶତଧା ଭୂତ୍ଵା କୃଷ୍ଣୋ ମହାବଲଃ ଦିଵ୍ଯତୋଯେନ ହଵିଷା ତର୍ପଯାମାସ ମେଦିନୀମ୍
ତାପରେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ହଜାର ଭାଗରେ ବର୍ଷା ହେଇ, ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମେଦିନୀକୁ ତୃପ୍ତ କଲେ।
ତତଃ କ୍ଷୀରନିକାଯେନ ସ୍ଵାଦୁନା ପରମାମ୍ଭସା ଶିଵେନ ପୁଣ୍ଯେନ ମହୀ ନିର୍ଵାଣମଗମତ୍ପରମ୍
ଏହା ପରେ, ଶୁଧ୍ଧ, ମଧୁର, ଶିବ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦୁଧ ଭଳି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
ତେନ ରୋଧେନ ସଂଛନ୍ନା ପଯସାଂ ଵର୍ଷତୋ ଧରା ଏକାର୍ଣଵଜଲୀଭୂତା ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵିଵର୍ଜିତା
ଏହି ପାଣିର ବନ୍ଧରେ ଭୂମି ଆବୃତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବିନା, ଏକ ମହାସାଗରରେ ପରିଣତ ହେଲା।
ମହାସତ୍ତ୍ଵାନ୍ଯପି ଵିଭୁଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନ୍ଯମିତୌଜସମ୍ ନଷ୍ଟାର୍କପଵନାକାଶେ ସୂକ୍ଷ୍ମେ ଜଗତି ସଂଵୃତେ
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଗତ ଆବୃତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପବନ ଓ ଆକାଶ ଲୁଚିଗଲା।
ସଂଶୋଷମାତ୍ମନା କୃତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରାନପି ଦେହିନଃ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ସଂପ୍ଲାଵ୍ଯ ଚ ତଥା ସ୍ଵପିତ୍ଯେକଃ ସନାତନଃ
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୋଷି, ସମସ୍ତ ଦେହୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦହି ଓ ବିନାଶ କରି, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଏକା ନିଦ୍ରା କରିଛନ୍ତି।
ପୌରାଣଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଵପିତ୍ଯମିତଵିକ୍ରମଃ ଏକାର୍ଣଵଜଲଵ୍ଯାପୀ ଯୋଗୀ ଯୋଗମୁପାଶ୍ରିତଃ
ପୁରାତନ ରୂପ ଧରି, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକା ଏକା ଜଳର ମହାସାଗରରେ ବ୍ୟାପି, ଯୋଗୀ ଯୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହି ଶୁଇଛନ୍ତି।
ଅନେକାନି ସହସ୍ରାଣି ଯୁଗାନ୍ଯେକାର୍ଣଵାମ୍ଭସି ନ ଚୈନଂ କଶ୍ଚିଦଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵେଦିତୁମର୍ହତି
ଏକା ମହାସାଗରର ଜଳରେ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରକାଶ କିମ୍ବା ପ୍ରକାଶ ଭାବରେ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି।
କଶ୍ଚୈଵ ପୁରୁଷୋ ନାମ କିଂଯୋଗଃ କଶ୍ଚ ଯୋଗଵାନ୍ ଅସୌ କିଯନ୍ତଂ କାଲଂ ଚ ଏକାର୍ଣଵଵିଧିଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ପୁରୁଷ କିଏ, ତାଙ୍କର ଯୋଗ କଣ, କିଏ ଯୋଗୀ, ଏବଂ ଭଗବାନ୍ କେତେ ସମୟ ଏକା ମହାସାଗରର ଅବସ୍ଥାକୁ ରଖନ୍ତି?
କରିଷ୍ଯତୀତି ଭଗଵାନ୍ ଇତି କଶ୍ଚିନ୍ ନ ବୁଧ୍ଯତେ
ଭଗବାନ୍ କଣ କରିବେ, କେହି ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି।
ନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ନୈଵ ଗମିତା ନ ଜ୍ଞାତା ନୈଵ ପାର୍ଶ୍ଵଗଃ ତସ୍ଯ ନ ଜ୍ଞାଯତେ କିଂଚିତ୍ ତମୃତେ ଦେଵସତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ା କେହି ଦେଖିବା, ଯିବା, ଜାଣିବା କିମ୍ବା ପାଶ୍ୱରେ ରହିବା ନାହିଁ; ସେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଛଡ଼ା କିଛି ଜାଣିଯାଏ ନାହିଁ।
ନଭଃ କ୍ଷିତିଂ ପଵନମ୍ ଅପଃ ପ୍ରକାଶକଂ ପ୍ରଜାପତିଂ ଭୁଵନଧରଂ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ ପିତାମହଂ ଶ୍ରୁତିନିଲଯଂ ମହାମୁନିଂ ପ୍ରଶାମ୍ଯ ଭୂଯଃ ଶଯନଂ ହ୍ଯରୋଚଯତ୍
ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ପବନ, ଜଳ, ଆଲୋକ, ପ୍ରଜାପତି, ଭୁବନଧାରୀ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ, ପିତାମହ, ବେଦର ଆଶ୍ରୟ ଓ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ସେ ପୁନଃ ଶୟନ କଲେ।
ଏଵମେକାର୍ଣଵୀଭୂତେ ଶେତେ ଲୋକେମହାଦ୍ଯୁତିଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସଲିଲେନୋର୍ଵୀଂ ହଂସୋ ନାରାଯଣସ୍ତଦା
ଏପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଏକା ମହାସାଗରରେ ପରିଣତ ହେଲା; ତାପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନାରାୟଣ, ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ଆବୃତ କରି, ହଂସ ରୂପରେ ଶୁଇଥିଲେ।
ମହତୋ ରଜସୋ ମଧ୍ଯେ ମହାର୍ଣଵସରଃସୁ ଵୈ ଵିରଜସ୍କଂ ମହାବାହୁମ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଦ୍ଵିଦୁଃ
ବଡ଼ ଅନ୍ଧକାରର ମଧ୍ୟରେ, ମହାସାଗରର ବିସ୍ତୃତିରେ, ନିର୍ମଳ, ବିଶାଳ ଓ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି।