ଚତ୍ଵାର୍ଯାହୁଃ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତୁ କୃତଂ ଯୁଗମ୍ ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସଂଧ୍ଯା ଦ୍ଵିଗୁଣା ରଵିନନ୍ଦନ
କହାଯାଏ କୃତ ଯୁଗ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷର, ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଏକ ଶତ ବର୍ଷ, ଏବଂ ଏହାର ଦୁଇ ଗୁଣ ଅଛି, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ।
ଯତ୍ର ଧର୍ମଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଧର୍ମଃ ପାଦଵିଗ୍ରହଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାଃ ସନ୍ତୋ ଜାଯନ୍ତେ ଯତ୍ର ମାନଵାଃ
ସେଉଁ ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଚାରି ପାଦରେ ଦୃଢ଼, ଅଧର୍ମ ଦୁର୍ବଳ । ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲଗନ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସଜନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ।
ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଥିତା ଧର୍ମପରା ରାଜଵୃତ୍ତୌ ସ୍ଥିତା ନୃପାଃ କୃଷ୍ଯାମଭିରତା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଵଃ ସ୍ଥିତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ରାଜାମାନେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ବୈଶ୍ୟମାନେ କୃଷିରେ ଲଗନ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବାରେ ଦୃଢ଼ ଅଛନ୍ତି ।
ତଦା ସତ୍ଯଂ ଚ ଶୌଚଂ ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵ ଵିଵର୍ଧତେ ସଦ୍ଭିରାଚରିତଂ କର୍ମ କ୍ରିଯତେ ଖ୍ଯାଯତେ ଚ ଵୈ
ସେତେବେଳେ ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । ସଜନମାନେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ ।
ଏତତ୍କାର୍ତଯୁଗଂ ଵୃତ୍ତଂ ସର୍ଵେଷାମପି ପାର୍ଥିଵ ପ୍ରାଣିନାଂ ଧର୍ମସଙ୍ଗାନାମ୍ ଅପି ଵୈ ନୀଚଜନ୍ମନାମ୍
ଏହା ହେଉଛି କୃତ ଯୁଗର ଆଚରଣ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଧର୍ମରେ ଲଗନ ଲୋକମାନେ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ।
ତ୍ରୀଣି ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତ୍ରେତାଯୁଗମିହୋଚ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସଂଧ୍ଯା ଦ୍ଵିଗୁଣା ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ
ତିନି ହଜାର ବର୍ଷକୁ ତ୍ରେତା ଯୁଗ କୁହାଯାଏ । ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଏକ ଶତ ବର୍ଷ, ଏବଂ ଏହାର ଦୁଇ ଗୁଣ ଅଛି ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମଧର୍ମଃ ପାଦାଭ୍ଯାଂ ତ୍ରିଭିର୍ଧର୍ମୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ଯତ୍ର ସତ୍ଯଂ ଚ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତ୍ରେତାଧର୍ମୋ ଵିଧୀଯତେ
ସେଉଁ ଯୁଗରେ ଅଧର୍ମ ଦୁଇ ପାଦରେ ଦୃଢ଼, ଧର୍ମ ତିନି ପାଦରେ ଦୃଢ଼ । ସତ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ରହିଛି, ଏବଂ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ନୀତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ।
ତ୍ରେତାଯାଂ ଵିକୃତିଂ ଯାନ୍ତି ଵର୍ଣାସ୍ତ୍ଵେତେ ନ ସଂଶଯଃ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ଵୈକୃତ୍ଯାଦ୍ ଯାନ୍ତି ଦୌର୍ବଲ୍ଯମାଶ୍ରମାଃ
ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଏହି ଚାରି ଜାତିରେ ପରିବର୍ତନ ଆସେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ । ଚାରି ଜାତିର ବିକୃତି ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରମଗୁଡିକ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ ।
ଏଷା ତ୍ରେତାଯୁଗଗତିର୍ ଵିଚିତ୍ରା ଦେଵନିର୍ମିତା ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ତୁ ଯା ଚେଷ୍ଟା ତାମପି ଶ୍ରୋତୁମର୍ହସି
ଏହା ହେଉଛି ଦେବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ତ୍ରେତା ଯୁଗର ବିଭିନ୍ନ ଚାଳ । ଏବେ ତୁମେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଆଚରଣ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ।
ଦ୍ଵାପରଂ ଦ୍ଵେ ସହସ୍ରେ ତୁ ଵର୍ଷାଣାଂ ରଵିନନ୍ଦନ ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସଂଧ୍ଯା ଦ୍ଵିଗୁଣା ଯୁଗମୁଚ୍ଯତେ
ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷର, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର । ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଏକ ଶତ ବର୍ଷ, ଏବଂ ଏହାର ଦୁଇ ଗୁଣ ଅଛି, ଏହାକୁ ଏକ ଯୁଗ କୁହାଯାଏ ।
ତତ୍ର ଚାର୍ଥପରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣିନୋ ରଜସା ହତାଃ ସର୍ଵେ ନୈଷ୍କୃତିକାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଜାଯନ୍ତେ ରଵିନନ୍ଦନ
ସେଉଁ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଲାଭ ଉପରେ ଲଗନ ଅଛନ୍ତି, ରାଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ । ସମସ୍ତେ ନିମ୍ନ ଏବଂ ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଧର୍ମଃ ସ୍ଥିତଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାମ୍ ଅଧର୍ମସ୍ତ୍ରିଭିରୁତ୍ଥିତଃ ଵିପର୍ଯଯାଚ୍ଛନୈର୍ଧର୍ମଃ କ୍ଷଯମେତି କଲୌ ଯୁଗେ
ସେଉଁ ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଦୁଇ ପାଦରେ ଦୃଢ଼, ଅଧର୍ମ ତିନି ପାଦରେ ଉତ୍ଥିତ । ବିପରୀତ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ଧର୍ମ କ୍ଷୟ ହୁଏ କଳି ଯୁଗରେ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଭାଵସ୍ଯ ତତସ୍ ତଥୌତ୍ସୁକ୍ଯଂ ଵିଶୀର୍ଯତେ ଵ୍ରତୋପଵାସାସ୍ତ୍ଯଜ୍ଯନ୍ତେ ଦ୍ଵାପରେ ଯୁଗପର୍ଯଯେ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବ ଅଳ୍ପ ହୁଏ, ଉତ୍ସାହ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ବ୍ରତ ଏବଂ ଉପବାସ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ସମାପ୍ତିରେ ଛାଡ଼ାଯାଏ ।
ତଥା ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଵର୍ଷାଣାଂ ଦ୍ଵେ ଶତେ ଅପି ସଂଧ୍ଯଯା ସହ ସଂଖ୍ଯାତଂ କ୍ରୂରଂ କଲିଯୁଗଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏଭଳି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ, ଦୁଇ ଶତ ବର୍ଷ ସନ୍ଧ୍ୟା ସହିତ ଗଣନା କରାଯାଏ । ଏହି କଳି ଯୁଗକୁ କଠୋର ଯୁଗ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ ।
ଯତ୍ରାଧର୍ମଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମଃ ପାଦଵିଗ୍ରହଃ କାମିନସ୍ତପସା ହୀନା ଜାଯନ୍ତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ ପୁରା ଚାରିପାଖ ଦେଖାଯାଏ, ଧର୍ମ କେବଳ ଏକ ପାଦରେ ଅଟୁଟ ରହିଯାଏ, ଲୋକମାନେ ତପସ୍ୟାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଚାହିଦାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠି ମାନବମାନେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।
ନୈଵାତିସାତ୍ତ୍ଵିକଃ କଶ୍ଚିନ୍ ନ ସାଧୁର୍ନ ଚ ସତ୍ଯଵାକ୍ ନାସ୍ତିକା ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତା ଵା ଜାଯନ୍ତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ସେଠି କେହି ବହୁତ ପବିତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି, କେହି ନିତ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ନୁହଁନ୍ତି, କେହି ସତ୍ୟ କଥା କହିବାରେ ଅଟୁଟ ନୁହଁନ୍ତି; ନା ଅନ୍ୟାସ୍ତିକ ଅଛନ୍ତି, ନା ବ୍ରହ୍ମ ଭକ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ।
ଅହଂକାରଗୃହୀତାଶ୍ଚ ପ୍ରକ୍ଷୀଣସ୍ନେହବନ୍ଧନାଃ ଵିପ୍ରାଃ ଶୂଦ୍ରସମାଚାରାଃ ସନ୍ତି ସର୍ଵେ କଲୌ ଯୁଗେ
କଳିଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅହଂକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସ୍ନେହ ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କମିଯାଇଛି, ସମସ୍ତେ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ଆଶ୍ରମାଣାଂ ଵିପର୍ଯାସଃ କଲୌ ସମ୍ପରିଵର୍ତତେ ଵର୍ଣାନାଂ ଚୈଵ ସଂଦେହୋ ଯୁଗାନ୍ତେ ରଵିନନ୍ଦନ
ହେ ସୂର୍ୟବଂଶୀ, କଳିଯୁଗରେ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିପରୀତ ହୋଇଯାଏ, ଯୁଗର ଶେଷରେ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଆସିଯାଏ।
ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶସାହସ୍ରୀଂ ଯୁଗାଖ୍ଯାଂ ପୂର୍ଵନିର୍ମିତାମ୍ ଏଵଂ ସହସ୍ରପର୍ଯନ୍ତଂ ତଦହର୍ବ୍ରାହ୍ମମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ଯୁଗ ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷରେ ଗଠିତ, ଯେପରି ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ହଜାର ଏମିତି ଚକ୍ର ହେଲେ, ସେହି ଦିନକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ କୁହାଯାଏ।
ତତୋ ଽହନି ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵେଷାମେଵ ଜୀଵିନାମ୍ ଶରୀରନିର୍ଵୃତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକସଂହାରବୁଦ୍ଧିତଃ
ସେହି ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଦେହର ବିଲୟ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱର ନାଶ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଦେଵତାନାଂ ଚ ସର୍ଵାସାଂ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ମହୀପତେ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପକ୍ଷିଣାମ୍
ହେ ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ବିଲୟ ହୁଏ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମପ୍ସରସାଂ ଭୁଜଂଗାନାଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ ପର୍ଵତାନାଂ ନଦୀନାଂ ଚ ପଶୂନାଂ ଚୈଵ ସତ୍ତମ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାନାଂ ଚ ସତ୍ତ୍ଵାନାଂ କୃମିଣାଂ ତଥା
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ପଶୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜୀବ, ଅମାନବ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଜୀବ ଓ କୀଟମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ।
ମହାଭୂତପତିଃ ପଞ୍ଚ ହୃତ୍ଵା ଭୂତାନି ଭୂତକୃତ୍ ଜଗତ୍ସଂହରଣାର୍ଥାଯ କୁରୁତେ ଵୈଶସଂ ମହତ୍
ମହାଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ ପାଞ୍ଚ ଭୂତକୁ ଉପସାରି, ବିଶ୍ୱର ବିଲୟ ପାଇଁ ବଡ଼ ନାଶ ଆଣିଦିଅନ୍ତି।
ଭୂତ୍ଵା ସୂର୍ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୀ ଚାଦଦାନୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣଜାଲମ୍ ଭୂତ୍ଵା ଵହ୍ନିର୍ନିର୍ଦହନ୍ସର୍ଵଲୋକାନ୍ ଭୂତ୍ଵା ମେଘୋ ଭୂଯ ଉଗ୍ରୋ ଽପ୍ଯଵର୍ଷତ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ବାୟୁ ହୋଇ ପ୍ରାଣମାନେ ଉପସାରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜଳାନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ମେଘ ହୋଇ ପୁନି ବର୍ଷା କରନ୍ତି।
ଭୂତ୍ଵା ନାରାଯଣୋ ଯୋଗୀ ସତ୍ତ୍ଵମୂର୍ତିର୍ଵିଭାଵସୁଃ ଗଭସ୍ତିଭିଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଭିଃ ସଂଶୋଷଯତି ସାଗରାନ୍
ନାରାୟଣ ଯୋଗୀ ରୂପେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂର୍ତି ହୋଇ, ତୀବ୍ର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରମାନେ ଶୁଷ୍କ କରିଦିଅନ୍ତି।
ତତଃ ପୀତ୍ଵାର୍ଣଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ନଦୀଃ କୂପାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ପର୍ଵତାନାଂ ଚ ସଲିଲଂ ସର୍ଵମାଦାଯ ରଶ୍ମିଭିଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସାଗର, ନଦୀ ଓ କୂଆମାନେ ପିଇ ନେଇ, ପର୍ବତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜଳ କିରଣରେ ଉପସାରି ନେଇଥାଏ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ଗଭସ୍ତିଭିଶ୍ଚୈଵ ମହୀଂ ଗତ୍ଵା ରସାତଲାତ୍ ପାତାଲଜଲମାଦାଯ ପିବତେ ରସମୁତ୍ତମମ୍
କିରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି, ରସାତଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାତାଳର ଜଳ ଉପସାରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ପିଇନ୍ତି।
ମୂତ୍ରାସୃକ୍କ୍ଲେଦମ୍ ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଯଦସ୍ତି ପ୍ରାଣିଷୁ ଧ୍ରୁଵମ୍ ତତ୍ସର୍ଵମରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ଆଦତ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଅମଳ ନୟନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଥିବା ମୁତ୍ର, ରକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ତରଳ ଯାହା ଅଛି, ସେ ସବୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଉପସାରି ନେଇଥାଏ।
ଵାଯୁଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ଭୂତ୍ଵା ଵିଧୁନ୍ଵାନୋ ଽଖିଲଂ ଜଗତ୍ ପ୍ରାଣାପାନସମାନାଦ୍ଯାନ୍ ଵାଯୂନ୍ ଆକର୍ଷତେ ହରିଃ
ବଳବାନ୍ ବାୟୁ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ହଲାଇ, ହରି ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାୟୁମାନେ ଉପସାରି ନେଇଥାଏ।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଭୂତାନ୍ଯେଵ ଚ ଯାନି ତୁ ଗନ୍ଧୋ ଘ୍ରାଣଂ ଶରୀରଂ ଚ ପୃଥିଵୀଂ ସଂଶ୍ରିତା ଗୁଣାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଓ ଭୂତମାନେ, ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଗୁଣ — ଗନ୍ଧ, ଘ୍ରାଣ, ଦେହ — ସବୁ ଉପସାରି ନେଇଯାଏ।