ଵିକ୍ରୋଶନ୍ତି ଚ ଗମ୍ଭୀରା ଧୂମଯନ୍ତି ଜ୍ଵଲନ୍ତି ଚ ପ୍ରତିମାଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଵେଦଯନ୍ତି ମହଦ୍ଭଯମ୍
ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରତିମାଗୁଡିକ କାନ୍ଦିଲେ, ଧୂଆଁ ଉଠିଲା ଓ ଜ୍ୱଳିଗଲା । ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଭୟ ଦେଖାଇଲା ।
ଆରଣ୍ଯୈଃ ସହ ସଂସୃଷ୍ଟା ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ ଚକ୍ରୁଃ ସୁଭୈରଵଂ ତତ୍ର ମହାଯୁଦ୍ଧମୁପସ୍ଥିତମ୍
ବନ୍ୟ ଓ ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରିଥିଲେ । ସେଠି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବା ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।
ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରତିକୂଲାନି ଵହନ୍ତି କଲୁଷୋଦକାଃ ନ ପ୍ରକାଶନ୍ତି ଚ ଦିଶୋ ରକ୍ତରେଣୁସମାକୁଲାଃ
ନଦୀମାନେ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଦୂଷିତ ଜଳ ବହାଇଥିଲେ । ଦିଶାଗୁଡିକ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ରକ୍ତ ଧୂଳିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା ।
ଵାନସ୍ପତ୍ଯୋ ନ ପୂଜ୍ଯନ୍ତେ ପୂଜନାର୍ହାଃ କଥଂଚନ ଵାଯୁଵେଗେନ ହନ୍ଯନ୍ତେ ଭଜ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଣମନ୍ତି ଚ
ବନର ଗଛଗୁଡିକ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ପୂଜା କରିନଥିଲେ । ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ସେମାନେ ଆଘାତ, ଭଙ୍ଗ ଓ ବକ୍ର ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ଯଦା ଚ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଛାଯା ନ ପରିଵର୍ତତେ ଅପରାହ୍ଣଗତେ ସୂର୍ଯେ ଲୋକାନାଂ ଯୁଗସଂକ୍ଷଯେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଛାୟା ସଞ୍ଚଳିତ ହେଉନଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଶେଷ ହେଉଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଗର ଶେଷ ସମୟରେ ।
ତଦା ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯୋପରି ଵେଶ୍ମନଃ ଭାଣ୍ଡାଗାରାଯୁଧାଗାରେ ନିଵିଷ୍ଟମଭଵନ୍ମଧୁ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେଉତାର ରାଜମହଳରେ, ଭଣ୍ଡାର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଗୃହରେ ମଧୁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।
ଅସୁରାଣାଂ ଵିନାଶାଯ ସୁରାଣାଂ ଵିଜଯାଯ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵିଧୋତ୍ପାତା ଘୋରା ଘୋରନିଦର୍ଶନାଃ
ଅସୁରମାନଙ୍କର ନାଶ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ଜୟ ପାଇଁ, ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଘୋରୋତ୍ପାତାଃ ସମୁତ୍ଥିତାଃ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ କାଲନିର୍ମିତାଃ
ଏଗୁଡିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ କାଳର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଦେଉତାର ରାଜାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।
ମେଦିନ୍ଯାଂ କମ୍ପମାନାଯାଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା ମହୀଧରା ନାଗଗଣା ନିପେତୁରମିତୌଜସଃ
ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେଉତାର ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାହାଡ଼ ଓ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଥିଲେ ।
ଵିଷଜ୍ଵାଲାକୁଲୈର୍ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତୋ ହୁତାଶନମ୍ ଚତୁଃଶୀର୍ଷାଃ ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷାଃ ସପ୍ତଶୀର୍ଷାଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାଃ
ଚାରି, ପାଞ୍ଚ ଓ ସାତ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନାଗମାନେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ବିଷ ଓ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଉଗଳି, ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଥିଲେ ।
ଵାସୁକିସ୍ତକ୍ଷକଶ୍ଚୈଵ କର୍କୋଟକଧନଂଜଯୌ ଏଲାମୁଖଃ କାଲିଯଶ୍ଚ ମହାପଦ୍ମଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଏଲାମୁଖ, କାଳିୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପଦ୍ମ ।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ନାଗୋ ଵୈ ହେମତାଲଧ୍ଵଜଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶେଷୋ ଽନନ୍ତୋ ମହାଭାଗୋ ଦୁଷ୍ପ୍ରକମ୍ପ୍ଯଃ ପ୍ରକମ୍ପିତଃ
ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନାଗ, ସୁବৰ্ণ ପତାକା ଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, ଶେଷ ଓ ଅନନ୍ତ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଅପରାଜିତ, ସେମାନେ କମ୍ପିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ଦୀପ୍ତାନ୍ଯନ୍ତର୍ଜଲସ୍ଥାନି ପୃଥିଵୀଧରଣାନି ଚ ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ମହତା କମ୍ପିତାନି ସମନ୍ତତଃ
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭୂମିର ଆଧାର ଓ ଜଳ ତଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଗୁଡିକ, ଏହି ଦିନ ରୁଷ୍ଟ ମହାପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କମ୍ପିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ନାଗାସ୍ତେଜୋଧରାଶ୍ଚାପି ପାତାଲତଲଚାରିଣଃ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ ତଦା ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ମହୀମ୍
ପାତାଳ ତଳରେ ଚଳିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେଉତା ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ ।
ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠପୁଟଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଵାରାହ ଇଵ ପୂର୍ଵଜଃ ନଦୀ ଭାଗୀରଥୀ ଚୈଵ ସରଯୂଃ କୌଶିକୀ ତଥା
କ୍ରୋଧରେ ଠୋଉଁଟ ଦଂତରେ ଚିବାଇ ରହିଥିବା, ବନ୍ୟଶୁକର ଭଳି ବଡ଼ଭାଇ; ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ, ସରୟୂ ଏବଂ କୌଶିକୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଯମୁନା ତ୍ଵଥ କାଵେରୀ କୃଷ୍ଣଵେଣା ଚ ନିମ୍ନଗା ସୁଵେଣା ଚ ମହାଭାଗା ନଦୀ ଗୋଦାଵରୀ ତଥା
ଏହାପରେ ଯମୁନା, କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣାବେଣା, ଗଭୀର ସୁବେଣା ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ।
ଚର୍ମଣ୍ଵତୀ ଚ ସିନ୍ଧୁଶ୍ଚ ତଥା ନଦନଦୀପତିଃ କମଲପ୍ରଭଵଶ୍ଚୈଵ ଶୋଣୋ ମଣିନିଭୋଦକଃ
ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ସିନ୍ଧୁ ଏବଂ ନଦୀମାନ୍ୟ ରାଜା; କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ମଣିଭଳି ଚମକୁଥିବା ଜଳ ଥିବା ଶୋଣ ନଦୀ।
ନର୍ମଦା ଶୁଭତୋଯା ଚ ତଥା ଵେତ୍ରଵତୀ ନଦୀ ଗୋମତୀ ଗୋକୁଲାକୀର୍ଣା ତଥା ପୂର୍ଵସରସ୍ଵତୀ
ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଥିବା ନର୍ମଦା, ଏହିପରି ଭାବରେ ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀ; ଗୋମତୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୋବଂଶ ଭରିଥାଏ, ଏବଂ ପୁରାତନ ସରସ୍ୱତୀ।
ମହୀ କାଲମହୀ ଚୈଵ ତମସା ପୁଷ୍ପଵାହିନୀ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପଂ ରତ୍ନଵଟଂ ସର୍ଵରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍
ମହୀ ଏବଂ କାଳମହୀ, ତମସା ନଦୀ ଯାହା ଫୁଲ ବୋହି ଆସେ; ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ରତ୍ନଭରା ରତ୍ନବଟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ସୁଵର୍ଣପ୍ରକଟଂ ଚୈଵ ସୁଵର୍ଣାକରମଣ୍ଡିତମ୍ ମହାନଦଂ ଚ ଲୌହିତ୍ଯଂ ଶୈଲକାନନଶୋଭିତମ୍
ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଚମକୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରକଟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖଣିରେ ଶୋଭିତ; ବଡ଼ ନଦୀ ଲୌହିତ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭିତ।
ପତ୍ତନଂ କୋଶକରଣମ୍ ଋଷିଵୀରଜନାକରମ୍ ମାଗଧାଶ୍ଚ ମହାଗ୍ରାମା ମୁଣ୍ଡାଃ ଶୁଙ୍ଗାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପଟ୍ଟଣ ନଗର, ଧନ ଭଣ୍ଡାର, ଋଷି ଓ ବୀରମାନେ ବସୁଥିବା; ମାଗଧମାନେର ବଡ଼ ଗାଁ, ମୁଣ୍ଡା ଓ ଶୁଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ।
ସୁହ୍ମା ମଲ୍ଲା ଵିଦେହାଶ୍ଚ ମାଲଵାଃ କାଶିକୋସଲାଃ ଭଵନଂ ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରେଣାଭିକମ୍ପିତମ୍
ସୁହ୍ମ, ମଲ୍ଲ, ବିଦେହ, ମାଳବ, କାଶୀ-କୋଶଳ; ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ଗୃହ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ।
କୈଲାସଶିଖରାକାରଂ ଯତ୍କୃତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ରକ୍ତତୋଯୋ ମହାଭୀମୋ ଲୌହିତ୍ଯୋ ନାମ ସାଗରଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି, କୈଳାସ ଶିଖର ଭଳି; ଲାଲ ଜଳ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଲୌହିତ୍ୟ ସାଗର।
ଉଦଯଶ୍ଚ ମହାଶୈଲ ଉଚ୍ଛ୍ରିତଃ ଶତଯୋଜନମ୍ ସୁଵର୍ଣଵେଦିକଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମେଘପଙ୍କ୍ତିନିଷେଵିତଃ
ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉଦୟ, ଶତ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଥିବା, ଶ୍ରୀମୟ, ମେଘର ଶାରି ଘେରିଥିବା।
ଭ୍ରାଜମାନୋ ଽର୍କସଦୃଶୈର୍ ଜାତରୂପମଯୈର୍ଦ୍ରୁମୈଃ ଶାଲୈସ୍ତାଲୈସ୍ତମାଲୈଶ୍ଚ କର୍ଣିକାରୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତୈଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକୁଥିବା ସୁନା ଗଛ, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ ଏବଂ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ।
ଅଯୋମୁଖଶ୍ଚ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପର୍ଵତୋ ଧାତୁମଣ୍ଡିତଃ ତମାଲଵନଗନ୍ଧଶ୍ଚ ପର୍ଵତୋ ମଲଯଃ ଶୁଭଃ
ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଆୟୋମୁଖ ପାହାଡ଼, ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ; ତମାଳ ବନର ସୁଗନ୍ଧ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ମଲୟ ପାହାଡ଼।
ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ସବାହ୍ଲୀକାଃ ଶୂରାଭୀରାସ୍ତଥୈଵ ଚ ଭୋଜାଃ ପାଣ୍ଡ୍ଯାଶ୍ଚ ଵଙ୍ଗାଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗାସ୍ତାମ୍ରଲିପ୍ତକାଃ
ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲୀକ ସହିତ; ଶୂର ଅଭୀର, ଭୋଜ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ ଏବଂ ତାମ୍ରଲିପ୍ତକ।
ତଥୈଵୌଣ୍ଡ୍ରାଶ୍ଚ ପୌଣ୍ଡ୍ରାଶ୍ଚ ଵାମଚୂଡାଃ ସକେରଲାଃ କ୍ଷୋଭିତାସ୍ତେନ ଦୈତ୍ଯେନ ସଦେଵାଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ଏହିପରି ଉଣ୍ଡ୍ର, ପୌଣ୍ଡ୍ର, ବାମଚୂଡ଼, କେରଳର ଲୋକ; ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଉତ୍ପାତିତ, ଦେବତା ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଭଵନଂ ଚୈଵ ଯଦଗମ୍ଯଂ କୃତଂ ପୁରା ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂଘଶ୍ଚ ଵିପ୍ରକୀର୍ଣଂ ମନୋହରମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଗୃହ, ପୂର୍ବେ ଯାହା ଅଗମ୍ୟ ଥିଲା; ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେର ମଣୋହର ଏକାଠି, ଛିଟିଯାଇଥିବା।
ଵିଚିତ୍ରନାନାଵିହଗଂ ସୁପୁଷ୍ପିତମହାଦ୍ରୁମମ୍ ଜାତରୂପମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ ଅପ୍ସରୋଗଣନାଦିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ପକ୍ଷୀ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ; ସୁନାର ଶିଖର, ଅପ୍ସରାମାନେର ଗୀତରେ ଗୁଞ୍ଜିତ।