ଵିଵର୍ଣତାଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ ଗତୋ ଦିଵି ଦିଵାକରଃ କୃଷ୍ଣଂ କବନ୍ଧଂ ଚ ତଥା ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସୁମହଦ୍ଦିଵି
ଭଗବତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ନିଜ ରଙ୍ଗ ହରାଇଲେ, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ କଳା ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ଦେହ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଇଲା ।
ଅମୁଞ୍ଚଚ୍ଚାର୍ଚିଷାଂ ଵୃନ୍ଦଂ ଭୂମିଵୃତ୍ତିର୍ ଵିଭାଵସୁଃ ଗଗନସ୍ଥଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ପରିଦୃଶ୍ଯତେ
ଭୂମିକୁ ଘିରି ଅଗ୍ନିଦେବ ଅନେକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଛାଡ଼ିଲେ, ଭଗବତ ଆକାଶରେ ପୁନିପୁନି ଦେଖାଯାଇଲେ ।
ସପ୍ତ ଧୂମ୍ରନିଭା ଘୋରାଃ ସୂର୍ଯା ଦିଵି ସମୁତ୍ଥିତାଃ ସୋମସ୍ଯ ଗଗନସ୍ଥସ୍ଯ ଗ୍ରହାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶୃଙ୍ଗଗାଃ
ସପ୍ତ ଧୂମ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ସମୟରେ ଗ୍ରହମାନେ ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ଦେଖାଯାଇଲେ ।
ଵାମେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈଵ ସ୍ଥିତୌ ଶୁକ୍ରବୃହସ୍ପତୀ ଶନୈଶ୍ଚରୋ ଲୋହିତାଙ୍ଗୋ ଜ୍ଵଲନାଙ୍ଗସମଦ୍ଯୁତିଃ
ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାଖରେ ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଶନି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ ।
ସମଂ ସମଧିରୋହନ୍ତଃ ସର୍ଵେ ତେ ଗଗନେଚରାଃ ଶୃଙ୍ଗାଣି ଶନକୈର୍ଘୋରା ଯୁଗାନ୍ତାଵର୍ତିନୋ ଗ୍ରହାଃ
ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଚଳିଥିବା ଗ୍ରହମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଯୁଗ ଶେଷର ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏକାସାଥି ଉପରେ ଉଠିଲେ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମାଶ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରୈର୍ ଗ୍ରହୈଃ ସହ ତମୋନୁଦଃ ଚରାଚରଵିନାଶାଯ ରୋହିଣୀଂ ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ, ଅନ୍ଧାର ଦୂର କରିଥିବା, ଚଳିଥିବା ଓ ଅଚଳ ଜୀବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ରୋହିଣୀକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ ନାହିଁ ।
ଗୃହୀତୋ ରାହୁଣା ଚନ୍ଦ୍ର ଉଲ୍କାଭିରଭିହନ୍ଯତେ ଉଲ୍କାଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତାଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଵିଚରନ୍ତି ଯଥାସୁଖମ୍
ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିଥିଲେ, ତାପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଘାତ କରିଥିଲା । ଉଲ୍କାଗୁଡିକ ଜ୍ୱଳିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ ।
ଦେଵାନାମପି ଯୋ ଦେଵଃ ସୋ ଽପ୍ଯଵର୍ଷତ ଶୋଣିତମ୍ ଅପତନ୍ଗଗନାଦୁଲ୍କା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ରୂପା ମହାସ୍ଵନାଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବତା ମଧ୍ୟ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରିଥିଲେ । ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କାଗୁଡିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆକାରରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି ଚୁହିଁ ପଡ଼ିଥିଲେ ।
ଅକାଲେ ଚ ଦ୍ରୁମାଃ ସର୍ଵେ ପୁଷ୍ପନ୍ତି ଚ ଫଲନ୍ତି ଚ ଲତାଶ୍ଚ ସଫଲାଃ ସର୍ଵା ଯେ ଚାହୁର୍ଦୈତ୍ଯନାଶନମ୍
ଅସମୟରେ ସମସ୍ତ ଗଛ ଫୁଲିଲେ ଓ ଫଳ ଦେଲେ, ଲତାଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଫଳରେ ଭରିଗଲା । ଏହାକୁ ଦେଉତାମାନଙ୍କ ନାଶର ଚିହ୍ନ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ ।
ଫଲୈଃ ଫଲାନ୍ଯଜାଯନ୍ତ ପୁଷ୍ପୈଃ ପୁଷ୍ପଂ ତଥୈଵ ଚ ଉନ୍ମୀଲନ୍ତି ନିମୀଲନ୍ତି ହସନ୍ତି ଚ ରୁଦନ୍ତି ଚ
ଫଳରୁ ଆଉ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଫୁଲରୁ ଆଉ ଫୁଲ ହେଲା । ସେଗୁଡିକ ମୁହଁ ଖୋଲିଲେ, ବନ୍ଦ କଲେ, ହସିଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ ।
ଵିକ୍ରୋଶନ୍ତି ଚ ଗମ୍ଭୀରା ଧୂମଯନ୍ତି ଜ୍ଵଲନ୍ତି ଚ ପ୍ରତିମାଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଵେଦଯନ୍ତି ମହଦ୍ଭଯମ୍
ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରତିମାଗୁଡିକ କାନ୍ଦିଲେ, ଧୂଆଁ ଉଠିଲା ଓ ଜ୍ୱଳିଗଲା । ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଭୟ ଦେଖାଇଲା ।
ଆରଣ୍ଯୈଃ ସହ ସଂସୃଷ୍ଟା ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ ଚକ୍ରୁଃ ସୁଭୈରଵଂ ତତ୍ର ମହାଯୁଦ୍ଧମୁପସ୍ଥିତମ୍
ବନ୍ୟ ଓ ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରିଥିଲେ । ସେଠି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବା ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।
ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରତିକୂଲାନି ଵହନ୍ତି କଲୁଷୋଦକାଃ ନ ପ୍ରକାଶନ୍ତି ଚ ଦିଶୋ ରକ୍ତରେଣୁସମାକୁଲାଃ
ନଦୀମାନେ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଦୂଷିତ ଜଳ ବହାଇଥିଲେ । ଦିଶାଗୁଡିକ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ରକ୍ତ ଧୂଳିରେ ଭରିଯାଇଥିଲା ।
ଵାନସ୍ପତ୍ଯୋ ନ ପୂଜ୍ଯନ୍ତେ ପୂଜନାର୍ହାଃ କଥଂଚନ ଵାଯୁଵେଗେନ ହନ୍ଯନ୍ତେ ଭଜ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରଣମନ୍ତି ଚ
ବନର ଗଛଗୁଡିକ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ପୂଜା କରିନଥିଲେ । ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ସେମାନେ ଆଘାତ, ଭଙ୍ଗ ଓ ବକ୍ର ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ଯଦା ଚ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଛାଯା ନ ପରିଵର୍ତତେ ଅପରାହ୍ଣଗତେ ସୂର୍ଯେ ଲୋକାନାଂ ଯୁଗସଂକ୍ଷଯେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଛାୟା ସଞ୍ଚଳିତ ହେଉନଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଶେଷ ହେଉଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଗର ଶେଷ ସମୟରେ ।
ତଦା ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯୋପରି ଵେଶ୍ମନଃ ଭାଣ୍ଡାଗାରାଯୁଧାଗାରେ ନିଵିଷ୍ଟମଭଵନ୍ମଧୁ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେଉତାର ରାଜମହଳରେ, ଭଣ୍ଡାର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଗୃହରେ ମଧୁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।
ଅସୁରାଣାଂ ଵିନାଶାଯ ସୁରାଣାଂ ଵିଜଯାଯ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵିଧୋତ୍ପାତା ଘୋରା ଘୋରନିଦର୍ଶନାଃ
ଅସୁରମାନଙ୍କର ନାଶ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ଜୟ ପାଇଁ, ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଘୋରୋତ୍ପାତାଃ ସମୁତ୍ଥିତାଃ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ କାଲନିର୍ମିତାଃ
ଏଗୁଡିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ କାଳର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଦେଉତାର ରାଜାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।
ମେଦିନ୍ଯାଂ କମ୍ପମାନାଯାଂ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା ମହୀଧରା ନାଗଗଣା ନିପେତୁରମିତୌଜସଃ
ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେଉତାର ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାହାଡ଼ ଓ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଥିଲେ ।
ଵିଷଜ୍ଵାଲାକୁଲୈର୍ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତୋ ହୁତାଶନମ୍ ଚତୁଃଶୀର୍ଷାଃ ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷାଃ ସପ୍ତଶୀର୍ଷାଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାଃ
ଚାରି, ପାଞ୍ଚ ଓ ସାତ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନାଗମାନେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ବିଷ ଓ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଉଗଳି, ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଥିଲେ ।
ଵାସୁକିସ୍ତକ୍ଷକଶ୍ଚୈଵ କର୍କୋଟକଧନଂଜଯୌ ଏଲାମୁଖଃ କାଲିଯଶ୍ଚ ମହାପଦ୍ମଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଏଲାମୁଖ, କାଳିୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପଦ୍ମ ।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ନାଗୋ ଵୈ ହେମତାଲଧ୍ଵଜଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶେଷୋ ଽନନ୍ତୋ ମହାଭାଗୋ ଦୁଷ୍ପ୍ରକମ୍ପ୍ଯଃ ପ୍ରକମ୍ପିତଃ
ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନାଗ, ସୁବৰ্ণ ପତାକା ଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, ଶେଷ ଓ ଅନନ୍ତ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଅପରାଜିତ, ସେମାନେ କମ୍ପିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ଦୀପ୍ତାନ୍ଯନ୍ତର୍ଜଲସ୍ଥାନି ପୃଥିଵୀଧରଣାନି ଚ ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ମହତା କମ୍ପିତାନି ସମନ୍ତତଃ
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଭୂମିର ଆଧାର ଓ ଜଳ ତଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଗୁଡିକ, ଏହି ଦିନ ରୁଷ୍ଟ ମହାପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କମ୍ପିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ ।
ନାଗାସ୍ତେଜୋଧରାଶ୍ଚାପି ପାତାଲତଲଚାରିଣଃ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ ତଦା ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ମହୀମ୍
ପାତାଳ ତଳରେ ଚଳିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେଉତା ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ ।
ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠପୁଟଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ ଵାରାହ ଇଵ ପୂର୍ଵଜଃ ନଦୀ ଭାଗୀରଥୀ ଚୈଵ ସରଯୂଃ କୌଶିକୀ ତଥା
କ୍ରୋଧରେ ଠୋଉଁଟ ଦଂତରେ ଚିବାଇ ରହିଥିବା, ବନ୍ୟଶୁକର ଭଳି ବଡ଼ଭାଇ; ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ, ସରୟୂ ଏବଂ କୌଶିକୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଯମୁନା ତ୍ଵଥ କାଵେରୀ କୃଷ୍ଣଵେଣା ଚ ନିମ୍ନଗା ସୁଵେଣା ଚ ମହାଭାଗା ନଦୀ ଗୋଦାଵରୀ ତଥା
ଏହାପରେ ଯମୁନା, କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣାବେଣା, ଗଭୀର ସୁବେଣା ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ।
ଚର୍ମଣ୍ଵତୀ ଚ ସିନ୍ଧୁଶ୍ଚ ତଥା ନଦନଦୀପତିଃ କମଲପ୍ରଭଵଶ୍ଚୈଵ ଶୋଣୋ ମଣିନିଭୋଦକଃ
ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ସିନ୍ଧୁ ଏବଂ ନଦୀମାନ୍ୟ ରାଜା; କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ମଣିଭଳି ଚମକୁଥିବା ଜଳ ଥିବା ଶୋଣ ନଦୀ।
ନର୍ମଦା ଶୁଭତୋଯା ଚ ତଥା ଵେତ୍ରଵତୀ ନଦୀ ଗୋମତୀ ଗୋକୁଲାକୀର୍ଣା ତଥା ପୂର୍ଵସରସ୍ଵତୀ
ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଥିବା ନର୍ମଦା, ଏହିପରି ଭାବରେ ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀ; ଗୋମତୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୋବଂଶ ଭରିଥାଏ, ଏବଂ ପୁରାତନ ସରସ୍ୱତୀ।
ମହୀ କାଲମହୀ ଚୈଵ ତମସା ପୁଷ୍ପଵାହିନୀ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପଂ ରତ୍ନଵଟଂ ସର୍ଵରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍
ମହୀ ଏବଂ କାଳମହୀ, ତମସା ନଦୀ ଯାହା ଫୁଲ ବୋହି ଆସେ; ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ରତ୍ନଭରା ରତ୍ନବଟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ସୁଵର୍ଣପ୍ରକଟଂ ଚୈଵ ସୁଵର୍ଣାକରମଣ୍ଡିତମ୍ ମହାନଦଂ ଚ ଲୌହିତ୍ଯଂ ଶୈଲକାନନଶୋଭିତମ୍
ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଚମକୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରକଟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖଣିରେ ଶୋଭିତ; ବଡ଼ ନଦୀ ଲୌହିତ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭିତ।