ଭଗଵନ୍ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଆଦିକର୍ତା ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାନାମ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତପ୍ରକୃତିର୍ ବୁଧଃ
ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ ନିୟନ୍ତା, ଦେବ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ଓ କବି ଦେଇଥିବା, ଅପ୍ରକଟ ପ୍ରକୃତିର ଜ୍ଞାନୀ।
ସର୍ଵଲୋକହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ସୁରାନ୍ ସୁଶୀତୈର୍ଵଚନାମ୍ବୁଭିଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ କହାଯିଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବ ପ୍ରଜାପତି ଦେବମାନେ ଉପରେ ଜଳ ଭଳି ଶୀତଳ କଥାରେ ଆଶ୍ୱସନ ଦେଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାସ୍ତେନ ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯଂ ତପସଃ ଫଲମ୍ ତପସୋ ଽନ୍ତେ ଽସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଵଧଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ କରିଷ୍ଯତି
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଇବେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିବୁଧା ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ପଙ୍କଜଜନ୍ମନଃ ସ୍ଵାନି ସ୍ଥାନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଲବ୍ଧମାତ୍ରେ ଵରେ ଚାଥ ସର୍ଵାଃ ସୋ ଽବାଧତ ପ୍ରଜାଃ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯୋ ଵରଦାନେନ ଦର୍ପିତଃ
ବର ପାଇଥିବା ସାଥି ସାଥି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବ ବରର ଗର୍ବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆଶ୍ରମେଷୁ ମହାଭାଗାନ୍ ସ ମୁନୀଞ୍ଛଂସିତଵ୍ରତାନ୍ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାନ୍ଦାନ୍ତାନ୍ ଧର୍ଷଯାମାସ ଦାନଵଃ
ଅଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକରେ, ସେ ଦାନବ ମହାମୁନିମାନେ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ।
ଦେଵାଂସ୍ତ୍ରିଭୁଵନସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ପରାଜିତ୍ଯ ମହାସୁରଃ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵଶମାନୀଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସତି ଦାନଵଃ
ତିନି ଜଗତରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେ ମହାସୁର ତିନି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧିନରେ ନେଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଲେ।
ଯଦା ଵରମଦୋତ୍ସିକ୍ତଶ୍ ଚୋଦିତଃ କାଲଧର୍ମତଃ ଯଜ୍ଞିଯାନକରୋଦ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଅଯଜ୍ଞିଯାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ବରର ଗର୍ବରେ ଓ କାଳର ନିୟମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ଦାନବ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ କଲେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଅଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ କଲେ।
ତଦାଦିତ୍ଯାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ଵସଵସ୍ତଥା ସେନ୍ଦ୍ରା ଦେଵଗଣା ଯକ୍ଷାଃ ସିଦ୍ଧଦ୍ଵିଜମହର୍ଷଯଃ
ତାପରେ ଆଦିତ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ—
ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଵିଷ୍ଣୁମ୍ ଉପତସ୍ଥୁର୍ମହାବଲମ୍ ଦେଵଦେଵଂ ଯଜ୍ଞମଯଂ ଵାସୁଦେଵଂ ସନାତନମ୍
ସମସ୍ତେ ମହାବଳୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ, ଯଜ୍ଞମୟ, ସନାତନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଗଲେ।
ନାରାଯଣ ମହାଭାଗ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ ତ୍ରାଯସ୍ଵ ଜହି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ପ୍ରଭୋ
‘ହେ ନାରାୟଣ, ମହାଭାଗ, ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ପ୍ରଭୁ, ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କର।’
ତ୍ଵଂ ହି ନଃ ପରମୋ ଧାତା ତ୍ଵଂ ହି ନଃ ପରମୋ ଗୁରୁଃ ତ୍ଵଂ ହି ନଃ ପରମୋ ଦେଵୋ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ସୁରୋତ୍ତମ
‘ତୁମେ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁରୁ, ତୁମେ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।’
ଭଯଂ ତ୍ଯଜଧ୍ଵମମରା ଅଭଯଂ ଵୋ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ତଥୈଵ ତ୍ରିଦିଵଂ ଦେଵାଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତ ମା ଚିରମ୍
‘ହେ ଅମରମାନେ, ଭୟ ଛାଡ଼, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଛି। ଏଭଳି, ଦେବମାନେ, ଦେରି ନ କରି ତୁମେ ତୁମର ସ୍ୱର୍ଗ ଆସନ ଫେରି ପାଅ।’
ଏଷୋ ଽହଂ ସଗଣଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଵରଦାନେନ ଦର୍ପିତମ୍ ଅଵଧ୍ଯମମରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରଂ ନିହନ୍ମ୍ଯହମ୍
‘ଏହି ବରର ଗର୍ବରେ ଥିବା ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ, ଅମରମାନେଙ୍କ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଅଜୟ, ତଥାପି ମୁଁ ଏହି ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କରିବି।’
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭଗଵାନ୍ ଵିସୃଜ୍ଯ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାନ୍ ଵଧଂ ସଂକଲ୍ପଯାମାସ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ସାହାଯ୍ଯଂ ଚ ମହାବାହୁର୍ ଓଂକାରଂ ଗୃହ୍ଯ ସତ୍ଵରମ୍ ଅଥୌଂକାରସହାଯସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରଵ୍ଯଯଃ
ତାପରେ ମହାବାହୁ ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ‘ଓଁ’ ଧ୍ୱନିକୁ ସହାୟ ଭାବେ ଧରି, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ‘ଓଁ’ ସହିତ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁସ୍ଥାନଂ ଜଗାମ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ ତେଜସା ଭାସ୍କରାକାରଃ ଶଶୀ କାନ୍ତ୍ଯେଵ ଚାପରଃ
ହରି, ଇଶ୍ୱର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୋଭାମୟ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ।
ନରସ୍ଯ କୃତ୍ଵାର୍ଧତନୁଂ ସିଂହସ୍ଯାର୍ଧତନୁଂ ତଥା ନାରସିଂହେନ ଵପୁଷା ପାଣିଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ପାଣିନା
ନର ଓ ସିଂହ ଦୁଇ ଆର୍ଧ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ନରସିଂହ ତାଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ହାତକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ତତୋ ଽପଶ୍ଯତ ଵିସ୍ତୀର୍ଣାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ରମ୍ଯାଂ ମନୋରମାମ୍ ସର୍ଵକାମଯୁତାଂ ଶୁଭ୍ରାଂ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ସଭାମ୍
ତାପରେ ସେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଶୁଭ୍ର, ବିଶାଳ, ଦିବ୍ୟ, ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସଭାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଵିସ୍ତୀର୍ଣାଂ ଯୋଜନଶତଂ ଶତମଧ୍ଯର୍ଧମାଯତାମ୍ ଵୈହାଯସୀଂ କାମଗମାଂ ପଞ୍ଚଯୋଜନଵିସ୍ତୃତାମ୍
ସେ ସଭା ଏତେ ବିଶାଳ ଯେ, ଏକ ଶତ ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଦିବ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା, ଓ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ।
ଜରାଶୋକକ୍ଲମାପେତାଂ ନିଷ୍ପ୍ରକମ୍ପାଂ ଶିଵାଂ ସୁଖାମ୍ ଵେଶ୍ମହର୍ମ୍ଯଵତୀଂ ରମ୍ଯାଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀମିଵ ତେଜସା
ଯେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧତା, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ଅଚଳ, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ; ଏହା ଏକ ରମଣୀୟ ରାଜମହଳ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ତଜୋମୟ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଅନ୍ତଃସଲିଲସଂଯୁକ୍ତାଂ ଵିହିତାଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ଦିଵ୍ଯରତ୍ନମଯୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ଫଲପୁଷ୍ପପ୍ରଦୈର୍ଯୁତାମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନ ଭିତରେ ଜଳ ରହିଛି, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଦିବ୍ୟ ମଣିର ଗଛମାନେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦେଉଛନ୍ତି।
ନୀଲପୀତସିତଶ୍ଯାମୈଃ କୃଷ୍ଣୈର୍ଲୋହିତକୈରପି ଅଵତାନୈସ୍ତଥା ଗୁଲ୍ମୈର୍ ମଞ୍ଜରୀଶତଧାରିଭିଃ
ନୀଳ, ହଳଦିଆ, ସାଦା, ଗାଢ଼, କଳା ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଗଛ ଏଠାରେ ଅଛି, ଏବଂ ଛୋଟ ଝାଡ଼ିମାନେ ଶତଶଃ ମଞ୍ଜରୀ ଧରିଛନ୍ତି।
ସିତାଭ୍ରଘନସଂକାଶା ପ୍ଲଵନ୍ତୀଵ ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ରଶ୍ମିଵତୀ ଭାସ୍ଵରା ଚ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧମନୋରମା
ଏହା ସାଦା ମେଘର ଗୁଛ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଭାସୁଛି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଚମକୁଛି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର।
ସୁସୁଖା ନ ଚ ଦୁଃଖା ସା ନ ଶୀତା ନ ଚ ଘର୍ମଦା ନ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଗ୍ଲାନିଂ ଵା ପ୍ରାପ୍ଯ ତାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ତେ
ଏହି ସ୍ଥାନ ବହୁତ ସୁଖଦ, କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ତାପ ନାହିଁ, ଶୀତ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଭୋକ, ତିଆ, କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନାନାରୂପୈରୁପକୃତାଂ ଵିଚିତ୍ରୈରତିଭାସ୍ଵରୈଃ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ନ ଵିଭୃତା ସା ଵୈ ଶାଶ୍ଵତୀ ଚାକ୍ଷପା ସଦା
ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଶୋଭିତ, ଅତି ଚମକୁଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଖମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ଧରି ରହିନାହିଁ; ଏହା ଚିରକାଳ ଅବିକଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ।
ଅତି ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ସୂର୍ଯଂ ଚ ଶିଖିନଂ ଚ ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭା ଦୀପ୍ଯତେ ନାକପୃଷ୍ଠସ୍ଥା ଭାସଯନ୍ତୀଵ ଭାସ୍କରମ୍
ଏହା ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନିଜେ ଆଲୋକମୟ, ସ୍ୱର୍ଗର ଶୀର୍ଷରେ ଚମକୁଛି, ମନେ ହୁଏ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରୁଛି।
ସର୍ଵେ ଚ କାମାଃ ପ୍ରଚୁରା ଯେ ଦିଵ୍ଯା ଯେ ଚ ମାନୁଷାଃ ରସଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରଭୂତଂ ଚ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯମନନ୍ତକମ୍
ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବୀୟ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ପୂରଣ ହୁଏ; ରସଭରା, ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅସୀମ।
ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧସ୍ରଜଶ୍ଚାତ୍ର ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲଦ୍ରୁମାଃ ଉଷ୍ଣେ ଶୀତାନି ତୋଯାନି ଶୀତେ ଚୋଷ୍ଣାନି ସନ୍ତି ଚ
ଏଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ସବୁବେଳେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରୁଥିବା ଗଛ ଅଛି; ଗରମରେ ଢଣ୍ଡା ଜଳ ମିଳେ, ଶୀତରେ ଗରମ ଜଳ ମିଳେ।
ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରା ମହାଶାଖାଃ ପ୍ରଵାଲାଙ୍କୁରଧାରିଣଃ ଲତାଵିତାନସଂଛନ୍ନା ନଦୀଷୁ ଚ ସରଃସୁ ଚ
ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଶିଖର, ବଡ଼ ଶାଖା, କୋମଳ ଅଙ୍କୁର ଧରିଥିବା ଗଛ, ଲତାର ଛାୟାରେ ଢାକା, ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦରେ।