କାଲନେମିମୁଖା ଦୈତ୍ଯାଃ ସଂରମ୍ଭାଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଚେତସଃ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ସ୍ଵନୀକେଷୁ ତଦା ତ୍ଵରାଵିସ୍ମିତଚେତସଃ ଯୋଧା ଧାଵତ ଗୃହୀତ ଯୋଜଯଧ୍ଵଂ ଵରୂଥିନୀମ୍
କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେତ୍ୟମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ମନ ନେଇ, ନିଜ ନିଜ ସେନା ଶିବିରରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିଲେ, ଚିତ୍କାର କଲେ: "ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଦୌଡ଼! ଧର! ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ଗଠନ କର!"
କୁମାରଂ ତାରକୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଭାଷେ ଭୀଷଣାକୃତିଃ କିଂ ବାଲ ଯୋଦ୍ଧୁକାମୋ ଽସି କ୍ରୀଡ କନ୍ଦୁକଲୀଲଯା
ତାରକ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି କହିଲେ: "ହେ ଶିଶୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛ, କିମ୍ବା କେବଳ ଖେଳିବା ପାଇଁ ବଲ ନେଇ ଆସିଛ?"
ତ୍ଵଯା ନ ଦାନଵା ଦୃଷ୍ଟା ଯତ୍ସଙ୍ଗରଵିଭୀଷକାଃ ବାଲତ୍ଵାଦଥ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଏଵଂ ସ୍ଵଲ୍ପାର୍ଥଦର୍ଶିନୀ
"ତୁମେ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିନାହ, ଯାହାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହୁଏ; ତୁମେ ଶିଶୁ ହେବାରୁ, ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ ଜିନିଷ ଦେଖେ।"
କୁମାରୋ ଽପି ତମଗ୍ରସ୍ଥଂ ବଭାଷେ ହର୍ଷଯନ୍ସୁରାନ୍ ଶୃଣୁ ତାରକ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥସ୍ ତଵ ଚୈଵ ନିରୂପ୍ଯତେ
କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ, ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେବା ପାଇଁ କହିଲେ: "ତାରକ, ଶୁଣ, ଏବେ ତୁମକୁ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଦେଖାଯିବ।"
ଶାସ୍ତ୍ରୈରର୍ଥା ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ସମରେ ନିର୍ଭଯୈର୍ଭଟୈଃ ଶିଶୁତ୍ଵଂ ମାଵମଂସ୍ଥା ମେ ଶିଶୁଃ କାଲଭୁଜଂଗମଃ
"ଯୁଦ୍ଧରେ ନିର୍ଭୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜର ଶକ୍ତି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ, ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ମୋର ଶିଶୁତ୍ୱକୁ ଅବହେଳା କରନି—କେବେ କେବେ ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସମୟର ସର୍ପ ହୋଇପାରେ।"
ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯୋ ଭାସ୍କରୋ ବାଲସ୍ ତଥାହଂ ଦୁର୍ଜଯଃ ଶିଶୁଃ ଅଲ୍ପାକ୍ଷରୋ ନ ମନ୍ତ୍ରଃ କିଂ ସୁସ୍ଫୁରୋ ଦୈତ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ
"ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯଦିଓ ଶିଶୁ, ତଥାପି ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଅଜୟ ଶିଶୁ। ମନ୍ତ୍ର ଅତି ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେତ୍ୟ, ତାହା କିପରି ଚମକେ ଦେଖ।"
କୁମାରେ ପ୍ରୋକ୍ତଵତ୍ଯେଵଂ ଦୈତ୍ଯଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ମୁଦ୍ଗରମ୍ କୁମାରସ୍ତଂ ନିରସ୍ଯାଥ ଵଜ୍ରେଣାମୋଘଵର୍ଚସା
ଶିଶୁ ଏଭଳି କହିବା ସହିତ, ଦେତ୍ୟ ଏକ ମୁସଳ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ତାହାକୁ ଅପରାଜିତ ତେଜର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଛେଇଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଭିନ୍ଦିପାଲମଯୋମଯମ୍ କରେଣ ତଚ୍ଚ ଜଗ୍ରାହ କାର୍ତିକେଯୋ ଽମରାରିହା
ତାପରେ ଦେତ୍ୟନାୟକ ଏକ ଲୋହା ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାହାକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ।
ଗଦାଂ ମୁମୋଚ ଦୈତ୍ଯାଯ ଷଣ୍ମୁଖଃ ପରମସ୍ଵନାମ୍ ତଯା ହତସ୍ତତୋ ଦୈତ୍ଯଶ୍ ଚକମ୍ପେ ଽଚଲରାଡିଵ
ଷଣ୍ମୁଖ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦେତ୍ୟ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ତାହାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଦେତ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ରାଜା ପରି କମ୍ପିଗଲେ।
ମେନେ ଚ ଦୁର୍ଜଯଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ ତଦା ଷଡ୍ଵଦନଂ ରଣେ ଚିନ୍ତଯାମାସ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵୈ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାଲୋ ନ ସଂଶଯଃ
ତାପରେ ଦେତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଷଡ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଅଜୟ ଦେଖି, ମନେ ଭାବିଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ସମୟ ଆସିଗଲା, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
କୁପିତଂ ତୁ ତମାଲୋକ୍ଯ କାଲନେମିପୁରୋଗମାଃ ସର୍ଵେ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରା ଜଘ୍ନୁଃ କୁମାରଂ ରଣଦାରୁଣମ୍
ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେତ୍ୟନାୟକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଶୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ତୈଃ ପ୍ରହାରୈରସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଵୃଥାକ୍ଲେଶୈର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ ରଣଶୌଣ୍ଡାସ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଃ ପୁନଃ ପ୍ରାସୈଃ ଶିଲୀମୁଖୈଃ
ତାଙ୍କ ଆଘାତରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହି, ସେଇ ତେଜସ୍ବୀ ଶିଶୁ କୌଣସି କଷ୍ଟ ଭୋଗିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଦେତ୍ୟନାୟକମାନେ, ଯୁଦ୍ଧର ଦକ୍ଷ, ପୁଣି ଅସି ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
କୁମାରଂ ସାମରଂ ଜଘ୍ନୁର୍ ବଲିନୋ ଦେଵକଣ୍ଟକାଃ କୁମାରସ୍ଯ ଵ୍ଯଥା ନାଭୂଦ୍ ଦୈତ୍ଯାସ୍ତ୍ରନିହତସ୍ଯ ତୁ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଶିଶୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଦେତ୍ୟଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ବେଦନା ଅନୁଭବିଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଣାନ୍ତକରଣୋ ଜାତୋ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାହଵଃ ଦେଵାନ୍ନିପୀଡିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାରଃ କୋପମାଵିଶତ୍
ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ହେଲା; ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ଶିଶୁ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।
ତତୋ ଽସ୍ତ୍ରୈର୍ଵାରଯାମାସ ଦାନଵାନାମନୀକିନୀମ୍ ତତସ୍ତୈର୍ ନିଷ୍ପ୍ରତୀକରୈସ୍ ତାଡିତାଃ ସୁରକଣ୍ଟକାଃ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ପଛେଇଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଆଘାତରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା ଦେତ୍ୟମାନେ ରକ୍ଷାହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
କାଲନେମିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ରଣାଦାସନ୍ପରାଙ୍ମୁଖାଃ ଵିଦ୍ରୁତେଷ୍ଵଥ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ହତେଷୁ ଚ ସମନ୍ତତଃ
କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ; ଦେତ୍ୟମାନେ ଭାଗିଯିବା ଓ ଚାରିଦିଗରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଦେଖାଗଲା।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାଦୈତ୍ଯସ୍ ତାରକୋ ଽସୁରନାଯକଃ ଜଗ୍ରାହ ଚ ଗଦାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ହେମଜାଲପରିଷ୍କୃତାମ୍
ତାପରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ମହାଦାନବ ତାରକା, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସୁନାର ଜାଳରେ ସୁଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ଗଦାଟିକୁ ଧରିଲେ।
ଜଘ୍ନେ କୁମାରଂ ଗଦଯା ନିଷ୍ଟପ୍ତକନକାଙ୍ଗଦଃ ଶରୈର୍ମଯୂରପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚକାର ଵିମୁଖାନ୍ସୁରାନ୍
ସୁନାର ଅଙ୍ଗଦ ପିନ୍ଧିଥିବା ତାରକା, ଗଦା ଦ୍ୱାରା କୁମାରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ମୟୂରପଙ୍ଖ ଲଗାଇଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ତଥା ପରୈର୍ମହାଭଲ୍ଲୈର୍ ମଯୂରଂ ଗୁହଵାହନମ୍ ବିଭେଦ ତାରକଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ସୈନ୍ଯେ ଽସୁରନାଯକଃ
ଏହିପରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲ ବାଣ ଦ୍ୱାରା, କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ଅସୁର ସେନାପତି ତାରକା, ଗୁହାଙ୍କର ଯାନ ମୟୂରକୁ ବି ଆଘାତ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରାଙ୍ମୁଖାନ୍ଦେଵାନ୍ ମୁକ୍ତରକ୍ତଂ ସ୍ଵଵାହନମ୍ ଜଗ୍ରାହ ଶକ୍ତିଂ ଵିମଲାଂ ରଣେ କନକଭୂଷଣାମ୍
ଦେବମାନେ ପଛକୁ ହଟିଯିବା ଓ ନିଜ ଯାନ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯିବା ଦେଖି, ସେ ରଣଭୂମିରେ ସୁନାର ଭୂଷଣ ଲଗାଇଥିବା ନିର୍ମଳ ଶକ୍ତି ଉଠାଇଲେ।
ବାହୁନା ହେମକେଯୂରରୁଚିରେଣ ଷଡାନନଃ ତତୋ ଜଵାନ୍ମହାସେନସ୍ ତାରକଂ ଦାନଵାଧିପମ୍
ତାପରେ, ସୁନାର କେୟୂରର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ବାହୁ ନେଇ, ଷଡାନନ ମହାସେନ ତୁରନ୍ତ ଦାନବାଧିପତି ତାରକାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଜୀଵଲୋକଂ ଵିଲୋକଯ ହତୋ ଽସ୍ଯଦ୍ଯ ମଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ମର ଶସ୍ତ୍ରଂ ସୁଶିକ୍ଷିତମ୍
"ଥମ୍, ଥମ୍, ଅତି ମୂର୍ଖ! ଏହି ଜୀବମାନ୍ୟଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦେଖ। ଆଜି ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ। ତୁମେ ଶିଖିଥିବା ଶସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କର।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତତଃ ଶକ୍ତିଂ ମୁମୋଚ ଦିତିଜଂ ପ୍ରତି ସା କୁମାରଭୁଜୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ତତ୍କେଯୂରରଵାନୁଗା ବିଭେଦ ଦୈତ୍ଯହୃଦଯଂ ଵଜ୍ରଶୈଲେନ୍ଦ୍ରକର୍କଶମ୍
ଏପରି କହି, କୁମାର ନିଜ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଟିକୁ ଦାନବ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। କେୟୂରର ଧ୍ୱନି ସହିତ ଯାଇ, ଏହା ହୀରା କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି କଠିନ ଦାନବର ହୃଦୟକୁ ଭେଦିଦେଲା।
ଗତାସୁଃ ସ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଲଯେ ଭୂଧରୋ ଯଥା ଵିକୀର୍ଣମୁକୁଟୋଷ୍ଣୀଷୋ ଵିସ୍ରସ୍ତାଖିଲଭୂଷଣଃ
ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି, ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ପଡ଼ୁଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଢଳିପଡ଼ିଲେ, ମୁକୁଟ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ ଛିଟିଯିବା, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ଖସିଯିବା।
ତସ୍ମିନ୍ଵିନିହତେ ଦୈତ୍ଯେ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ମହୋତ୍ସଵେ ନାଭୂତ୍ କଶ୍ଚିତ୍ ତଦା ଦୁଃଖୀ ନରକେଷ୍ଵପି ପାପକୃତ୍
ସେଇ ଦାନବ ବିନାଶ ପାଇବା ସହିତ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେ ସମୟରେ, ନରକରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ତୁଵନ୍ତଃ ଷଣ୍ମୁଖଂ ଦେଵାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତଶ୍ଚାଙ୍ଗନାଯୁତାଃ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵାନେଵ ଭଵନାନ୍ ଭୂରିଧାମାନ ଉତ୍ସୁକାଃ
ଦେବମାନେ, ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହଜାର ହଜାର ନାରୀ ସହ ଖେଳ କରୁଥିବା, ଆତୁର ହୃଦୟରେ ନିଜ ନିଜ ଅଲୋକିକ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦଦୁଶ୍ଚାପି ଵରଂ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସ୍କନ୍ଦମୁଖଂ ପ୍ରତି ତୁଷ୍ଟାଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସର୍ଵେଚ୍ଛାଃ ସହ ସିଦ୍ଧୈସ୍ତପୋଧନୈଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ସହ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଯଃ ପଠେତ୍ସ୍କନ୍ଦସମ୍ବଦ୍ଧାଂ କଥାଂ ମର୍ତ୍ଯୋ ମହାମତିଃ ଶୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ସ ଭଵେତ୍କୀର୍ତିମାନ୍ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ ସ୍କନ୍ଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଏ, ସେ ଲୋକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ହୁଏ।
ବହ୍ଵାଯୁଃ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କାନ୍ତିମାଞ୍ଛୁଭଦର୍ଶନଃ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ନିର୍ଭଯଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଧନୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେଖା, ଭୂତପ୍ରେତରୁ ନିର୍ଭୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସଂଧ୍ଯାମୁପାସ୍ଯ ଯଃ ପୂର୍ଵାଂ ସ୍କନ୍ଦସ୍ଯ ଚରିତଂ ପଠେତ୍ ସ ମୁକ୍ତଃ କିଲ୍ବିଷୈଃ ସର୍ଵୈର୍ ମହାଧନପତିର୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପ୍ରାଥମିକ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଚରିତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଧନର ମାଲିକ ହୁଏ।