ତେନାପୂର୍ଯତ ତାନ୍ଦେଵାଂସ୍ ତତ୍ତତ୍କାଯଵିଭେଦତଃ ଵିପାଟ୍ଯ ଜଠରଂ ତେଷାଂ ଵୀର୍ଯଂ ମାହେଶ୍ଵରଂ ତତଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପେଟ ଫାଟି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ବୀର୍ୟ ବାହାରିଲା।
ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତେ ତପ୍ତହେମାଭଂ ଵିତତଂ ଶଂକରାଶ୍ରମେ ତସ୍ମିନ୍ସରୋ ମହଜ୍ଜାତଂ ଵିମଲଂ ବହୁଯୋଜନମ୍
ସେହି ବୀର୍ୟ ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଅଭାସ ଦେଇ, ଶଂକରଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼, ଶୁଦ୍ଧ ହ୍ରଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବହୁ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲହେମକମଲଂ ନାନାଵିହଗନାଦିତମ୍ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତତୋ ଦେଵୀ ହେମଦ୍ରୁମମହାଜଲମ୍
ସେହି ହ୍ରଦରେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ଫୁଲିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ମୁଖରିତ; ଏହା ଶୁଣି, ଦେବୀ ହେମଦ୍ରୁମ ମହାଜଳକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଜଗାମ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟା ତତ୍ସରଃ କନକାମ୍ବୁଜମ୍ ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ତଦବ୍ଜକୃତଶେଖରା
କୁତୁହଳରେ ଭରି, ସେ ସୁନା ପଦ୍ମର ହ୍ରଦକୁ ଯାଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ଜଳ ଖେଳ କରି, ପଦ୍ମ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟା ତତସ୍ତସ୍ଯ ତୀରେ ଦେଵୀ ସଖୀଯୁତା ପାତୁକାମା ଚ ତତ୍ତୋଯଂ ସ୍ଵାଦୁ ନିର୍ମଲପଙ୍କଜମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ତୀରେ ବସିଲେ । ସେ ପାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ, ସେ ଜଳ ମଧୁର ଏବଂ ପବିତ୍ର, ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ।
ଅପଶ୍ଯତ୍କୃତ୍ତିକାଃ ସ୍ନାତାଃ ଷଡର୍କଦ୍ଯୁତିସଂନିଭାଃ ପଦ୍ମପତ୍ରେ ତୁ ତଦ୍ଵାରି ଗୃହୀତ୍ଵୋପସ୍ଥିତା ଗୃହମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, କୃତ୍ତିକାମାନେ ସ୍ନାନ କରି ଛଅଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଛନ୍ତି । ସେମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ରରୁ ଜଳ ନେଇ ଘରକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ।
ହର୍ଷାଦୁଵାଚ ପଶ୍ଯାମି ପଦ୍ମପତ୍ରେ ସ୍ଥିତଂ ପଯଃ ତତସ୍ତା ଊଚୁରଖିଲଂ କୃତ୍ତିକା ହିମଶୈଲଜାମ୍
ଆନନ୍ଦରେ ଦେବୀ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଦୁଧ ଦେଖୁଛି' । ତାପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ହିମାଚଳ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ ।
ଦାସ୍ଯାମୋ ଯଦି ତେ ଗର୍ଭଃ ସମ୍ଭୂତୋ ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୋ ଽସ୍ମାକମପି ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଅସ୍ମନ୍ନାମ୍ନା ଚ ଵର୍ତତାମ୍ ଭଵେଲ୍ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଶୁଭାନନେ
ଯଦି ତୁମେ ଜଣେ ପୁଅ ପାଉଛ, ତେବେ ସେ ପୁଅ ଆମେ ତୁମକୁ ଦେବୁ; କିନ୍ତୁ ସେ ଆମ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ଆମ ନାମରେ ଚାଲୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି ହେଉ, ହେ ଶୁଭାନନେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଵାଚ ଗିରିଜା କଥଂ ମଦ୍ଗାତ୍ରସଂଭଵଃ ସର୍ଵୈରଵଯଵୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଭଵତୀଭ୍ଯଃ ସୁତୋ ଭଵେତ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ଗିରିଜା ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ପୁଅ କିପରି ତୁମମାନଙ୍କର ହେବ?'
ତତସ୍ତାଂ କୃତ୍ତିକା ଊଚୁର୍ ଵିଧାସ୍ଯାମୋ ଽସ୍ଯ ଵୈ ଵଯମ୍ ଉତ୍ତମାନ୍ଯୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ଯଦ୍ଯେଵଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ସେ ପୁଅଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଙ୍ଗ ଦେବୁ; ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ତେବେ ଏହିପରି ହେଉ ।'
ଉକ୍ତା ଵୈ ଶୈଲଜା ପ୍ରାହ ଭଵତ୍ଵେଵମନିନ୍ଦିତାଃ ତତସ୍ତା ହର୍ଷସମ୍ପୂର୍ଣାଃ ପଦ୍ମପତ୍ରସ୍ଥିତଂ ପଯଃ
ଶୈଳଜା କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ନିର୍ମଳା' । ତାପରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଥିବା ଦୁଧ ଦେଲେ ।
ତସ୍ଯୈ ଦଦୁସ୍ତଯା ଚାପି ତତ୍ପୀତଂ କ୍ରମଶୋ ଜଲମ୍ ପୀତେ ତୁ ସଲିଲେ ତସ୍ମିଂସ୍ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ସରୋଵରେ
ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଦେବୀ ଏହି ଜଳକୁ ଦୀରେ-ଦୀରେ ପିଇଲେ । ସେ ଜଳ ପିଇବା ପରେ, ସେହି ସରୋବରରେ,
ଵିପାଟ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ତତୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ କୁକ୍ଷିମୁଦ୍ଗତଃ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାଦ୍ଭୁତୋ ବାଲଃ ସର୍ଵଲୋକଵିଭାସକଃ
ତାପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ କୋଖ କାଟିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଶୁ ବାହାରିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ ।
ପ୍ରଭାକରପ୍ରଭାକାରଃ ପ୍ରକାଶକନକପ୍ରଭଃ ଗୃହୀତନିର୍ମଲୋଦଗ୍ରଶକ୍ତିଶୂଲଃ ଷଡାନନଃ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଛଅଟି ମୁହଁ ଥିଲା ।
ଦୀପ୍ତୋ ମାରଯିତୁଂ ଦୈତ୍ଯାନ୍ କୁତ୍ସିତାନ୍କନକଚ୍ଛଵିଃ ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ଦୈଵଃ କୁମାରଶ୍ଚାପି ସୋ ଽଭଵତ୍
ସେ ଦେବତା, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ କୁମାର ହେଲେ ।
ଵାମଂ ଵିଦାର୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଃ ସୁତୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପୁନଃ ଶିଶୁଃ ସ୍କନ୍ଦାଚ୍ଚ ଵଦନେ ଵହ୍ନେଃ ଶୁକ୍ରାତ୍ସୁଵଦନୋ ଽରିହା
ପୁଣି, ବାମ କୋଖ ଫାଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କ ପୁଅ ଶିଶୁ ରୂପେ ବାହାରିଲେ; ସ୍କନ୍ଦର ମୁଖରୁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବୀଜରୁ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
କୃତ୍ତିକାମେଲନାଦେଵ ଶାଖାଭିଃ ସଵିଶେଷତଃ ଶାଖାଭିଧାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ଷଟ୍ସୁ ଵକ୍ତ୍ରେଷୁ ଵିସ୍ତୃତାଃ
କୃତ୍ତିକାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ଦ୍ୱାରା, ବିଶେଷ କରି ତାଙ୍କୁ 'ଶାଖା' ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା; ଏହି 'ଶାଖା' ନାମ ତାଙ୍କ ଛଅଟି ମୁହଁରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା ।
ଯତସ୍ତତୋ ଵିଶାଖୋ ଽସୌ ଖ୍ଯାତୋ ଲୋକେଷୁ ଷଣ୍ମୁଖଃ ସ୍କନ୍ଦୋ ଵିଶାଖଃ ଷଡ୍ଵକ୍ତ୍ରଃ କାର୍ତିକେଯଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଖ, ଛଅମୁହଁ, ସ୍କନ୍ଦ, ବିଶାଖ, ଛଅମୁଖ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଚୈତ୍ରସ୍ଯ ବହୁଲେ ପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ମହାବଲୌ ସମ୍ଭୂତାଵର୍କସଦୃଶୌ ଵିଶାଲେ ଶରକାନନେ
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଂଚଦଶୀ ତିଥିରେ, ବଡ଼ ଶରକା ଜଙ୍ଗଲରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଚୈତ୍ରସ୍ଯୈଵ ସିତେ ପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ପାକଶାସନଃ ବାଲକାଭ୍ଯାଂ ଚକାରୈକଂ ମତ୍ଵା ଚାମରଭୂତଯେ
ଚୈତ୍ର ମାସର ଏହି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ପାକଶାସନ ଦୁଇ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ନେବା ପାଇଁ ଏକ ବିଧି କଲେ ।
ତସ୍ଯାମେଵ ତତଃ ଷଷ୍ଠ୍ଯାମ୍ ଅଭିଷିକ୍ତୋ ଗୁହଃ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵୈରମରସଂଘାତୈର୍ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରଭାସ୍କରୈଃ
ସେହି ଦିନରେ, ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ, ଗୁହାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଭାସ୍କର ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି ରାଜାଭିଷେକ କଲେ ।
ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈଃ ଶୁଭୈର୍ଧୂପୈସ୍ ତଥା କ୍ରୀଡନକୈରପି ଛତ୍ରୈଶ୍ଚାମରଜାଲୈଶ୍ଚ ଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଲେପନୈଃ
ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା, ଶୁଭ ଧୂପ, ଖେଳନା, ଛତା, ଚାମର, ଜାଲ, ଗହଣା ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଶୋଭାୟିତ କଲେ ।
ଅଭିଷିକ୍ତୋ ଵିଧାନେନ ଯଥାଵତ୍ଷଣ୍ମୁଖଃ ପ୍ରଭୁଃ ସୁତାମସ୍ମୈ ଦଦୌ ଶକ୍ରୋ ଦେଵସେନେତି ଵିଶ୍ରୁତାମ୍
ଯଥାନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଭିଷେକ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଷଣ୍ମୁଖ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା ଦେବସେନାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ।
ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଦଦୌ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦାଯୁଧମ୍ ଯକ୍ଷାଣାଂ ଦଶଲକ୍ଷାଣି ଦଦାଵସ୍ମୈ ଧନାଧିପଃ
ଦେବଦେବଙ୍କର ପତ୍ନୀ ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ ଏବଂ ଧନର ଅଧିପତି ଏକ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷକୁ ଦାନ କଲେ।
ଦଦୌ ହୁତାଶନସ୍ତେଜୋ ଦଦୌ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵାହନମ୍ ଦଦୌ କ୍ରୀଡନକଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା କୁକ୍କୁଟଂ କାମରୂପିଣମ୍ ଏଵଂ ସୁରାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ପରିଵାରମନୁତ୍ତମମ୍
ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଲେ, ବାୟୁ ଏକ ଯାନ ଦେଲେ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏକ ଖେଳନା ଦେଲେ—ଯାହା ଯେକୌଣସି ଆକାର ନେଇପାରୁଥିବା କୁକୁଡ଼ି; ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରିବାର ଦେଲେ।
ଦଦୁର୍ମୁଦିତଚେତସ୍କାଃ ସ୍କନ୍ଦାଯାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସେ
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନୌ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସୁରସଂଘାସ୍ତମସ୍ତୁଵନ୍ ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ଵରଦଂ ଷଣ୍ମୁଖଂ ମୁଖ୍ଯଶଃ ସୁରାଃ
ଦେବତାମାନେ ଜାଣୁ ଟିକେଇ ଭୂମିରେ ବସି, ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦୟାଳୁ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମଙ୍କୁ, ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ନମଃ କୁମାରାଯ ମହାପ୍ରଭାଯ ସ୍କନ୍ଦାଯ ଚ ସ୍କନ୍ଦିତଦାନଵାଯ ନଵାର୍କଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ଯୁତଯେ ନମୋ ଽସ୍ତୁତେ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଷଣ୍ମୁଖ କାମରୂପ
ନମସ୍କାର କୁମାର, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ସ୍କନ୍ଦ, ନୂତନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଷଣ୍ମୁଖ, ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ ଆକାର ବଦଳାଅ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ପିନଦ୍ଧନାନାଭରଣାଯ ଭର୍ତ୍ରେ ନମୋ ରଣେ ଦାନଵଦାରଣାଯ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଽର୍କପ୍ରତିମପ୍ରଭାଯ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଗୁହ୍ଯାଯ ଗୁହାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍
ମାଣିକ୍ୟ ଓ ଗହଣା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ନାୟକ, ଦେବଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଗୁପ୍ତ ଓ ଗୁହା ନାମେ ପରିଚିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଭଯାପହାଯ ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ବାଲ କୃପାପରାଯ ନମୋ ଵିଶାଲାମଲଲୋଚନାଯ ନମୋ ଵିଶାଖାଯ ମହାଵ୍ରତାଯ
ତିନି ଲୋକର ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା, ଅପାର କୃପାଶୀଳ ଶିଶୁ, ବିଶାଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ବୃହତ୍ ସଂଯମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବିଶାଖା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।