ନିଗଦିତା ଭୁଵନୈରିତି ଚଣ୍ଡିକା ଜନନି ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭନିଷୂଦନୀ ପ୍ରଣତଚିନ୍ତିତଦାନଵଦାନଵପ୍ରମଥନୈକରତିସ୍ତରସା ଭୁଵି
ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମକୁ ଚଣ୍ଡିକା ବୋଲି କହେ, ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଦେତ୍ୟମାନେକୁ ତୁମେ ଏକା ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଭୂମିରେ ଚୁର୍ମାର କର।
ଵିଯତି ଵାଯୁପଥେ ଜ୍ଵଲନୋଜ୍ଜ୍ଵଲେ ଽଵନିତଲେ ତଵ ଦେଵି ଚ ଯଦ୍ଵପୁଃ ତଦଜିତେ ଽପ୍ରତିମେ ପ୍ରଣମାମ୍ଯହଂ ଭୁଵନଭାଵିନି ତେ ଭଵଵଲ୍ଲଭେ
ଆକାଶର ବାୟୁପଥର ଜ୍ୱଳନ ଓ ପୃଥିବୀରେ, ମା, ତୁମ ରୂପ ଅଜୟ ଏବଂ ତୁଳନାହୀନ। ମୁଁ ତୁମକୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ, ଭବଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଜଲଧଯୋ ଲଲିତୋଦ୍ଧତଵୀଚଯୋ ହୁତଵହଦ୍ଯୁତଯଶ୍ଚ ଚରାଚରମ୍ ଫଣସହସ୍ରଭୃତଶ୍ଚ ଭୁଜଂଗମାସ୍ ତ୍ଵଦଭିଧାସ୍ଯତି ମଯ୍ଯଭଯଂକରାଃ
ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ସାହିତ ତରଙ୍ଗ, ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ସବୁ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ, ଏବଂ ହଜାର ଫଣି ଥିବା ସର୍ପମାନେ—ସମସ୍ତେ ତୁମ ନାମ କହିବେ, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।
ଭଗଵତି ସ୍ଥିରଭକ୍ତଜନାଶ୍ରଯେ ପ୍ରତିଗତୋ ଭଵତୀଚରଣାଶ୍ରଯମ୍ କରଣଜାତମିହାସ୍ତୁ ମମାଚଲଂ ନୁତିଲଵାପ୍ତିଫଲାଶଯହେତୁତଃ
ଭଗବତୀ, ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛି। ଏଠାରେ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହୁ, ଯେପରି ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ସ୍ତୁତିର ଫଳ ମିଳିପାରିବ।
ପ୍ରସନ୍ନା ତୁ ତତୋ ଦେଵୀ ଵୀରକସ୍ଯେତି ସଂସ୍ତୁତା ପ୍ରଵିଵେଶ ଶୁଭଂ ଭର୍ତୁର୍ ଭଵନଂ ଭୂଧରାତ୍ମଜା
ତାପରେ, ବୀରକଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଦେବୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶୁଭ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଅଥ ରୁଦ୍ରୋ ମହାଗୌରୀଂ ଗୌରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ସୁନ୍ଦରୀମ୍ ଚିତ୍ତଵ୍ଯାମୋହନାକାରାଂ କରୀନ୍ଦ୍ରୋନ୍ମତ୍ତଗାମିନୀମ୍
ତାପରେ ରୁଦ୍ର, ମହାଗୌରୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ମନକୁ ମୋହିତ କରେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ସେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଭଳି ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରାନନାଂ ତନ୍ଵୀଂ ନିତମ୍ବୋରୁଘନସ୍ତନୀମ୍ ମଧ୍ଯେ କ୍ଷାମାଂ ତଥାକ୍ଷୀଣଲାଵଣ୍ଯାମୃତଵର୍ଷିଣୀମ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ସୁକୁମାର ଦେହ, ଚଉଡ଼ା କମର ଓ ଭାରି ଉରୁ-ସ୍ତନ; କମର ତଳେ ସ୍ଲିମ୍, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ରୂପର ରସ କେବେ ହ୍ରାସ ହେଉନି, ସେ ମଧୁର ଆକର୍ଷଣର ଅମୃତ ଝରାଇଥିଲେ।
ସର୍ଵାଭରଣପୂର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ମଦୋ ମନ୍ଦେନ କାରିଣୀମ୍ ସକାମଃ ଶଙ୍କିତୋ ଦୀନୋ ରୌଦ୍ରୋ ଵୀରୋ ଭଯାନକଃ
ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ମୃଦୁ ମଦରେ ଚଳିଥିବା, ସେ ଆଶାକୁଳ, ଚିନ୍ତିତ, ଦୁଃଖିତ, ଭୟଙ୍କର, ସୂର୍ବୀର ଓ ଦରାବଣା ଥିଲେ।
କରୁଣାହାସ୍ଯବୀଭତ୍ସକିଂଚିତ୍କିଂଚିଦ୍ଧରୋ ଽଭଵତ୍ ଜିଘାଂସୁର୍ଦେଵଵାକ୍ଯେନ ଭୈରଵଂ କୃତଵାନ୍ଵପୁଃ
ସେ କେବେ କେବେ କରୁଣାମୟ, ହସୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଜଣା ଭାବରେ ଦେଖାଦେଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଦେଶରେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ସା ଚାପି ଭୈରଵୀ ଜାତା ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରତିରୂପିଣୀ ତସ୍ଯା ରୂପସହସ୍ରାଣି ଦଦର୍ଶ ଗିରିଗୋଚରଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ଭୟାନକୀ ହେଲେ, ଦେବତାଙ୍କର ସମାନ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ହଜାର ରୂପ ଦେଖିଲେ।
ଗ୍ରସ୍ତେ ସହସ୍ରରୂପାଣାଂ ତାରାରୂପେ ପ୍ରଦର୍ଶିତେ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଚାଥ ନିଃଶଙ୍କଃ ଶଂକରୋ ଵାଭଵତ୍ତତଃ
ସେହି ହଜାର ରୂପ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବା ପରେ, ପାର୍ବତୀ ତାରା ପରି ଏକ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ; ତାହା ପରେ ଶଂକରଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗନ୍ମଯୀଂ ତାଂ ତୁ ରରାମ ସୁରତପ୍ରିଯଃ ଵିରହୋତ୍କଣ୍ଠିତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭୂଯୋ ହିମାତ୍ମଜାମ୍
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି ଯିଏ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସୁଖର ଆଶ୍ରୟ ଶିବ ଖୁସି ହେଲେ; ବିୟୋଗର ଆଶାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ହିମାଳୟର କନ୍ୟାକୁ ପୁନି ମିଳିଲେ।
ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତମ୍ ଉଭଯୋ ରହସିସ୍ଥଯୋଃ ନାନାକରଣବଦ୍ଧୋତ୍ଥା କ୍ରୀଡାସୀତ୍ ସଂତତା ତଯୋଃ
ଉଭୟେ ଗୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି, ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ଖେଳ ଅବିରତ ଚାଲିଥିଲା।
ଦ୍ଵାରସ୍ଥୋ ଵୀରକୋ ଦେଵାନ୍ ହରଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ସ୍ଵକାନ୍ଯେଵ ଗୃହାଣ୍ଯାଦରପୂର୍ଵକମ୍
ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ବୀରକ, ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଯିବାକୁ କହିଲେ।
ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ରାଵସରୋ ଦେଵା ଦେଵ୍ଯା ସହ ଵୃଷାକପିଃ ନିଭୃତଃ କ୍ରୀଡତୀତ୍ଯୁକ୍ତା ଯଯୁସ୍ତେ ଚ ଯଥାଗତମ୍
ଏଠାରେ ସମୟ ନାହିଁ, ହେ ଦେବମାନେ; ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବୀ ସହିତ ଗୁପ୍ତ ଖେଳ କରୁଛନ୍ତି, ବୋଲି ସେ କହିଲେ; ତେଣୁ ସେମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵରିତମାନସାଃ ଜ୍ଵଲନଂ ଚୋଦଯାମାସୁର୍ ଜ୍ଞାତୁଂ ଶଂକରଚେଷ୍ଟିତମ୍
ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କର କର୍ମ ଜାଣିବାକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରେରଣା କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଜାଲରନ୍ଧ୍ରେଣ ଶୁକରୂପୀ ହୁତାଶନଃ ଦଦୃଶେ ଶଯନେ ଶର୍ଵଂ ରତଂ ଗିରିଜଯା ସହ
ଝାଲର ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି, ଅଗ୍ନି ବନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସେଠାରେ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପାର୍ବତୀ ସହିତ ଶୟନ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦଦୃଶେ ତଂ ଚ ଦେଵେଶୋ ହୁତାଶଂ ଶୁକରୂପିଣମ୍ ତମୁଵାଚ ମହାଦେଵଃ କିଂଚିତ୍କୋପସମନ୍ଵିତଃ
ଦେବତାଙ୍କର ମହାପତି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବନ୍ଦର ରୂପରେ ଦେଖିଲେ; ମହାଦେବ ଅଳ୍ପ କ୍ରୋଧ ସହିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନିଷିକ୍ତମର୍ଧଂ ଦେଵ୍ଯାଂ ମେ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଶୁକଵିଗ୍ରହ ଲଜ୍ଜଯା ଵିରତିସ୍ଥାଯାଂ ତ୍ଵମର୍ଧଂ ପିବ ପାଵକ
ମୋର ଶୁକ୍ର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେବୀ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ହେ ଅଗ୍ନି, ଶୁକ୍ର ରୂପରେ; ଲଜ୍ଜାରେ ସେ ବିରତ ହେଲେ, ଏହିଅର୍ଦ୍ଧ ତୁମେ ପିଉ।
ଯସ୍ମାତ୍ତୁ ତ୍ଵତ୍କୃତୋ ଵିଘ୍ନସ୍ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯ୍ଯୁପପଦ୍ଯତେ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵହ୍ନିର୍ ଅପିବଦ୍ଵୀର୍ଯମାହିତମ୍
ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ବାଧା ଦେଲ, ତେଣୁ ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ହେଲା; ଏଭଳି କହି, ଅଗ୍ନି ହାତ ଜୋଡି ଶିବଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର୍ୟ ପିଇଲେ।
ତେନାପୂର୍ଯତ ତାନ୍ଦେଵାଂସ୍ ତତ୍ତତ୍କାଯଵିଭେଦତଃ ଵିପାଟ୍ଯ ଜଠରଂ ତେଷାଂ ଵୀର୍ଯଂ ମାହେଶ୍ଵରଂ ତତଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପେଟ ଫାଟି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ବୀର୍ୟ ବାହାରିଲା।
ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତେ ତପ୍ତହେମାଭଂ ଵିତତଂ ଶଂକରାଶ୍ରମେ ତସ୍ମିନ୍ସରୋ ମହଜ୍ଜାତଂ ଵିମଲଂ ବହୁଯୋଜନମ୍
ସେହି ବୀର୍ୟ ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଅଭାସ ଦେଇ, ଶଂକରଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼, ଶୁଦ୍ଧ ହ୍ରଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବହୁ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲହେମକମଲଂ ନାନାଵିହଗନାଦିତମ୍ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତତୋ ଦେଵୀ ହେମଦ୍ରୁମମହାଜଲମ୍
ସେହି ହ୍ରଦରେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ଫୁଲିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ମୁଖରିତ; ଏହା ଶୁଣି, ଦେବୀ ହେମଦ୍ରୁମ ମହାଜଳକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଜଗାମ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟା ତତ୍ସରଃ କନକାମ୍ବୁଜମ୍ ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ତଦବ୍ଜକୃତଶେଖରା
କୁତୁହଳରେ ଭରି, ସେ ସୁନା ପଦ୍ମର ହ୍ରଦକୁ ଯାଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ଜଳ ଖେଳ କରି, ପଦ୍ମ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟା ତତସ୍ତସ୍ଯ ତୀରେ ଦେଵୀ ସଖୀଯୁତା ପାତୁକାମା ଚ ତତ୍ତୋଯଂ ସ୍ଵାଦୁ ନିର୍ମଲପଙ୍କଜମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ତୀରେ ବସିଲେ । ସେ ପାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ, ସେ ଜଳ ମଧୁର ଏବଂ ପବିତ୍ର, ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ।
ଅପଶ୍ଯତ୍କୃତ୍ତିକାଃ ସ୍ନାତାଃ ଷଡର୍କଦ୍ଯୁତିସଂନିଭାଃ ପଦ୍ମପତ୍ରେ ତୁ ତଦ୍ଵାରି ଗୃହୀତ୍ଵୋପସ୍ଥିତା ଗୃହମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, କୃତ୍ତିକାମାନେ ସ୍ନାନ କରି ଛଅଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଛନ୍ତି । ସେମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ରରୁ ଜଳ ନେଇ ଘରକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି ।
ହର୍ଷାଦୁଵାଚ ପଶ୍ଯାମି ପଦ୍ମପତ୍ରେ ସ୍ଥିତଂ ପଯଃ ତତସ୍ତା ଊଚୁରଖିଲଂ କୃତ୍ତିକା ହିମଶୈଲଜାମ୍
ଆନନ୍ଦରେ ଦେବୀ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଦୁଧ ଦେଖୁଛି' । ତାପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ହିମାଚଳ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ ।
ଦାସ୍ଯାମୋ ଯଦି ତେ ଗର୍ଭଃ ସମ୍ଭୂତୋ ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ସୋ ଽସ୍ମାକମପି ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଅସ୍ମନ୍ନାମ୍ନା ଚ ଵର୍ତତାମ୍ ଭଵେଲ୍ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଶୁଭାନନେ
ଯଦି ତୁମେ ଜଣେ ପୁଅ ପାଉଛ, ତେବେ ସେ ପୁଅ ଆମେ ତୁମକୁ ଦେବୁ; କିନ୍ତୁ ସେ ଆମ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ଆମ ନାମରେ ଚାଲୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି ହେଉ, ହେ ଶୁଭାନନେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଵାଚ ଗିରିଜା କଥଂ ମଦ୍ଗାତ୍ରସଂଭଵଃ ସର୍ଵୈରଵଯଵୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଭଵତୀଭ୍ଯଃ ସୁତୋ ଭଵେତ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ଗିରିଜା ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ପୁଅ କିପରି ତୁମମାନଙ୍କର ହେବ?'
ତତସ୍ତାଂ କୃତ୍ତିକା ଊଚୁର୍ ଵିଧାସ୍ଯାମୋ ଽସ୍ଯ ଵୈ ଵଯମ୍ ଉତ୍ତମାନ୍ଯୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ଯଦ୍ଯେଵଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ସେ ପୁଅଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଙ୍ଗ ଦେବୁ; ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ତେବେ ଏହିପରି ହେଉ ।'