ଦୂତେନ ମାରୁତେନାଶୁଗାମିନା ନଗଦେଵତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଯୁମୁଖାଦ୍ଦେଵୀ କ୍ରୋଧରକ୍ତଵିଲୋଚନା ଅଶପଦ୍ଵୀରକଂ ପୁତ୍ରଂ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ବାୟୁମୁଖ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର ଦେବୀ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବୀରକଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ।
ମାତରଂ ମା ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵାମ୍ ଵିହିତାଵସରଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶଂକରସ୍ଯ ରହୋଵିଧୌ
ତୁମେ ତୁମ ମାଆଁଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଭିଜା ଅବସ୍ଥାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲୁ, ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଗୁପ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ନାରୀମାନେ ପାଉଥିବା ଅବସର ଦେଲୁ—
ତସ୍ମାତ୍ତେ ପରୁଷା ରୂକ୍ଷା ଜଡା ହୃଦଯଵର୍ଜିତା ଗଣେଶ କ୍ଷାରସଦୃଶୀ ଶିଲା ମାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ଗଣେଶ, ତୁମ ମାଆଁ ଅତି କଠୋର, ରୁକ୍ଷ, ମୂଢ଼ ଏବଂ ହୃଦୟହୀନ—ଖାର ଓ ପଥର ପରି—ହେବେ ।
ନିମିତ୍ତମେତଦ୍ଵିଖ୍ଯାତଂ ଵୀରକସ୍ଯ ଶିଲୋଦଯେ ସୋ ଽଭଵତ୍ପ୍ରକ୍ରମେଣୈଵ ଵିଚିତ୍ରାଖ୍ଯାନସଂଶ୍ରଯଃ
ଏହି ଘଟଣା ହେଉଛି ବୀରକଙ୍କ ପଥର ହେବାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାରଣ; ଏପରି ଭାବେ, ସେ ପରେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥାର ଅଂଶ ହେଲେ ।
ଏଵମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଶପାଯା ଗିରିପୁତ୍ର୍ଯାସ୍ତ୍ଵନନ୍ତରମ୍ ନିର୍ଜଗାମ ମୁଖାତ୍କ୍ରୋଧଃ ସିଂହରୂପୀ ମହାବଲଃ
ଏଭଳି ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ ଶାପ ଦେବା ସହିତ, ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ବିପୁଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହ ଆକାରରେ କ୍ରୋଧ ବାହାରିଲା ।
ସ ତୁ ସିଂହଃ କରାଲାସ୍ଯୋ ଜଟାଜଟିଲକଂଧରଃ ପ୍ରୋଦ୍ଧୂତଲମ୍ବଲାଙ୍ଗୂଲୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍କଟମୁଖାତଟଃ
ସେ ସିଂହଟି ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, ଗଳାରେ ଜଟା, ଉଠା ଓ ଲଟକୁଥିବା ପୁଛ, ଭୟାନକ ଦାଢ଼ି ଓ ଉଭା ଦାନ୍ତ ସହିତ ଦେଖାଦେଲା—
ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯୋ ଲଲଜ୍ଜିହ୍ଵଃ କ୍ଷାମକୁକ୍ଷିଶ୍ଚିଖାଦିଷୁଃ ତସ୍ଯାଶୁ ଵର୍ତିତୁଂ ଦେଵୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଯତ ସତୀ ତଦା
ତାହାର ମୁହଁ ବଡ଼ ଖୋଲା, ଜିହ୍ବା ଲଟକୁଛି, ପେଟ ଚିପିଆ, ମୁଁହରୁ ଅଗ୍ନି ନିସ୍କାସିତ; ସେବେ ସତୀ ଦେବୀ ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ବଶ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମନୋଗତଂ ତସ୍ଯା ଭଗଵାଂଶ୍ଚତୁରାନନଃ ଆଜଗାମାଶ୍ରମପଦଂ ସଂପଦାମାଶ୍ରଯଂ ତଦା ଆଗମ୍ଯୋଵାଚ ଦେଵେଶୋ ଗିରିଜାଂ ସ୍ପଷ୍ଟଯା ଗିରା
ତାଙ୍କ ମନର ଭାବ ଜାଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଧନ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ, ସମୃଦ୍ଧିର ନିବାସକୁ ଆସିଲେ; ଆସି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
କିଂ ପୁତ୍ରି ପ୍ରାପ୍ତୁକାମାସି କିମଲଭ୍ଯଂ ଦଦାମି ତେ ଵିରମ୍ଯତାମ୍ ଅତିକ୍ଲେଶାତ୍ ତପସୋ ଽସ୍ମାନ୍ମଦାଜ୍ଞଯା
ହେ ଝିଅ, କଣ ଚାହୁଁଛ? କଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇପାରିବି? ମୋ ଆଦେଶରେ ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ତପସ୍ୟା ବନ୍ଦ କର ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚ ଗିରିଜା ଗୁରୋର୍ଗୌରତ୍ଵଗର୍ଭିତମ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଵାଚା ଚିରୋଦ୍ଗୀର୍ଣଵର୍ଣନିର୍ଣୀତଵାଞ୍ଛିତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗିରିଜା ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶର ଗଭୀରତାରେ ଭରିଥିବା ଶବ୍ଦରେ, ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ମନରେ ରଖିଥିବା ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଇଚ୍ଛାକୁ କହିଲେ ।
ତପସା ଦୁଷ୍କରେଣାପ୍ତଃ ପତିତ୍ଵେ ଶଂକରୋ ମଯା ସ ମାଂ ଶ୍ଯାମଲଵର୍ଣେତି ବହୁଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ଭଵଃ
କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇଲି; ତଥାପି ସେ ବାରମ୍ବାର ମୋତେ 'କଳାବର୍ଣ୍ଣ' ବୋଲି କହୁଥିଲେ।
ସ୍ଯାମହଂ କାଞ୍ଚନାକାରା ଵାଲ୍ଲଭ୍ଯେନ ଚ ସଂଯୁତା ଭର୍ତୁର୍ଭୂତପତେରଙ୍ଗମ୍ ଏକତୋ ନିର୍ଵିଶେ ଽଙ୍ଗଵତ୍
ମୁଁ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ପ୍ରିୟ ସାଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ମୋ ପତି ଭୂତପତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସମାନ ହେଉ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ କମଲାସନଃ ଏଵଂ ଭଵ ତ୍ଵଂ ଭୂଯଶ୍ଚ ଭର୍ତୃଦେହାର୍ଧଧାରିଣୀ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମାସନ ବୋଲିଲେ: 'ଏହିପରି ହେଉ; ଏବଂ ତୁମେ ତୁମ ପତିଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶ ଧାରଣ କରିବ।'
ତତସ୍ତତ୍ଯାଜ ଭୃଙ୍ଗାଙ୍ଗଂ ଫୁଲ୍ଲନୀଲୋତ୍ପଲତ୍ଵଚମ୍
ତାପରେ ସେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି କଳା ଏବଂ ଫୁଲିଥିବା ନୀଳ କମଳ ରଙ୍ଗର ତା ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ତ୍ଵଚା ସା ଚାଭଵଦ୍ଦୀପ୍ତା ଘଣ୍ଟାହସ୍ତା ତ୍ରିଲୋଚନା ନାନାଭରଣପୂର୍ଣାଙ୍ଗୀ ପୀତକୌଶେଯଧାରିଣୀ
ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚର୍ମ ଧାରଣ କଲେ, ହାତରେ ଘଣ୍ଟା ଧରିଥିଲେ, ତିନିଟି ଆଖି, ଶରୀରରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ତାମବ୍ରଵୀତ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵୀଂ ନୀଲାମ୍ବୁଜତ୍ଵିଷମ୍ ନିଶେ ଭୂଧରଜାଦେହସମ୍ପର୍କାତ୍ ତ୍ଵଂ ମମାଜ୍ଞଯା
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ନୀଳ କମଳ ପରି ତେଜ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାତିରେ ପାହାଡ଼ର ଧୂଳି ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି।'
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା କୃତକୃତ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଏକାନଂଶା ପୁରା ହ୍ଯସି ଯ ଏଷ ସିଂହଃ ପ୍ରୋଦ୍ଭୂତୋ ଦେଵ୍ଯାଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵରାନନେ
'ତୁମେ ଏବେ ତୁମ କାମ ସାରିଛ; ପୁରୁଣା କାଳରେ ଏହି ସିଂହ ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।'
ସ ତେ ଽସ୍ତୁ ଵାହନଂ ଦେଵି କେତୌ ଚାସ୍ତୁ ମହାବଲଃ ଗଚ୍ଛ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲଂ ତତ୍ର ସୁରକାର୍ଯଂ କରିଷ୍ଯସି
'ଏହି ସିଂହ ତୁମର ବାହନ ହେଉ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ। ତୁମେ ବିନ୍ଧ୍ୟା ପାହାଡ଼କୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ କରିବ।'
ପଞ୍ଚାଲୋ ନାମ ଯକ୍ଷୋ ଽଯଂ ଯକ୍ଷଲକ୍ଷପଦାନୁଗଃ ଦତ୍ତସ୍ତେ କିଂକରୋ ଦେଵି ମଯା ମାଯାଶତୈର୍ଯୁତଃ
'ଏହି ପଞ୍ଚାଳ ନାମକ ଯକ୍ଷ, ଯକ୍ଷମହାରାଜଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସହାୟକ ଭାବେ ଦେଉଛି, ଶତଶଃ ମାୟାଶକ୍ତି ଥିବା।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା କୌଶିକୀ ଦେଵୀ ଵିନ୍ଧ୍ଯଶୈଲଂ ଜଗାମ ହ ଉମାପି ପ୍ରାପ୍ତସଂକଲ୍ପା ଜଗାମ ଗିରିଶାନ୍ତିକମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କୌଶିକୀ ଦେବୀ ବିନ୍ଧ୍ୟା ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଉମା, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ର ନାଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତୀଂ ତୁ ତାଂ ଦ୍ଵାରାଦ୍ ଅପକୃଷ୍ଯ ସମାହିତଃ ରୁରୋଧ ଵୀରକୋ ଦେଵୀଂ ହେମଵେତ୍ରଲତାଧରଃ
ସେ ଦ୍ୱାର ଦେଖି ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାବେଳେ, ବୀରକ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ସୁନା ବେତ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ଦେଇ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ।
ତାମୁଵାଚ ସ କୋପେନ ରୂପାତ୍ତୁ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀମ୍ ପ୍ରଯୋଜନଂ ନ ତେ ଽସ୍ତୀହ ଗଚ୍ଛ ଯାଵନ୍ନ ଭେତ୍ସ୍ଯସେ
ସେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ତୁମ ରୂପ ଦେଖି ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ଚରିତ୍ରହୀନ। ଏଠାରେ ତୁମର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ; ଭୟ ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଚାଲିଯାଅ।'
ଦେଵ୍ଯା ରୂପଧରୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵଂ ଵଞ୍ଚଯିତୁଂ ତ୍ଵିହ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନ ଚ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସୌ ସ ଵୈ ଦେଵେନ ଘାତିତଃ
'ଏଠାରେ ଏକ ଦାନବ, ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଠକେଇବାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ି ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲା।'
ଘାତିତେ ଚାହମାଜ୍ଞପ୍ତୋ ନୀଲକଣ୍ଠେନ କୋପିନା ଦ୍ଵାରେଷୁ ନାଵଧାନଂ ତେ ଯସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯାମି ଵୈ ତତଃ
'ସେ ହତ୍ୟା ହେବା ପରେ, କ୍ରୋଧିତ ନୀଳକଣ୍ଠ ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ: "ଦ୍ୱାର ଉପରେ ସତର୍କ ରୁହ," ତେଣୁ ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦ୍ୱାର ଦେଖୁଛି।'
ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ମଦ୍ଦ୍ଵାଃସ୍ଥୋ ଵର୍ଷପୂଗାନ୍ଯନେକଶଃ ଅତସ୍ତେ ଽତ୍ର ନ ଦାସ୍ଯାମି ପ୍ରଵେଶଂ ଗମ୍ଯତାଂ ଦ୍ରୁତମ୍
'ତୁମେ ଅନେକ ବର୍ଷ ମୋ ଦ୍ୱାରେ ରହିପାରିବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରବେଶ ଦେବିନି—ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଯାଅ!'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗିରିସୁତା ମାତା ମେ ସ୍ନେହଵତ୍ସଲା ପ୍ରଵେଶଂ ଲଭତେ ନାନ୍ଯା ନାରୀ କମଲଲୋଚନେ
ଏପରି କହି, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା—ମୋ ମା, ସ୍ନେହମୟୀ—ମାତ୍ର ସେଇ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି କମଳନୟନା ନାରୀ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେନି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ତଦା ଦେଵୀ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଚେତସା ନ ସା ନାରୀତି ଦୈତ୍ଯୋ ଽସୌ ଵାଯୁର୍ମେ ଯାମଭାଷତ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ମନେ ଭାବିଲେ: 'ସେ ନାରୀ ନୁହେଁ; ସେଇ ଦାନବ, ଯେପରିକି ବାୟୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ।'
ଵୃଥୈଵ ଵୀରକଃ ଶପ୍ତୋ ମଯା କ୍ରୋଧପରୀତଯା ଅକାର୍ଯଂ କ୍ରିଯତେ ମୂଢୈଃ ପ୍ରାଯଃ କ୍ରୋଧସମୀରିତୈଃ
'ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ବୀରକଙ୍କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଶାପ ଦେଲି; ମୂଢ଼ମନେ ଲୋକେ କ୍ରୋଧରେ ପଡ଼ି ଅପକାର କରିଥାନ୍ତି।'
କ୍ରୋଧେନ ନଶ୍ଯତେ କୀର୍ତିଃ କ୍ରୋଧୋ ହନ୍ତି ସ୍ଥିରାଂ ଶ୍ରିଯମ୍ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥା ପୁତ୍ରଂ ଶାପିତଵତ୍ଯହମ୍ ଵିପରୀତାର୍ଥବୁଦ୍ଧୀନାଂ ସୁଲଭୋ ଵିପଦୋଦଯଃ
କ୍ରୋଧରେ ମାନ୍ୟତା ନଷ୍ଟ ହୁଏ, କ୍ରୋଧ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ସତ୍ୟକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିନଥିବାରୁ, ମୁଁ ନିଜ ପୁଅକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲି। ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ଥରେ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ସହଜରେ ଆସିଥାଏ।
ସଂଚିନ୍ତ୍ଯୈଵମୁଵାଚେଦଂ ଵୀରକଂ ପ୍ରତି ଶୈଲଜା ଲଜ୍ଜାସଜ୍ଜଵିକାରେଣ ଵଦନେନାମ୍ବୁଜତ୍ଵିଷା
ଏପରି ଭାବି, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜାରେ ରଙ୍ଗିନ ମୁହଁ ଓ ପଦ୍ମପ୍ରଭା ନେଇ ବୀରକଙ୍କୁ କହିଲେ।