ତଥା ବହୁ କିମୁକ୍ତେନ ଅଲଂ ଵାଚା ଶ୍ରମେଣ ତେ ଶ୍ମଶାନଵାସାନ୍ ନିର୍ଭୀସ୍ ତ୍ଵଂ ନଗ୍ନତ୍ଵାନ୍ନ ତଵ ତ୍ରପା ନିର୍ଘୃଣତ୍ଵଂ କପାଲିତ୍ଵାଦ୍ ଦଯା ତେ ଵିଗତା ଚିରମ୍
ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାକୁ କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ତୁମର କଥାର କ୍ଲାନ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଲା। ତୁମେ ଶ୍ମଶାନରେ ନିର୍ଭୟ ରହ, ନଗ୍ନ ଅଛ ଏବଂ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଖୋପର ଧାରଣ କରିଛ ଏବଂ ଦୟା ଦୀର୍ଘଦିନ ହେଉଛି ତୁମଠାରୁ ଅପସ୍ଥିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମନ୍ଦିରାତ୍ତସ୍ମାନ୍ ନିର୍ଜଗାମ ହିମାଦ୍ରିଜା
ଏପରି କହି, ହିମାଳୟର କନ୍ୟା ସେଇ ମନ୍ଦିରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯାଂ ଦେଵେଶଗଣୈଃ କିଲକିଲୋ ଧ୍ଵନିଃ କ୍ଵ ମାତର୍ଗଚ୍ଛସି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୁଦନ୍ତୋ ଧାଵିତାଃ ପୁନଃ
ସେ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦଳ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, 'ମାଆ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଯାଉଛ?' ବୋଲି କାନ୍ଦିକି ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଚରଣୌ ଦେଵ୍ଯା ଵୀରକୋ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦମ୍ ପ୍ରୋଵାଚ ମାତଃ କିଂତ୍ଵେତତ୍ କ୍ଵ ଯାସି କୁପିତାନ୍ତରା
ଦେବୀଙ୍କ ପାଦ ଧରି ବସି, ବୀରକ ଲୁହାରେ ଭରିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: 'ମାଆ, ଏହା କଣ? କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?'
ଅହଂ ତ୍ଵାମନୁଯାସ୍ଯାମି ଵ୍ରଜନ୍ତୀଂ ସ୍ନେହଵର୍ଜିତାମ୍ ନୋ ଚେତ୍ପତିଷ୍ଯେ ଶିଖରାତ୍ ତପୋନିଷ୍ଠେ ତ୍ଵଯୋଜ୍ଝିତଃ
'ମୁଁ ତୁମ ପଛରେ ଯିବି, ଯଦିଓ ତୁମେ ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଉଛ; ନହେଲେ, ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ ବୋଲି, ମୁଁ ଏହି ଶିଖରରୁ ଝାପି ପଡ଼ିବି।'
ଉନ୍ନାମ୍ଯ ଵଦନଂ ଦେଵୀ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ପାଣିନା ଉଵାଚ ଵୀରକଂ ମାତା ଶୋକଂ ପୁତ୍ରକ ମା କୃଥାଃ
ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ମୁହଁ ଉଠାଇ, ଦେବୀ ବୀରକୁ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ଦୁଃଖ କରିବା ନାହିଁ।'
ଶୈଲାଗ୍ରାତ୍ପତିତୁଂ ନୈଵ ନ ଚାଗନ୍ତୁଂ ମଯା ସହ ଯୁକ୍ତଂ ତେ ପୁତ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯେନ କାର୍ଯେଣ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ପୁଅ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ଝରି ପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ମୋ ସହିତ ଆସିବା, ଏହି କିଛି ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାହିଁକି ଏମିତି କହୁଛି, ସେ କାରଣଟି ମୁଁ ତୋତେ କହିବି, ଶୁଣ।
କୃଷ୍ଣେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହରେଣାହଂ ନିନ୍ଦିତା ଚାପ୍ଯନିନ୍ଦିତା ସାର୍ହଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯାମି ଯେନ ଗୌରୀତ୍ଵମାପ୍ନୁଯାମ୍
ହରି ମୋତେ 'କୃଷ୍ଣା' ବୋଲି କହିଥିଲେ, ଏହିଥିରେ କେହି ନିନ୍ଦା କଲେ, କେହି ନିନ୍ଦା କଲେନି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏମିତି ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଗୌରୀ ହେବି।
ଏଷ ସ୍ତ୍ରୀଲମ୍ପଟୋ ଦେଵୋ ଯାତାଯାଂ ମଯ୍ଯନନ୍ତରମ୍ ଦ୍ଵାରରକ୍ଷା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ରନ୍ଧ୍ରାନ୍ଵଵେକ୍ଷିଣା
ଏହି ଦେବତା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଆକୃଷ୍ଟ। ମୁଁ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦ୍ୱାରକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବା, କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ରହିନାହିଁ କି ନାହିଁ ସେଥିପାଇଁ ସତର୍କ ରହିବା।
ଯଥା ନ କାଚିତ୍ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ ଯୋଷିଦତ୍ର ହରାନ୍ତିକମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରାଂସ୍ତ୍ରିଯଂ ଚାତ୍ର ଵଦେଥା ମମ ପୁତ୍ରକ
ଏଠାରେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ହରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷା କରିବା। ଯଦି ତୁମେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଏଠାରେ ଦେଖ, ତେବେ ମୋତେ ଖବର ଦେବା, ପୁଅ।
ଶୀଘ୍ରମ୍ ଏଵ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥାଯୁକ୍ତମ୍ ଅନନ୍ତରମ୍ ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଦେଵୀଂ ସ ଵୀରକଃ ପ୍ରାହ ସାଂପ୍ରତମ୍
ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିଦେବି। 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସେ ଛୁଆଁ ସେଇ ସମୟରେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାତୁରାଜ୍ଞାମୃତାହ୍ଲାଦପ୍ଲାଵିତାଙ୍ଗୋ ଗତଜ୍ଵରଃ ଜଗାମ କକ୍ଷାଂ ସଂଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ ମାତରମ୍
ମାଆଙ୍କର ଆଦେଶର ଆନନ୍ଦ ଅମୃତରେ ଭିଜି, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା। ସେ ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉଦ୍ୟାନକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଦେଵୀଂ ସାପଶ୍ଯଦ୍ ଆଯାନ୍ତୀଂ ସଖୀଂ ମାତୁର୍ଵିଭୂଷିତାମ୍ କୁସୁମମୋଦିନୀଂ ନାମ ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ଦେଵତାମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବୀ ଆସୁଛନ୍ତି—ମାଆଙ୍କର ସହେଳୀ, ଭୂଷିତ, ନାମ କୁସୁମମୋଦିନୀ, ସେହି ପାହାଡ଼ର ଦେବତା।
ସାପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗିରିସୁତାଂ ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵମାନସା କ୍ଵ ପୁତ୍ରି ଗଚ୍ଛସୀତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯୋଵାଚ ଦେଵତା
ସେଇ ଦେବୀ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ ଭରିଯାଇ, ବଡ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—'ପୁଅ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?'
ସା ଚାସ୍ଯୈ ସର୍ଵମାଚଖ୍ଯୌ ଶଂକରାତ୍କୋପକାରଣମ୍ ପୁନଶ୍ଚୋଵାଚ ଗିରିଜା ଦେଵତାଂ ମାତୃସଂମତାମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ—ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କାହିଁକି ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ପୁନି ଗିରିଜା ମାଆଙ୍କ ମନପସନ୍ଦ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ଶୈଲାଧିରାଜସ୍ଯ ଦେଵତା ତ୍ଵମନିନ୍ଦିତେ ସର୍ଵତଃ ସଂନିଧାନଂ ତେ ମମ ଚାତୀଵ ଵତ୍ସଲା
ଅପରାଧ ନଥିବା, ତୁମେ ସଦା ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ଦେବତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ।
ଅତସ୍ତୁତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଵିଧେଯଂ ତଦା ଧିଯା ଅନ୍ଯସ୍ତ୍ରୀସଂପ୍ରଵେଶସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ତାହା ସାବଧାନରେ କହିବି। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ଭିତରକୁ ଆସିବା ନ ଦେବାକୁ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବା।
ରହସ୍ଯତ୍ର ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଚେତସା ସତତଂ ଗିରୌ ପିନାକିନଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଯାଂ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ମେ ତ୍ଵଯାନଘେ
ମୁଁ ପାହାଡ଼ରେ ଗୁପ୍ତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଯଦି କେହି ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେବେ ଅପରାଧ ନଥିବା, ତୁମେ ମୋତେ ସତ୍ୱରେ ଖବର ଦେବା।
ତତୋ ଽହଂ ସଂଵିଧାସ୍ଯାମି ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ତଦନନ୍ତରମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ସ୍ଵଗିରିଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ଯାହା ଦରକାର, ସେହି କାମ କରିଦେବି। ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ନିଜ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଉମାପି ପିତୁରୁଦ୍ଯାନଂ ଜଗାମାଦ୍ରିସୁତା ଦ୍ରୁତମ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ମେଘମାଲାମିଵ ପ୍ରଭା
ଉମା, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ବାପାଙ୍କର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ମେଘମାଳା ପରି ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା।
ତତୋ ଵିଭୂଷଣାନ୍ଯସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷଵଲ୍କଲଧାରିଣୀ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିସଂତପ୍ତା ଵର୍ଷାସୁ ଚ ଜଲୋଷିତା
ସେଠାରେ, ଗଛର ଛାଲ ପିନ୍ଧି, ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିର ତାପ ସହିଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ଜଳରେ ବସିଲେ,
ଶୈଶିରାସୁ ଚ ରାତ୍ରୀଷୁ ଶୁଷ୍କସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯିନୀ ଏଵଂ ସାଧଯତୀ ତତ୍ର ତପସା ସଂଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ଶୀତକାଳର ରାତିରେ ଶୁଖିଲା ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇଲେ; ଏଭଳି ତିନିଉଁ ଋତୁରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଗିରିସୁତାଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ତତ୍ରାନ୍ତରେ ଵଶୀ ଅନ୍ଧକସ୍ଯ ସୁତୋ ଦୃପ୍ତଃ ପିତୁର୍ଵଧମନୁସ୍ମରନ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ଧକାଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକୁ ମନେପକାଇ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ।
ଦେଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିଜିତ୍ଯାଜୌ ବକଭ୍ରାତା ରଣୋତ୍କଟଃ ଆଡିର୍ନାମାନ୍ତରପ୍ରେକ୍ଷୀ ସତତଂ ଚନ୍ଦ୍ରମୌଲିନଃ
ସେ ବକାଙ୍କ ଭାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ହରାଇ, ଆଡ଼ି ନାମକ ଦାନବ, ସଦା ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖରୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଆଜଗାମାମରରିପୁଃ ପୁରଂ ତ୍ରିପୁରଘାତିନଃ ସ ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ଦଦୃଶେ ଵୀରକଂ ଦ୍ଵାର୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ତିନିଟି ପୁରୀ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବାଙ୍କର ସହରକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆ ଭୀରପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଚିନ୍ତ୍ଯାସୀଦ୍ଵରଂ ଦତ୍ତଂ ସ ପୁରା ପଦ୍ମଜନ୍ମନା ହତେ ତଦାନ୍ଧକେ ଦୈତ୍ଯେ ଗିରିଶେନାମରଦ୍ଵିଷି
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ— ପୂର୍ବେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ଗିରିଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନବ ଅନ୍ଧକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଆଡିଶ୍ଚକାର ଵିପୁଲଂ ତପଃ ପରମଦାରୁଣମ୍ ତମାଗତ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ତପସା ପରିତୋଷିତଃ
ସେ ବହୁତ କଠିନ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଆସି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିମାଡେ ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସା ପ୍ରାପ୍ତୁମିଚ୍ଛସି ବ୍ରହ୍ମାଣମାହ ଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ ନିର୍ମୃତ୍ଯୁତ୍ଵମହଂ ଵୃଣେ
“ହେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କଣ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ବ୍ରହ୍ମା ପଚାରିଲେ। ଦାନବ କହିଲେ, “ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।”
ନ କଶ୍ଚିଚ୍ ଚ ଵିନା ମୃତ୍ଯୁଂ ନରୋ ଦାନଵ ଵିଦ୍ଯତେ ଯତସ୍ତତୋ ଽପି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରାପ୍ଯଃ ଶରୀରିଣା
“ମୃତ୍ୟୁ ବିନା କୌଣସି ମଣିଷ କିମ୍ବା ଦାନବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା, ସମସ୍ତ ଶରୀରଧାରୀଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ।”
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ତୁ ପ୍ରୋଵାଚାମ୍ବୁଜସଂଭଵମ୍ ରୂପସ୍ଯ ପରିଵର୍ତୋ ମେ ଯଦା ସ୍ଯାତ୍ପଦ୍ମସଂଭଵ
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସିଂହ କହିଲେ, “ହେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ମୋ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ ମାତ୍ର ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ।”