ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଗିରିଜା ତେନ ମୁକ୍ତକଣ୍ଠା ପିନାକିନା ଉଵାଚ କୋପରକ୍ତାକ୍ଷୀ ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲାନନା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼କୁମାରୀ ଖୋଲା କଣ୍ଠରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇଗଲା, ଭୃକୁଟି ଚମକି ମୁହଁ ଟେଢ଼ା ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସ୍ଵକୃତେନ ଜନଃ ସର୍ଵୋ ଜାଡ୍ଯେନ ପରିଭୂଯତେ ଅଵଶ୍ଯମର୍ଥୀ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଖଣ୍ଡନାଂ ଜନମଣ୍ଡଲେ
ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ଅବସ୍ଥା ହୀନ ହୋଇଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଲୋକ କିଛି ଆଶା କରେ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଉପହାସ ପାଏ।
ତପୋଭିର୍ଦୀର୍ଘଚରିତୈର୍ ଯଚ୍ଚ ପ୍ରାର୍ଥିତଵତ୍ଯହମ୍ ତସ୍ଯା ମେ ନିଯତସ୍ତ୍ଵେଷ ହ୍ଯ୍ ଅଵମାନଃ ପଦେ ପଦେ
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଚାହିଁଥିଲି, ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତି ପଦକୁ ଅପମାନ ମିଳୁଛି।
ନୈଵାସ୍ମି କୁଟିଲା ଶର୍ଵ ଵିଷମା ନୈଵ ଧୂର୍ଜଟେ ସଵିଷଯସ୍ତ୍ଵଂ ଗତଃ ଖ୍ଯାତିଂ ଵ୍ଯକ୍ତଦୋଷାକରାଶ୍ରଯଃ
ମୁଁ କେବେ ଟେଢ଼ା ନୁହେଁ ହେ ଶର୍ବ, ମୁଁ କଠୋର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ ହେ ଧୂର୍ଜଟି; ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ଓ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଖ୍ୟାତି ଲାଗି ଚାଲିଯାଇଛ।
ନାହଂ ପୂଷ୍ଣୋ ଽପି ଦଶନା ନେତ୍ରେ ଚାସ୍ମି ଭଗସ୍ଯ ହି ଆଦିତ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଜାନାତି ଭଗଵାନ୍ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମକଃ
ମୁଁ ପୂଷା ଦାନ୍ତରେ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଭଗର ଚକ୍ଷୁରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି କଥା ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ମୂର୍ଧ୍ନି ଶୂଲଂ ଜନଯସି ସ୍ଵୈର୍ଦୋଷୈର୍ମାମଧିକ୍ଷିପନ୍ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମାମାହ କୃଷ୍ଣେତି ମହାକାଲେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ତୁମେ ନିଜ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ତ୍ରିଶୂଳ ରଖ, ମୋତେ ଅପମାନ କରୁଛ; ତୁମେ ମୋତେ କୃଷ୍ଣା ଓ ମହାକାଳୀ ବୋଲି ଡାକୁଛ, ଯେପରି ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପରିତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚାତ୍ମାନଂ ତପସା ଗିରିମ୍ ଜୀଵନ୍ତ୍ଯା ନାସ୍ତି ମେ କୃତ୍ଯଂ ଧୂର୍ତେନ ପରିଭୂତଯା
ମୁଁ ଏବେ ନିଜକୁ ଛାଡ଼ି ପାହାଡ଼ରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯିବି; ଜୀବନ୍ତା ଜନାଣୀ ପାଇଁ ଧୋଖାଦେଇଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି କରିବା ନାହିଁ।
ନିଶମ୍ଯ ତସ୍ଯା ଵଚନଂ କୋପତୀକ୍ଷ୍ଣାକ୍ଷରଂ ଭଵଃ ଉଵାଚାଵିଷ୍ଟସଂଭ୍ରାନ୍ତିପ୍ରଣଯୋନ୍ମିଶ୍ରଯା ଗିରା
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭବ ଭୟ ଓ ସ୍ନେହ ମିଶିତ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅନାତ୍ମଜ୍ଞାସି ଗିରିଜେ ନାହଂ ନିନ୍ଦାପରସ୍ତଵ ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିବୁଦ୍ଧ୍ଯା କୃତଵାଂସ୍ ତଵାହଂ ନାମସଂଶ୍ରଯମ୍
ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ମୁଁ ଆତ୍ମାକୁ ନ ଜାଣିଥିବା କିମ୍ବା ତୁମ ପ୍ରତି ନିନ୍ଦା କରିବା ଲୋକ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଭାବରେ ମନ ରଖି, କେବଳ ତୁମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି।
ଵିକଲ୍ପଃ ସ୍ଵସ୍ଥଚିତ୍ତେ ଽପି ଗିରିଜେ ନୈଵ କଲ୍ପନା ଯଦ୍ଯେଵଂ କୁପିତା ଭୀରୁ ତ୍ଵଂ ତଵାହଂ ନ ଵୈ ପୁନଃ
ମନ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯଦି ଏହିପରି ଅଟୁଟ ଭାବେ ରହିଥାଏ, ହେ ଭୟଭୀତା, ତେବେ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ପୁଣି କ୍ରୋଧ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ।
ନର୍ମଵାଦୀ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଜହି କୋପଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ ଶିରସା ପ୍ରଣତଶ୍ଚାହଂ ରଚିତସ୍ତେ ମଯାଞ୍ଜଲିଃ
ମୁଁ ହସିକି ମଜା କଥା କହିବି; ହେ ପବିତ୍ର ହସିଥିବା, ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼। ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି ତୁମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି।
ସ୍ନେହେନାପ୍ଯଵମାନେନ ନିନ୍ଦିତେନୈତି ଵିକ୍ରିଯାମ୍ ତସ୍ମାନ୍ନ ଜାତୁ ରୁଷ୍ଟସ୍ଯ ନର୍ମସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଜନଃ କିଲ
ସ୍ନେହ, ଅବମାନ କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦିଏ। ତେଣୁ, ମଜା କଥାରେ ଯେଉଁଠି କିଏ ଛୁଇଁଯାଏ, ସେଠି କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନେକୈଶ୍ଚାଟୁଭିର୍ଦେଵୀ ଦେଵେନ ପ୍ରତିବୋଧିତା କୋପଂ ତୀଵ୍ରଂ ନ ତତ୍ଯାଜ ସତୀ ମର୍ମଣି ଘଟ୍ଟିତା
ଦେବତା ଅନେକ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବୀ ସତୀ ମନର ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧମ୍ ଅଥାସ୍ଫାଲ୍ଯ ଵାସଃ ଶଂକରପାଣିନା ଵିପର୍ଯସ୍ତାଲକା ଵେଗାଦ୍ ଯାତୁମୈଚ୍ଛତ ଶୈଲଜା
ତାପରେ, ଶିବଙ୍କର ହାତରେ ଶାଢ଼ୀ ଧରାଯିବା, କେଶ ବିକ୍ରମ୍ଭିତ ହେବା, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ତ୍ୱରାରେ ବାହାରିଯିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ତସ୍ଯା ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯାଃ କୋପେନ ପୁନରାହ ପୁରାନ୍ତକଃ ସତ୍ଯଂ ସର୍ଵୈରଵଯଵୈଃ ସୁତାସି ସଦୃଶୀ ପିତୁଃ
ସେ କ୍ରୋଧରେ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ, ନଗର ନାଶକ ମଧ୍ୟ ପୁଣି କହିଲେ: 'ସତ୍ୟ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମ ବାପାଙ୍କ ପରି ଅଛ।'
ହିମାଚଲସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗୈସ୍ତୈର୍ ମେଘଜାଲାକୁଲୈର୍ନଭଃ ତଥା ଦୁରଵଗାହ୍ଯେଭ୍ଯୋ ହୃଦଯେଭ୍ଯସ୍ତଵାଶଯଃ
ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ମେଘର ଝୁଲିରେ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ତୁମ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ଅତି ଗଭୀର, ବୁଝିବାକୁ କଠିନ।
କାଠିନ୍ଯାଙ୍କସ୍ତ୍ଵମସ୍ମଭ୍ଯଂ ଵନେଭ୍ଯୋ ବହୁଧା ଗତା କୁଟିଲତ୍ଵଂ ଚ ଵର୍ତ୍ମଭ୍ଯୋ ଦୁଃସେଵ୍ଯତ୍ଵଂ ହିମାଦପି ସଂକ୍ରାନ୍ତିଂ ସର୍ଵଦୈଵେତି ତନ୍ଵଙ୍ଗି ହିମଶୈଲରାଟ୍
ବନରୁ ତୁମେ କଠୋରତା, ପଥରୁ ବାଙ୍କାପଣ, ହିମରୁ ଅଗ୍ରହଣୀୟତା, ଏବଂ ପାହାଡ଼ରାଜା ହିମାଳୟରୁ ସଦା ଶୀତଳତା ନେଇଛ। ହେ ଶିଥିଳ ଦେହୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଗିରିଶଂ ଶୈଲଜା ତଦା କୋପକମ୍ପିତମୂର୍ଧା ଚ ପ୍ରସ୍ଫୁରଦ୍ଦଶନଚ୍ଛଦା
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ମୁଣ୍ଡ କମ୍ପିଥିଲା ଏବଂ ଦାନ୍ତ ଭିତରେ ଚାପି ରହିଥିଲା।
ମା ସର୍ଵାନ୍ଦୋଷଦାନେନ ନିନ୍ଦାନ୍ଯାନ୍ଗୁଣିନୋ ଜନାନ୍ ତଵାପି ଦୁଷ୍ଟସଂପର୍କାତ୍ ସଂକ୍ରାନ୍ତଂ ସର୍ଵମେଵ ହି
ସମସ୍ତ ଗୁଣବାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦେଇ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ତୁମ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ତୁମ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଵ୍ଯାଲେଭ୍ଯୋ ଽନେକଜିହ୍ଵତ୍ଵଂ ଭସ୍ମନା ସ୍ନେହବନ୍ଧନମ୍ ହୃତ୍କାଲୁଷ୍ଯଂ ଶଶାଙ୍କାତ୍ତୁ ଦୁର୍ବୋଧିତ୍ଵଂ ଵୃଷାଦପି
ସାପରୁ ତୁମେ ଅନେକ ଜିଭା, ଭସ୍ମରୁ ଆସକ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ହୃଦୟର ମଳିନତା, ଏବଂ ବୃଷଭରୁ ଅବୁଝିବା ପ୍ରବୃତ୍ତି ନେଇଛ।
ତଥା ବହୁ କିମୁକ୍ତେନ ଅଲଂ ଵାଚା ଶ୍ରମେଣ ତେ ଶ୍ମଶାନଵାସାନ୍ ନିର୍ଭୀସ୍ ତ୍ଵଂ ନଗ୍ନତ୍ଵାନ୍ନ ତଵ ତ୍ରପା ନିର୍ଘୃଣତ୍ଵଂ କପାଲିତ୍ଵାଦ୍ ଦଯା ତେ ଵିଗତା ଚିରମ୍
ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାକୁ କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ତୁମର କଥାର କ୍ଲାନ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଲା। ତୁମେ ଶ୍ମଶାନରେ ନିର୍ଭୟ ରହ, ନଗ୍ନ ଅଛ ଏବଂ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଖୋପର ଧାରଣ କରିଛ ଏବଂ ଦୟା ଦୀର୍ଘଦିନ ହେଉଛି ତୁମଠାରୁ ଅପସ୍ଥିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମନ୍ଦିରାତ୍ତସ୍ମାନ୍ ନିର୍ଜଗାମ ହିମାଦ୍ରିଜା
ଏପରି କହି, ହିମାଳୟର କନ୍ୟା ସେଇ ମନ୍ଦିରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯାଂ ଦେଵେଶଗଣୈଃ କିଲକିଲୋ ଧ୍ଵନିଃ କ୍ଵ ମାତର୍ଗଚ୍ଛସି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୁଦନ୍ତୋ ଧାଵିତାଃ ପୁନଃ
ସେ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦଳ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, 'ମାଆ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଯାଉଛ?' ବୋଲି କାନ୍ଦିକି ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।
ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଚରଣୌ ଦେଵ୍ଯା ଵୀରକୋ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦମ୍ ପ୍ରୋଵାଚ ମାତଃ କିଂତ୍ଵେତତ୍ କ୍ଵ ଯାସି କୁପିତାନ୍ତରା
ଦେବୀଙ୍କ ପାଦ ଧରି ବସି, ବୀରକ ଲୁହାରେ ଭରିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: 'ମାଆ, ଏହା କଣ? କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?'
ଅହଂ ତ୍ଵାମନୁଯାସ୍ଯାମି ଵ୍ରଜନ୍ତୀଂ ସ୍ନେହଵର୍ଜିତାମ୍ ନୋ ଚେତ୍ପତିଷ୍ଯେ ଶିଖରାତ୍ ତପୋନିଷ୍ଠେ ତ୍ଵଯୋଜ୍ଝିତଃ
'ମୁଁ ତୁମ ପଛରେ ଯିବି, ଯଦିଓ ତୁମେ ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଉଛ; ନହେଲେ, ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ ବୋଲି, ମୁଁ ଏହି ଶିଖରରୁ ଝାପି ପଡ଼ିବି।'
ଉନ୍ନାମ୍ଯ ଵଦନଂ ଦେଵୀ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ପାଣିନା ଉଵାଚ ଵୀରକଂ ମାତା ଶୋକଂ ପୁତ୍ରକ ମା କୃଥାଃ
ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ମୁହଁ ଉଠାଇ, ଦେବୀ ବୀରକୁ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ଦୁଃଖ କରିବା ନାହିଁ।'
ଶୈଲାଗ୍ରାତ୍ପତିତୁଂ ନୈଵ ନ ଚାଗନ୍ତୁଂ ମଯା ସହ ଯୁକ୍ତଂ ତେ ପୁତ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯେନ କାର୍ଯେଣ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ପୁଅ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ଝରି ପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ମୋ ସହିତ ଆସିବା, ଏହି କିଛି ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାହିଁକି ଏମିତି କହୁଛି, ସେ କାରଣଟି ମୁଁ ତୋତେ କହିବି, ଶୁଣ।
କୃଷ୍ଣେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ହରେଣାହଂ ନିନ୍ଦିତା ଚାପ୍ଯନିନ୍ଦିତା ସାର୍ହଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯାମି ଯେନ ଗୌରୀତ୍ଵମାପ୍ନୁଯାମ୍
ହରି ମୋତେ 'କୃଷ୍ଣା' ବୋଲି କହିଥିଲେ, ଏହିଥିରେ କେହି ନିନ୍ଦା କଲେ, କେହି ନିନ୍ଦା କଲେନି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏମିତି ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଗୌରୀ ହେବି।
ଏଷ ସ୍ତ୍ରୀଲମ୍ପଟୋ ଦେଵୋ ଯାତାଯାଂ ମଯ୍ଯନନ୍ତରମ୍ ଦ୍ଵାରରକ୍ଷା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ରନ୍ଧ୍ରାନ୍ଵଵେକ୍ଷିଣା
ଏହି ଦେବତା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଆକୃଷ୍ଟ। ମୁଁ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦ୍ୱାରକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରିବା, କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ରହିନାହିଁ କି ନାହିଁ ସେଥିପାଇଁ ସତର୍କ ରହିବା।
ଯଥା ନ କାଚିତ୍ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ ଯୋଷିଦତ୍ର ହରାନ୍ତିକମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରାଂସ୍ତ୍ରିଯଂ ଚାତ୍ର ଵଦେଥା ମମ ପୁତ୍ରକ
ଏଠାରେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ହରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ରକ୍ଷା କରିବା। ଯଦି ତୁମେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଏଠାରେ ଦେଖ, ତେବେ ମୋତେ ଖବର ଦେବା, ପୁଅ।