ଗେଯନୃତ୍ଯୋପହାରାଶ୍ଚ ନାନାଵାଦ୍ଯରଵପ୍ରିଯାଃ ନ ହ୍ଯେଷାଂ ଵୈ ଅନନ୍ତତ୍ଵାଦ୍ ଗୁଣାନ୍ଵକ୍ତୁଂ ହି ଶକ୍ଯତେ
ସେମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଉପହାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଏମିତି ଅନନ୍ତ ଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ମାର୍ଗତ୍ଵଗୁତ୍ତରାସଙ୍ଗଶୁଦ୍ଧାଙ୍ଗୋ ମୁଞ୍ଜମେଖଲୀ ମାନଶିଲେନ କଲ୍କେନ ଚପଲୋ ରଞ୍ଜିତାନନଃ
ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ମୁଞ୍ଜ ଘାସର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧି, ମାନଶିଳା ରଙ୍ଗରେ ମୁହଁ ରଞ୍ଜିତ, ଅସ୍ଥିର ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରିଛି ।
ପିନଦ୍ଧୋତ୍ପଲସ୍ରଗ୍ଦାମା ସୁକାନ୍ତୋ ମଧୁରାକୃତିଃ ପାଷାଣଶକଲୋତ୍ତାନକାଂସ୍ଯତାଲପ୍ରଵର୍ତକଃ
ବନ୍ଧା ଉତ୍ପଳ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପାଥର, କଂସ୍ୟ ଓ କାଠର ଝାଞ୍ଜ ବଜାଉଛି ।
ଅସୌ ଗଣେଶ୍ଵରୋ ଦେଵଃ କିଂନାମା କିଂନରାନୁଗଃ ଯ ଏଷ ଗଣଗୀତେଷୁ ଦତ୍ତକର୍ଣୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା; ତାଙ୍କ ନାମ କ'ଣ, କିନ୍ନରଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଯିଏ ଏବଂ ଏବଂ ସମୟରେ ଗଣମାନଙ୍କ ଗୀତକୁ ମନୋযোগରେ ଶୁଣୁଛନ୍ତି ।
ସ ଏଷ ଵୀରକୋ ଦେଵି ସଦା ମଦ୍ଧୃଦଯପ୍ରିଯଃ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯଗୁଣାଧାରୋ ଗଣେଶ୍ଵରଗଣାର୍ଚିତଃ
ଏହି ସାହସିକ ଶିଶୁ, ଦେବୀ, ସଦା ମୋ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରି, ଗଣେଶଙ୍କ ଗଣମାନେ ଯାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଈଦୃଶସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯାସ୍ତି ମମୋତ୍କଣ୍ଠା ପୁରାନ୍ତକ କଦାହମ୍ ଈଦୃଶଂ ପୁତ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯାନନ୍ଦଦାଯିନମ୍
ଏପରି ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ, ପୁର ନାଶକ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆଶା କରୁଥିଲି; କେବେ ମୁଁ ଏପରି ଏକ ପୁଅକୁ ଦେଖିବି, ଯିଏ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ?
ଏଷ ଏଵ ସୁତସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ ନଯନାନନ୍ଦହେତୁକଃ ତ୍ଵଯା ମାତ୍ରା କୃତାର୍ଥୋ ଽସ୍ତୁ ଵୀରକୋ ଽପି ସୁମଧ୍ଯମେ
ଏହି ଶିଶୁ ତୁମର ପୁଅ ହେଉ, ଚକ୍ଷୁର ଆନନ୍ଦର କାରଣ; ତୁମେ ମା ଭାବରେ ସଫଳ ହେଉ, ଶୁଭ୍ର ଦେହବତୀ, ଏହି ବୀରକ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵିଜଯାଂ ହର୍ଷଣୋତ୍ସୁକା ଵୀରକାନଯନାଯାଶୁ ଦୁହିତା ହିମଭୂଭୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଖୁସି ଭରି ଉତ୍ସୁକତାରେ ବିଜୟାକୁ ବୀରକକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଆସିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ; ବିଜୟା ହିମପର୍ବତର କନ୍ୟା।
ସାଵରୁହ୍ଯ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତା ପ୍ରାସାଦାଦମ୍ବରସ୍ପୃଶଃ ଵିଜଯୋଵାଚ ଗଣପଂ ଗଣମଧ୍ଯେ ପ୍ରଵର୍ତିତା
ବିଜୟା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ତ୍ୱରାରେ ନମି, ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣପାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏହି ଵୀରକ ଚାପଲ୍ଯାତ୍ ତ୍ଵଯା ଦେଵଃ ପ୍ରକୋପିତଃ କିମୁତ୍ତରଂ ଵଦତ୍ଯର୍ଥେ ନୃତ୍ଯରଙ୍ଗେ ତୁ ଶୈଲଜା
‘ବୀରକ, ଆସ; ତୁମର ଅସହିଷ୍ଣୁତାରେ ଦେବତା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଇଛନ୍ତି। ଏହି ବିଷୟରେ ନୃତ୍ୟ ଶାଳାରେ ଶୈଳଜା କଣ ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି?’
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ଯକ୍ତପାଷାଣଶକଲୋ ମାର୍ଜିତାନନଃ ଆହୂତସ୍ତୁ ତଯୋଦ୍ଭୂତମୂଲପ୍ରସ୍ତାଵଶଂସକଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପଥର ଖଣ୍ଡ ଛାଡି, ମୁହଁ ପରିସ୍କାର କରି, ବିଜୟା ଡାକିଲାପରେ ଘଟଣାର ମୂଳ କାରଣ କଥା କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସମୀପମାଗଚ୍ଛଦ୍ ଵିଜଯାନୁଗୁପ୍ତଃ ଶନୈଃ ପ୍ରାସାଦଶିଖରାତ୍ଫୁଲ୍ଲରକ୍ତାମ୍ବୁଜନିଭଦ୍ଯୁତିଃ
ବିଜୟାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ସମୀପକୁ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଶିଖରରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ଚମକ ଫୁଲିଥିବା ଲାଲ ପଦ୍ମ ପରି।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସ୍ରୁତାନଲ୍ପସ୍ଵାଦୁକ୍ଷୀରପଯୋଧରା ଗିରିଜୋଵାଚ ସସ୍ନେହଂ ଗିରା ମଧୁରଵର୍ଣଯା
ତାକୁ ଦେଖି, ଗିରିଜା, ଯାହାର ଅଳ୍ପ ମଧୁର କ୍ଷୀର ଅସ୍ତନ ଝରିଥିଲା, ସ୍ନେହଭରା ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।
ଏହ୍ଯେହି ଯାତୋ ଽସି ମେ ପୁତ୍ରତାଂ ଦେଵଦେଵେନ ଦତ୍ତୋ ଽଧୁନା ଵୀରକ
‘ଆସ, ଆସ! ବୀରକ, ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବେ ତୁମେ ମୋ ପୁଅ ହେଇଛ।
ଇତ୍ଯେଵମଙ୍କେ ନିଧାଯାଥ ତଂ ପର୍ଯଚୁମ୍ବତ୍କପୋଲେ କଲଵାଦିନମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ରଖି, ଗାଳରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ଶିଶୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହୁଥିଲା।
ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ସଂମାର୍ଜ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ଭୂଷଯାମାସ ଦିଵ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୂଷଣୈଃ କିଙ୍କିଣୀମେଖଲାନୂପୁରୈର୍ ମାଣିକ୍ଯକେଯୂରହାରୋରୁମୂଲଗୁଣୈଃ
ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ଦେହ ପରିସ୍କାର କରି, ସେ ନିଜେ ଦିବ୍ୟ ଗହଣା—କିଙ୍କିଣୀ ମେଖଳା, ନୂପୁର, ମାଣିକ୍ୟ କେୟୁର, ହାର, ଉରୁମୂଳ ଗହଣା—ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କୋମଲୈଃ ପଲ୍ଲଵୈଶ୍ଚିତ୍ରିତୈଶ୍ଚାରୁଭିର୍ ଦିଵ୍ଯମନ୍ତ୍ରୋଦ୍ଭଵୈସ୍ ତସ୍ଯ ଶୁଭୈସ୍ତତୋ ଭୂରିଭିଶ୍ଚାକରୋନ୍ମିଶ୍ରସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈର୍ ଅଙ୍ଗରକ୍ଷାଵିଧିମ୍
ନରମ, ରଙ୍ଗିନ, ସୁନ୍ଦର ପତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ଅନେକ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ମିଶିତ, ଦେଇ ତାଙ୍କ ଦେହର ରକ୍ଷା କ୍ରିୟା କଲେ।
ଏଵମାଦାଯ ଚୋଵାଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ରଜଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗୋରୋଚନାପତ୍ରଭଙ୍ଗୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ଏପରି ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଗୋରୋଚନା ଓ ତଜା ପତ୍ରର ଦୀପ୍ତିମାନ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ, ସେ କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛାଧୁନା କ୍ରୀଡ ସାର୍ଧଂ ଗଣୈରପ୍ରମତ୍ତୋ ନଗେ ଶ୍ଵଭ୍ରଵର୍ଜ ଶନୈର୍ଵ୍ଯାଲମାଲାକୁଲାଃ ଶୈଲସାନୁଦ୍ରୁମଦନ୍ତିଭିର୍ ଭିନ୍ନସାରାଃ ପରେ ସଙ୍ଗିନଃ
‘ଏବେ ଯାଉ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳ; ପାହାଡରେ ସଚେତନ ରୁହ, ଖାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଗହ୍ବର, ଧୀରେ ଧୀରେ ଯାଉ, ସାପ, ଗଛ, ହାତୀ, ଭାଙ୍ଗା ପଥରରେ ଭରିଥିବା ଶୈଳଶିଖରରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଘୁଡ଼ିବା ସ୍ଥାନରେ।
ଜାହ୍ନଵୀଯଂ ଜଲଂ କ୍ଷୁବ୍ଧତୋଯାକୁଲଂ କୂଲଂ ମା ଵିଶେଥା ବହୁଵ୍ଯାଘ୍ରଦୁଷ୍ଟେ ଵନେ
‘ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ତୀର, ଯେଉଁଠି ଜଳ ଉତ୍ତଳ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ବାଘରେ ଭରିଛି, ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିନି।
ଵତ୍ସାସଂଖ୍ଯେଷୁ ଦୁର୍ଗା ଗଣେଶେଷ୍ଵେତସ୍ମିନ୍ଵୀରକେ ପୁତ୍ରଭାଵୋପତୁଷ୍ଟାନ୍ତଃକରଣା ତିଷ୍ଠତୁ
‘ବୀରକ, ଗଣେଶଙ୍କ ଅନେକ ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୋ ହୃଦୟକୁ ଖୁସି କରିଥିବା ପୁଅ ଭାବ ତୁମରେ ଅବିଚଳ ରୁହ।
ସ୍ଵସ୍ଯ ପିତୃଜନପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଭଵ୍ଯମାଯାତିଭାଵିନ୍ଯସୌ ଭଵ୍ଯତା
ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଯାହା ପାଇଁ ଆଶା କରିଥିଲେ, ସେ ଶୁଭ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଛି; ଏହି ଶୁଭ ଭାବି ଦିନରେ ଅବିଚଳ ରୁହ।
ସୋ ଽପି ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ ଗଣାନ୍ ସସ୍ମଯମାହ ବାଲତ୍ଵଲୀଲାରସାଵିଷ୍ଟଧୀଃ
ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ସହାୟମାନେ ଏକଠା କରି, ଶିଶୁ ଦିନର ମଜାରେ ଡୁବିଥିବା ମନରେ ହସି ହସି କହିଲେ।
ଏଷ ମାତ୍ରା ସ୍ଵଯଂ ମେ କୃତଭୂଷଣୋ ଽତ୍ର ଏଷ ପଟଃ ପାଟଲୈର୍ବିନ୍ଦୁଭିଃ ସିନ୍ଦୁଵାରସ୍ଯ ପୁଷ୍ପୈରିଯଂ ମାଲତୀମିଶ୍ରିତା ମାଲିକା ମେ ଶିରସ୍ଯାହିତା
ଏଠି, ମୋ ମା ନିଜେ ମୋତେ ସଜାଇଛନ୍ତି; ଏହା ଲାଲ ଚିଟି ଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ଏହି ସିନ୍ଦୁବାର ଫୁଲମାନେ, ଏଉଁ ମାଲତୀ ଫୁଲ ମିଶା ମାଲା ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧାଯାଇଛି।
କୋ ଽଯମାତୋଦ୍ଯଧାରୀ ଗଣସ୍ତସ୍ଯ ଦାସ୍ଯାମି ହସ୍ତାଦିଦଂ କ୍ରୀଡନମ୍
ଏହି ସହାୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ ଧରିଥିବା କିଏ? ମୁଁ ମୋ ହାତରୁ ଏହି ଖେଳନା ତାକୁ ଦେଇଦେବି।
ଦକ୍ଷିଣାତ୍ପଶ୍ଚିମଂ ପଶ୍ଚିମାଦୁତ୍ତରମୁତ୍ତରାତ୍ପୂର୍ଵମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସଖ୍ଯା ଯୁତା ପ୍ରେକ୍ଷତୀ ତଂ ଗଵାକ୍ଷାନ୍ତରାଦ୍ଵୀରକଂ ଶୈଲପୁତ୍ରୀ ବହିଃ କ୍ରୀଡନଂ ଯଜ୍ଜଗନ୍ମାତୁରପ୍ଯେଷ ଚିତ୍ତଭ୍ରମଃ
ଦକ୍ଷିଣରୁ ପଶ୍ଚିମ, ପଶ୍ଚିମରୁ ଉତ୍ତର, ଉତ୍ତରରୁ ପୂର୍ବକୁ ସହଯାତୀମାନେ ସହିତ ଯାଇ, ଶୈଳପୁତ୍ରୀ ଜଣେ ବିର ଶିଶୁକୁ ବାହାରେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଜଗତ୍ ମା ମଧ୍ୟ ମନରେ ଅଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।
ପୁତ୍ରଲୁବ୍ଧୋ ଜନସ୍ତତ୍ର କୋ ମୋହମାଯାତି ନ ସ୍ଵଲ୍ପଚେତା ଜଡୋ ମାଂସଵିଣ୍ମୂତ୍ରସଂଘାତଦେହଃ
ପୁତ୍ର ପ୍ରେମରେ ଆନ୍ତୁର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିନଥାଏ? କେବଳ ଅଳ୍ପ ବୁଝିବା, ଜଡ, ମାଂସ ଓ ମଳର ଗଠନ ଦେହ ଥିବା ଲୋକ ନହେ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଭ୍ଯନ୍ତରେ ନାକଵାସେଶ୍ଵରୈର୍ ଇନ୍ଦୁମୌଲିଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେଷୁ କକ୍ଷାନ୍ତରମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରକଟି ଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ଭିତର ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ଵାହନାତ୍ଯାଵରୋହା ଗଣାସ୍ତୈର୍ଯୁତୋ ଲୋକପାଲାସ୍ତ୍ରମୂର୍ତୋ ହ୍ଯଯଂ ଖଡ୍ଗୋ ଵିଖଡ୍ଗକରୋ ନିର୍ମମଃ କୃତାନ୍ତଃ କସ୍ଯ କେନାହତୋ ବ୍ରୂତ ମୌନେ ଭଵନ୍ତୋ ଽସ୍ତ୍ରଦଣ୍ଡେନ କିଂ ଦୁଃସ୍ପୃହାଃ
ବାହନ ଓ ସହାୟମାନେ ଘିରି ରହିଥିବା, ଲୋକପାଳମାନେ, ଏହି ରୂପ ହେଉଛି ତଳୱାର, ତଳୱାର ତିଆରି କରୁଥିବା, ନିରଲିପ୍ତ, ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ; କିଏ ଏହାକୁ କିପାଇଁ ଘାତ କରିଛି? ନିରବ ରହି, କହିବେ, ଆପଣମାନେ କି ଅସ୍ତ୍ର ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି?
ଭୀମମୂର୍ତ୍ଯାନନେନାସ୍ତି କୃତ୍ଯଂ ଗିରୌ ଯ ଏଷୋ ଽସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେନ କିଂ ଵଧ୍ଯତେ
ପାହାଡ଼ରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ସହ କିଛି କରିବା ନାହିଁ; ଅସ୍ତ୍ର ଜଣା ଲୋକ ଏହାକୁ ମାରିବାରେ କଣ ସାଧିବେ?