ଵ୍ଯାଘ୍ରେଭଵଦନାଃ କେଚିତ୍ କେଚିନ୍ମେଷାଜରୂପିଣଃ ଅନେକପ୍ରାଣିରୂପାଶ୍ଚ ଜ୍ଵାଲାସ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲାଃ
କିଏ ବାଘ ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଛି, କିଏ ଛାଗ ଓ ମେଷ ରୂପ ନେଇଛି; ଅନେକେ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁ ରୂପରେ, ଜ୍ୱାଳାମୁଖ ଓ କଳା-ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି ।
ସୌମ୍ଯା ଭୀମାଃ ସ୍ମିତମୁଖାଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଜଟାସଟାଃ ନାନାଵିହଙ୍ଗଵଦନା ନାନାଵିଧମୃଗାନନାଃ
କିଏ ମୃଦୁ, କିଏ ଭୟଙ୍କର, କିଏ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଛି, କଳା ଓ ପିଙ୍ଗଳ ଝଟା ରଖିଛନ୍ତି; କିଏ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ମୁହଁ, କିଏ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁର ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ।
କୌଶେଯଚର୍ମଵସନା ନଗ୍ନାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵିରୂପିଣଃ ଗୋକର୍ଣା ଗଜକର୍ଣାଶ୍ଚ ବହୁଵକ୍ତ୍ରେକ୍ଷଣୋଦରାଃ
କିଏ ରେଶମ ବା ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, କିଏ ନଗ୍ନ ଓ ବିକୃତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; କିଏ ଗାଈର କାନ, କିଏ ହାତୀର କାନ, କିଏ ବହୁ ମୁହଁ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ପେଟ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ।
ବହୁପାଦା ବହୁଭୁଜା ଦିଵ୍ଯନାନାସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ ଅନେକକୁସୁମାପୀଡା ନାନାଵ୍ଯାଲଵିଭୂଷଣାଃ
କିଏ ବହୁ ପାଦ, ବହୁ ହାତ ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି; କିଏ ଅନେକ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ଵୃକାନନାଯୁଧଧରା ନାନାକଵଚଭୂଷଣାଃ ଵିଚିତ୍ରଵାହନାରୂଢା ଦିଵ୍ଯରୂପା ଵିଯଚ୍ଚରାଃ
କିଏ ଓଲା ମୁହଁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ କବଚ ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି; କିଏ ବିଚିତ୍ର ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି ।
ଵୀଣାଵାଦ୍ଯମୁଖୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟା ନାନାସ୍ଥାନକନର୍ତକାଃ ଗଣେଶାଂସ୍ତାଂସ୍ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ପ୍ରୋଵାଚ ଶଂକରମ୍
କିଏ ବୀଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, କିଏ ବିଭିନ୍ନ ଭଙ୍ଗୀରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ସେଇ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଗଣେଶାଃ କତିସଂଖ୍ଯାତାଃ କିଂନାମାନଃ କିମାତ୍ମକାଃ ଏକୈକଶୋ ମମ ବ୍ରୂହି ଧିଷ୍ଠିତା ଯେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଏହି ଗଣମାନେ କିଏ, କେତେ ଅଛନ୍ତି, କେଉଁ ନାମରେ ପରିଚିତ, କେଉଁ ପ୍ରକୃତିର? ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକେକରେ ମୋତେ କୁହ ।
କୋଟିସଂଖ୍ଯା ହ୍ଯସଂଖ୍ଯାତା ନାନାଵିଖ୍ଯାତପୌରୁଷାଃ ଜଗଦାପୂରିତଂ ସର୍ଵୈର୍ ଏଭିର୍ଭୀମୈର୍ମହାବଲୈଃ
ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ, କୋଟିକୋଟି ଗଣନା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ରଥ୍ଯାସୁ ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଯାନେଷୁ ଵେଶ୍ମସୁ ଦାନଵାନାଂ ଶରୀରେଷୁ ବାଲେଷୂନ୍ମତ୍ତକେଷୁ ଚ ଏତେ ଵିଶନ୍ତି ମୁଦିତା ନାନାହାରଵିହାରିଣଃ
ସିଦ୍ଧ ପୀଠ, ରାସ୍ତା, ଭଙ୍ଗା ଉଦ୍ୟାନ, ଘର, ଦାନବମାନଙ୍କ ଦେହ, ଶିଶୁ ଓ ପାଗଳମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଆନନ୍ଦିତ ଗଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟରେ ରୁଚି ରଖି ଚଳାଯାନ୍ତି ।
ଊଷ୍ମପାଃ ଫେନପାଶ୍ଚୈଵ ଧୂମପା ମଧୁପାଯିନଃ ରକ୍ତପାଃ ସର୍ଵଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଵାଯୁପା ହ୍ଯମ୍ବୁଭୋଜନାଃ
କିଏ ଉଷ୍ମା ପିଉଛନ୍ତି, କିଏ ଫେନ, କିଏ ଧୂଆଁ, କିଏ ମଧୁ; କିଏ ରକ୍ତ ପିଉଛନ୍ତି, କିଏ ସବୁକିଛି ଖାଉଛନ୍ତି, କିଏ ବାୟୁ ଉପରେ, କିଏ ଜଳ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ ।
ଗେଯନୃତ୍ଯୋପହାରାଶ୍ଚ ନାନାଵାଦ୍ଯରଵପ୍ରିଯାଃ ନ ହ୍ଯେଷାଂ ଵୈ ଅନନ୍ତତ୍ଵାଦ୍ ଗୁଣାନ୍ଵକ୍ତୁଂ ହି ଶକ୍ଯତେ
ସେମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଉପହାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଏମିତି ଅନନ୍ତ ଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ମାର୍ଗତ୍ଵଗୁତ୍ତରାସଙ୍ଗଶୁଦ୍ଧାଙ୍ଗୋ ମୁଞ୍ଜମେଖଲୀ ମାନଶିଲେନ କଲ୍କେନ ଚପଲୋ ରଞ୍ଜିତାନନଃ
ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ମୁଞ୍ଜ ଘାସର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧି, ମାନଶିଳା ରଙ୍ଗରେ ମୁହଁ ରଞ୍ଜିତ, ଅସ୍ଥିର ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରିଛି ।
ପିନଦ୍ଧୋତ୍ପଲସ୍ରଗ୍ଦାମା ସୁକାନ୍ତୋ ମଧୁରାକୃତିଃ ପାଷାଣଶକଲୋତ୍ତାନକାଂସ୍ଯତାଲପ୍ରଵର୍ତକଃ
ବନ୍ଧା ଉତ୍ପଳ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପାଥର, କଂସ୍ୟ ଓ କାଠର ଝାଞ୍ଜ ବଜାଉଛି ।
ଅସୌ ଗଣେଶ୍ଵରୋ ଦେଵଃ କିଂନାମା କିଂନରାନୁଗଃ ଯ ଏଷ ଗଣଗୀତେଷୁ ଦତ୍ତକର୍ଣୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା; ତାଙ୍କ ନାମ କ'ଣ, କିନ୍ନରଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଯିଏ ଏବଂ ଏବଂ ସମୟରେ ଗଣମାନଙ୍କ ଗୀତକୁ ମନୋযোগରେ ଶୁଣୁଛନ୍ତି ।
ସ ଏଷ ଵୀରକୋ ଦେଵି ସଦା ମଦ୍ଧୃଦଯପ୍ରିଯଃ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯଗୁଣାଧାରୋ ଗଣେଶ୍ଵରଗଣାର୍ଚିତଃ
ଏହି ସାହସିକ ଶିଶୁ, ଦେବୀ, ସଦା ମୋ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିପୁରି, ଗଣେଶଙ୍କ ଗଣମାନେ ଯାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଈଦୃଶସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯାସ୍ତି ମମୋତ୍କଣ୍ଠା ପୁରାନ୍ତକ କଦାହମ୍ ଈଦୃଶଂ ପୁତ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯାନନ୍ଦଦାଯିନମ୍
ଏପରି ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ, ପୁର ନାଶକ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆଶା କରୁଥିଲି; କେବେ ମୁଁ ଏପରି ଏକ ପୁଅକୁ ଦେଖିବି, ଯିଏ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ?
ଏଷ ଏଵ ସୁତସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ ନଯନାନନ୍ଦହେତୁକଃ ତ୍ଵଯା ମାତ୍ରା କୃତାର୍ଥୋ ଽସ୍ତୁ ଵୀରକୋ ଽପି ସୁମଧ୍ଯମେ
ଏହି ଶିଶୁ ତୁମର ପୁଅ ହେଉ, ଚକ୍ଷୁର ଆନନ୍ଦର କାରଣ; ତୁମେ ମା ଭାବରେ ସଫଳ ହେଉ, ଶୁଭ୍ର ଦେହବତୀ, ଏହି ବୀରକ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵିଜଯାଂ ହର୍ଷଣୋତ୍ସୁକା ଵୀରକାନଯନାଯାଶୁ ଦୁହିତା ହିମଭୂଭୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଖୁସି ଭରି ଉତ୍ସୁକତାରେ ବିଜୟାକୁ ବୀରକକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଆସିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ; ବିଜୟା ହିମପର୍ବତର କନ୍ୟା।
ସାଵରୁହ୍ଯ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତା ପ୍ରାସାଦାଦମ୍ବରସ୍ପୃଶଃ ଵିଜଯୋଵାଚ ଗଣପଂ ଗଣମଧ୍ଯେ ପ୍ରଵର୍ତିତା
ବିଜୟା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ତ୍ୱରାରେ ନମି, ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣପାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏହି ଵୀରକ ଚାପଲ୍ଯାତ୍ ତ୍ଵଯା ଦେଵଃ ପ୍ରକୋପିତଃ କିମୁତ୍ତରଂ ଵଦତ୍ଯର୍ଥେ ନୃତ୍ଯରଙ୍ଗେ ତୁ ଶୈଲଜା
‘ବୀରକ, ଆସ; ତୁମର ଅସହିଷ୍ଣୁତାରେ ଦେବତା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଇଛନ୍ତି। ଏହି ବିଷୟରେ ନୃତ୍ୟ ଶାଳାରେ ଶୈଳଜା କଣ ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି?’
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ଯକ୍ତପାଷାଣଶକଲୋ ମାର୍ଜିତାନନଃ ଆହୂତସ୍ତୁ ତଯୋଦ୍ଭୂତମୂଲପ୍ରସ୍ତାଵଶଂସକଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପଥର ଖଣ୍ଡ ଛାଡି, ମୁହଁ ପରିସ୍କାର କରି, ବିଜୟା ଡାକିଲାପରେ ଘଟଣାର ମୂଳ କାରଣ କଥା କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସମୀପମାଗଚ୍ଛଦ୍ ଵିଜଯାନୁଗୁପ୍ତଃ ଶନୈଃ ପ୍ରାସାଦଶିଖରାତ୍ଫୁଲ୍ଲରକ୍ତାମ୍ବୁଜନିଭଦ୍ଯୁତିଃ
ବିଜୟାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ ସମୀପକୁ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଶିଖରରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ଚମକ ଫୁଲିଥିବା ଲାଲ ପଦ୍ମ ପରି।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସ୍ରୁତାନଲ୍ପସ୍ଵାଦୁକ୍ଷୀରପଯୋଧରା ଗିରିଜୋଵାଚ ସସ୍ନେହଂ ଗିରା ମଧୁରଵର୍ଣଯା
ତାକୁ ଦେଖି, ଗିରିଜା, ଯାହାର ଅଳ୍ପ ମଧୁର କ୍ଷୀର ଅସ୍ତନ ଝରିଥିଲା, ସ୍ନେହଭରା ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।
ଏହ୍ଯେହି ଯାତୋ ଽସି ମେ ପୁତ୍ରତାଂ ଦେଵଦେଵେନ ଦତ୍ତୋ ଽଧୁନା ଵୀରକ
‘ଆସ, ଆସ! ବୀରକ, ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବେ ତୁମେ ମୋ ପୁଅ ହେଇଛ।
ଇତ୍ଯେଵମଙ୍କେ ନିଧାଯାଥ ତଂ ପର୍ଯଚୁମ୍ବତ୍କପୋଲେ କଲଵାଦିନମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ରଖି, ଗାଳରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ଶିଶୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହୁଥିଲା।
ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ସଂମାର୍ଜ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ଭୂଷଯାମାସ ଦିଵ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୂଷଣୈଃ କିଙ୍କିଣୀମେଖଲାନୂପୁରୈର୍ ମାଣିକ୍ଯକେଯୂରହାରୋରୁମୂଲଗୁଣୈଃ
ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ଦେହ ପରିସ୍କାର କରି, ସେ ନିଜେ ଦିବ୍ୟ ଗହଣା—କିଙ୍କିଣୀ ମେଖଳା, ନୂପୁର, ମାଣିକ୍ୟ କେୟୁର, ହାର, ଉରୁମୂଳ ଗହଣା—ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କୋମଲୈଃ ପଲ୍ଲଵୈଶ୍ଚିତ୍ରିତୈଶ୍ଚାରୁଭିର୍ ଦିଵ୍ଯମନ୍ତ୍ରୋଦ୍ଭଵୈସ୍ ତସ୍ଯ ଶୁଭୈସ୍ତତୋ ଭୂରିଭିଶ୍ଚାକରୋନ୍ମିଶ୍ରସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈର୍ ଅଙ୍ଗରକ୍ଷାଵିଧିମ୍
ନରମ, ରଙ୍ଗିନ, ସୁନ୍ଦର ପତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ଅନେକ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ମିଶିତ, ଦେଇ ତାଙ୍କ ଦେହର ରକ୍ଷା କ୍ରିୟା କଲେ।
ଏଵମାଦାଯ ଚୋଵାଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ରଜଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗୋରୋଚନାପତ୍ରଭଙ୍ଗୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ଏପରି ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଗୋରୋଚନା ଓ ତଜା ପତ୍ରର ଦୀପ୍ତିମାନ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ, ସେ କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛାଧୁନା କ୍ରୀଡ ସାର୍ଧଂ ଗଣୈରପ୍ରମତ୍ତୋ ନଗେ ଶ୍ଵଭ୍ରଵର୍ଜ ଶନୈର୍ଵ୍ଯାଲମାଲାକୁଲାଃ ଶୈଲସାନୁଦ୍ରୁମଦନ୍ତିଭିର୍ ଭିନ୍ନସାରାଃ ପରେ ସଙ୍ଗିନଃ
‘ଏବେ ଯାଉ, ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳ; ପାହାଡରେ ସଚେତନ ରୁହ, ଖାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଗହ୍ବର, ଧୀରେ ଧୀରେ ଯାଉ, ସାପ, ଗଛ, ହାତୀ, ଭାଙ୍ଗା ପଥରରେ ଭରିଥିବା ଶୈଳଶିଖରରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଘୁଡ଼ିବା ସ୍ଥାନରେ।
ଜାହ୍ନଵୀଯଂ ଜଲଂ କ୍ଷୁବ୍ଧତୋଯାକୁଲଂ କୂଲଂ ମା ଵିଶେଥା ବହୁଵ୍ଯାଘ୍ରଦୁଷ୍ଟେ ଵନେ
‘ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ତୀର, ଯେଉଁଠି ଜଳ ଉତ୍ତଳ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ ବାଘରେ ଭରିଛି, ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିନି।