ସାର୍ଵଵର୍ଣିକମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ସଂନୀଯାପ୍ଲାଵ୍ଯ ଵାରିଣା ସମୁତ୍ସୃଜେଦ୍ଭୁକ୍ତଵତାମ୍ ଅଗ୍ରତୋ ଵିକିରେଦ୍ଭୁଵି
ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଅନ୍ନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ପାଣି ଛିଟି ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଭୋଜନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଗରେ ଭୂମିରେ ଛିଟିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧାସ୍ତୁ ଯେ ଜୀଵା ଯେ ଽପ୍ଯଦଗ୍ଧାଃ କୁଲେ ମମ ଭୂମୌ ଦତ୍ତେନ ତୃପ୍ଯନ୍ତୁ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ମୋ ଗୋତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଦାହିତ ହୋଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦାହିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଭୂମିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଯେଷାଂ ନ ମାତା ନ ପିତା ନ ବନ୍ଧୁର୍ ନ ଗୋତ୍ରଶୁଦ୍ଧିର୍ନ ତଥାନ୍ନମ୍ ଅସ୍ତି ତତ୍ତୃପ୍ତଯେ ଽନ୍ନଂ ଭୁଵି ଦତ୍ତମେତତ୍ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ଲୋକେଷୁ ସୁଖାଯ ତଦ୍ଵତ୍
ଯେଉଁମାନେ ମାଆ, ବାପା, ଆତ୍ମୀୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଗୋତ୍ର କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଏହି ଭୂମିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସୁଖ ପାଉନ୍ତୁ।
ଅସଂସ୍କୃତପ୍ରମୀତାନାଂ ତ୍ଯକ୍ତାନାଂ କୁଲଯୋଷିତାମ୍ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଭାଗଧେଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଦର୍ଭେ ଵିକିରଯୋଶ୍ଚ ଯଃ
ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ସଂସ୍କାର ବିନା ଚାଲିଗଲେ, କିମ୍ବା ପରିବାରରେ ତ୍ୟାଗିତ ଜନନୀମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଓ ଦର୍ଭା ଉପରେ ଛିଟାଯାଇଥିବା ଅଂଶ ହିଁ ଉପଯୋଗୀ।
ତୃପ୍ତାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵୋଦକଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସକୃଦ୍ଵିପ୍ରକରେ ତଥା ଉପଲିପ୍ତେ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ଗୋଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଵାରିଣା
ଅଜ୍ଞାତ ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଏକଥର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ଦେବା ଉଚିତ, ଗୋମୟ, ମୁତ୍ର ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଲିପ୍ତ ଭୂମିରେ।
ନିଧାଯ ଦର୍ଭାନ୍ଵିଧିଵଦ୍ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରାନ୍ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ସର୍ଵଵର୍ଣେନ ଚାନ୍ନେନ ପିଣ୍ଡାଂସ୍ତୁ ପିତୃଯଜ୍ଞଵତ୍
ଦର୍ଭାକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସଜାଇ, ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ପିତୃଯଜ୍ଞ ପ୍ରକାରେ।
ଅଵନେଜନପୂର୍ଵଂ ତୁ ନାମଗୋତ୍ରେଣ ମାନଵଃ ଗନ୍ଧଧୂପାଦିକଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଵନେଜନମ୍
ପୂଜାର ପୂର୍ବରୁ ଏକ ମାନବ ନିଜର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର କହି, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ଏହା ପରି ସାମଗ୍ରୀ ଦେଇ, ପରେ ଶୁଦ୍ଧି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଜାନ୍ଵାଚ୍ଯ ସଵ୍ଯଂ ସଵ୍ଯେନ ପାଣିନାଥ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ପିତ୍ର୍ଯମାନୀଯ ତତ୍କାର୍ଯଂ ଵିଧିଵଦ୍ଦର୍ଭପାଣିନା
ବାମ ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରି, ପିତୃମାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାମ ଦିଗକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଓ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦର୍ଭା ହାତରେ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀପପ୍ରଜ୍ଵାଲନଂ ତଦ୍ଵତ୍ କୁର୍ଯାତ୍ପୁଷ୍ପାର୍ଚନଂ ବୁଧଃ ଅଥାଚାନ୍ତେଷୁ ଚାଚମ୍ଯ ଵାରି ଦଦ୍ଯାତ୍ସକୃତ୍ସକୃତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୀପ ଜଳାଇ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ମୁଁହ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ଏକଥର କିମ୍ବା ପୁନିପୁନି ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଥ ପୁଷ୍ପାକ୍ଷତାନ୍ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଅକ୍ଷଯ୍ଯୋଦକମ୍ ଏଵ ଚ ସତିଲଂ ନାମଗୋତ୍ରେଣ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଏହା ପରେ ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ ଓ ତିଳ ମିଶିତ ଅକ୍ଷୟ ଜଳ ନିଜର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର କହି ଦେବା ଉଚିତ; ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଵାସାଂସି ଭଵ୍ଯାନି ଶଯନାନି ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଦିଷ୍ଟଂ ଵିପ୍ରାଣାମ୍ ଆତ୍ମନଃ ପିତୁରେଵ ଚ
ଗାଁ, ଜମି, ସୁନା, ପୋଷାକ, ଭଲ ଶୟନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ନିଜ ଓ ପିତା ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ ରହିତଃ ପିତୃଭ୍ଯଃ ପ୍ରୀତିମାଵହନ୍ ତତଃ ସ୍ଵଧାଵାଚନକଂ ଵିଶ୍ଵଦେଵେଷୁ ଚୋଦକମ୍
କଞ୍ଜୁସି ଛାଡି, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ସ୍ୱଧା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵାଶୀଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ବୁଧଃ ଅଘୋରାଃ ପିତରଃ ସନ୍ତୁ ସନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପୁନର୍ ଦ୍ଵିଜୈଃ
ଦାନ ଦେଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; 'ପିତୃଗଣ ଉନ୍ମଦ୍ର ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁନି ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ଗୋତ୍ରଂ ତଥା ଵର୍ଧତାଂ ନସ୍ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ତୈଃ ପୁନଃ ଦାତାରୋ ନୋ ଽଭିଵର୍ଧନ୍ତାମ୍ ଇତି ଚୈଵମୁଦୀରଯେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ 'ଆମର ଗୋତ୍ର ବଢୁ' ବୋଲି କହିଲେ, ସେ 'ଦାତାମାନେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତୁ' ବୋଲି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ।
ଏତାଃ ସତ୍ଯାଶିଷଃ ସନ୍ତୁ ସନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ତୈଃ ପୁନଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନକଂ କୁର୍ଯାତ୍ ପିଣ୍ଡାନୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ 'ଏହି ସତ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ, ସେ ପରେ ସ୍ୱସ୍ତି ବଚନ କହିବା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପିଣ୍ଡ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।
ଉଚ୍ଛେଷଣଂ ତୁ ତତ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ ଯାଵଦ୍ଵିପ୍ରା ଵିସର୍ଜିତାଃ ତତୋ ଗ୍ରହବଲିଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଇତି ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ
ଉଚ୍ଛେଷ୍ଟ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ଗୃହଦେବଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଚ୍ଛେଷଣଂ ଭୂମିଗତମ୍ ଅଜିହ୍ମସ୍ଯାସ୍ତିକସ୍ଯ ଚ ଦାସଵର୍ଗସ୍ଯ ତତ୍ପିତ୍ର୍ଯଂ ଭାଗଧେଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଭୂମିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଉଚ୍ଛେଷ୍ଟ ସଠିକ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ ଦାସ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ପିତୃମାନ୍ୟ ଅଂଶ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ପିତୃଭିର୍ ନିର୍ମିତଂ ପୂର୍ଵମ୍ ଏତଦାପ୍ଯାଯନଂ ସଦା ଅପୁତ୍ରାଣାଂ ସପୁତ୍ରାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାମପି ନରାଧିପ
ପିତୃଗଣ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପିତୃପୋଷଣ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ପୁତ୍ର ଥିଲେ କିମ୍ବା ନଥିଲେ, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଏହା ସ୍ଥାପିତ।
ତତସ୍ତାନଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ପରିଗୃହ୍ଯୋଦପାତ୍ରକମ୍ ଵାଜେ ଵାଜ ଇତି ଜପନ୍ କୁଶାଗ୍ରେଣ ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢି ଉଠାଇ, 'ବାଜେ ବାଜ' ବୋଲି ଜପ କରି, କୁଶା ଗ୍ରାସର ଟିପ୍ ପରିଚୟ କରି ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ।
ବହିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ କୁର୍ଯାତ୍ ପଦାନ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟାଵ୍ ଅନୁଵ୍ରଜନ୍ ବନ୍ଧୁଵର୍ଗେଣ ସହିତଃ ପୁତ୍ରଭାର୍ଯାସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ବାହାରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ଆଠ ପଦ ଚାଲିବା ଉଚିତ; ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ପୁତ୍ର ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ।
ନିଵୃତ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଥ ପର୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯାଗ୍ନିଂ ସମନ୍ତ୍ରଵତ୍ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ନୈତ୍ଯକଂ ବଲିମେଵ ଚ
ପଛକୁ ଫେରି, ନମସ୍କାର କରି, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଶିଚି, ବୈଶ୍ୱଦେବ କ୍ରିୟା କରିବା ଓ ଦୈନିକ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତୁ ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନ୍ତେ ସଭୃତ୍ଯସୁତବାନ୍ଧଵଃ ଭୁଞ୍ଜୀତାତିଥିସଂଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ପିତୃନିଷେଵିତମ୍
ବୈଶ୍ୱଦେବ କ୍ରିୟା ପରେ, ଦାସ, ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ ଓ ଅତିଥିମାନେ ସହିତ, ପିତୃପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏତଚ୍ଚାନୁପନୀତୋ ଽପି କୁର୍ଯାତ୍ସର୍ଵେଷୁ ପର୍ଵସୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସାଧାରଣଂ ନାମ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍
ଯେଉଁଠି ଉପନୟନ ହୋଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପର୍ବ ଦିନରେ ଏହି ସାଧାରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିପାରିବେ; ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଭାର୍ଯାଵିରହିତୋ ଽପ୍ଯେତତ୍ ପ୍ରଵାସସ୍ଥୋ ଽପି ଭକ୍ତିମାନ୍ ଶୂଦ୍ରୋ ଽପ୍ଯମନ୍ତ୍ରଵତ୍କୁର୍ଯାଦ୍ ଅନେନ ଵିଧିନା ବୁଧଃ
ଭାର୍ଯ୍ୟା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଦେଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତିମାନ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଏହି ନିୟମରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିପାରିବେ।
ତୃତୀଯମାଭ୍ଯୁଦଯିକଂ ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ଉତ୍ସଵାନନ୍ଦସମ୍ଭାରେ ଯଜ୍ଞୋଦ୍ଵାହାଦିମଙ୍ଗଲେ
ତୃତୀୟ ପ୍ରକାରର ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଉତ୍ସବ, ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ବିବାହ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ କରାଯାଏ।
ମାତରଃ ପ୍ରଥମଂ ପୂଜ୍ଯାଃ ପିତରସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍ ତତୋ ମାତାମହା ରାଜନ୍ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପ୍ରଥମେ ମାଆମାନେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ପିତାମାନେ; ତାପରେ ମାଆଁଘରର ବଡ଼ମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୋପଚାରେଣ ଦଧ୍ଯକ୍ଷତଫଲୋଦକୈଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ନିର୍ଵପେତ୍ପିଣ୍ଡାନ୍ ଦୂର୍ଵଯା ଚ କୁଶୈର୍ଯୁତାନ୍
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଦହି, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଫଳ ଓ ପାଣି ଦେଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦୁର୍ବା ଓ କୁଶ ମିଶାଇ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ସମ୍ପନ୍ନମ୍ ଇତ୍ଯଭ୍ଯୁଦଯେ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଦ୍ଵଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ ଯୁଗ୍ମା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ପୂଜ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରକାର୍ତସ୍ଵରାଦିଭିଃ
ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇଜଣକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୋଷାକ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।
ତିଲାର୍ଥସ୍ତୁ ଯଵୈଃ କାର୍ଯୋ ନାନ୍ଦୀଶବ୍ଦାନୁପୂର୍ଵକଃ ମାଙ୍ଗଲ୍ଯାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଵାଚଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵୈଃ
ତିଳ ଦାନ ବା ଅର୍ପଣ ଯବ ଦେଇ କରିବା ଉଚିତ, ନାନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ; ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଢ଼ିବେ।
ଏଵଂ ଶୂଦ୍ରୋ ଽପି ସାମାନ୍ଯଵୃଦ୍ଧିଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଽପି ସର୍ଵଦା ନମସ୍କାରେଣ ମନ୍ତ୍ରେଣ କୁର୍ଯାଦାମାନ୍ନତଃ ସଦା
ଏଭଳି, ସାଧାରଣ ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ବିନୟ ସହିତ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିତି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।