ସଖୀଭିଃ ସହିତା କ୍ରୀଡାଂ ଚକ୍ରେ କୃତ୍ରିମପୁତ୍ରକୈଃ କଦାଚିଦ୍ଗନ୍ଧତୈଲେନ ଗାତ୍ରମଭ୍ଯଜ୍ଯ ଶୈଲଜା
ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବୀ କୃତ୍ରିମ ପୁଅମାନେ ନେଇ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ; କେବେ ଶୈଳଜା ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ ଲଗାଇ ନିଜ ଦେହ ମାଲିଶ କଲେ।
ଚୂର୍ଣୈରୁଦ୍ଵର୍ତଯାମାସ ମଲିନାନ୍ତରିତାଂ ତନୁମ୍ ତଦୁଦ୍ଵର୍ତନକଂ ଗୃହ୍ଯ ନରଂ ଚକ୍ରେ ଗଜାନନମ୍
ପୌଡ଼ରି ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ମାଲିଶ କରି, ମାଟି ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଦେହକୁ ସଫା କଲେ; ସେହି ଉପଟି ନେଇ ଏକ ହାଥୀମୁଣ୍ଡିଆ ପୁଅ ତିଆରି କଲେ।
ପୁତ୍ରକଂ କ୍ରୀଡତୀ ଦେଵୀ ତଂ ଚାପ୍ଯର୍ପଯଦମ୍ଭସି ଜାହ୍ନଵ୍ଯାସ୍ତୁ ଶିଵାସଖ୍ଯାସ୍ ତତଃ ସୋ ଽଭୂଦ୍ବୃହଦ୍ଵପୁଃ
ଦେବୀ ସେହି ପୁଅ ସହିତ ଖେଳି, ତାକୁ ପାଣିରେ ରଖିଦେଲେ; ଶିବ ଓ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କ ସଖ୍ୟତାରେ ସେ ପରେ ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
କାଯେନାତିଵିଶାଲେନ ଜଗଦାପୂରଯତ୍ତଦା ପୁତ୍ରେତ୍ଯୁଵାଚ ତେ ଦେଵୀ ପୁତ୍ରେତ୍ଯୂଚେ ଚ ଜାହ୍ନଵୀ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଦେହ ନେଇ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭରିଦେଲେ; ଦେବୀ ତାକୁ 'ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକିଲେ, ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟ 'ପୁଅ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଗାଙ୍ଗେଯ ଇତି ଦେଵୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୋ ଽଭୂଦ୍ଗଜାନନଃ ଵିନାଯକାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଦଦାଵସ୍ଯ ପିତାମହଃ
ଦେବମାନେ ଗଜମୁଣ୍ଡିଆକୁ 'ଗାଙ୍ଗେୟ' ବୋଲି ପୂଜା କଲେ; ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ବିନାୟକମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟତ୍ୱ ଦେଲେ।
ପୁନଃ ସା କ୍ରୀଡନଂ ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ ମନୋଜ୍ଞମଙ୍କୁରଂ ରୂଢମ୍ ଅଶୋକସ୍ଯ ଶୁଭାନନା
ପୁଅ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ ଦେବୀ ପୁଣି ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ସେ ଅଶୋକ ଗଛର ମନୋହର ଅଙ୍କୁରକୁ ପାଳିଲେ।
ଵର୍ଧଯାମାସ ତଂ ଚାପି କୃତସଂସ୍କାରମଙ୍ଗଲା ବୃହସ୍ପତିମୁଖୈର୍ଵିପ୍ରୈର୍ ଦିଵସ୍ପତିପୁରୋଗମୈଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଉପଚାର ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଲାଲେ; ବୃହସ୍ପତି ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠି ଥିଲେ।
ତତୋ ଦେଵୈଶ୍ଚ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵୀ ତ୍ଵିଦଂ ଵଚଃ ଭଵାନି ଭଵତୀ ଭଵ୍ଯା ସମ୍ଭୂତା ଲୋକଭୂତଯେ
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭବାନୀ, ତୁମେ ଭବତୀ, ଶୁଭା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।'
ପ୍ରାଯଃ ସୁତଫଲୋ ଲୋକଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଶ୍ଚ ଲଭ୍ଯତେ ଅପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରାଯୋ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଦୈଵହେତଵଃ
ସାଧାରଣତଃ ଲୋକେ ଜଣେ ପୁଅ ଓ ନାତି ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ନଥିବାରୁ ସନ୍ତାନ ନ ପାଆନ୍ତି, ଏହା ସବୁ ଭାଗ୍ୟର କାରଣରୁ ଘଟେ।
ଅଧୁନା ଦର୍ଶିତେ ମାର୍ଗେ ମର୍ଯାଦାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ଫଲଂ କିଂ ଭଵିତା ଦେଵି କଲ୍ପିତୈସ୍ତରୁପୁତ୍ରକୈଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ହର୍ଷପୂର୍ଣାଙ୍ଗୀ ପ୍ରୋଵାଚୋମା ଶୁଭାଂ ଗିରମ୍
ଏବେ ମାର୍ଗ ଦେଖାଯାଇଛି, ତୁମେ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ଅନ୍ଧାରେ ଗଛର ପୁଅ ଭାବିଲେ କଣ ଫଳ ମିଳିବ? ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଅନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ।
ଏଵଂ ନିରୁଦକେ ଦେଶେ ଯଃ କୂପଂ କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ ବିନ୍ଦୌ ବିନ୍ଦୌ ଚ ତୋଯସ୍ଯ ଵସେତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ଦିଵି
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଳ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବେ ଏକ ଅଁଜୁଳି ଅଁଜୁଳି ଜଳ ଦେଇ କୁଆଁ ଖୋଦେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଁଜୁଳି ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିବେ।
ଦଶକୂପସମା ଵାପୀ ଦଶଵାପୀସମୋ ହ୍ରଦଃ ଦଶହ୍ରଦସମଃ ପୁତ୍ରୋ ଦଶପୁତ୍ରସମୋ ଦ୍ରୁମଃ ଏଷୈଵ ମମ ମର୍ଯାଦା ନିଯତା ଲୋକଭାଵିନୀ
ଦଶଟି କୁଆଁ ପରି ଏକ ଗଡ଼ି, ଦଶଟି ଗଡ଼ି ପରି ଏକ ହ୍ରଦ, ଦଶଟି ହ୍ରଦ ପରି ଏକ ପୁଅ, ଦଶଟି ପୁଅ ପରି ଏକ ଗଛ। ଏହି ନିୟମ ମୋର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତତୋ ଵିପ୍ରା ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମନ୍ଦିରାଣ୍ଯେଵ ଭଵାନୀଂ ଵନ୍ଦ୍ଯ ସାଦରମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵୋ ଽପି ଶଂକରଃ ପର୍ଵତାତ୍ମଜାମ୍ ପାଣିନାଲମ୍ବ୍ଯ ଵାମେନ ଶନୈଃ ପ୍ରାଵେଶଯଚ୍ଛୁଭାମ୍
ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦେବ ଶଂକର ତାଙ୍କର ବାମ ହାତ ଧରି ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିରେ ଘରଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ।
ଚିତ୍ତପ୍ରସାଦଜନନଂ ପ୍ରାସାଦମନୁଗୋପୁରମ୍ ଲମ୍ବମୌକ୍ତିକଦାମାନଂ ମାଲିକାକୁଲଵେଦିକମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ରାଜମହଳ ଥିଲା, ଶୋଭାମୟ ଦ୍ୱାର, ଲଟକିଥିବା ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଓ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଭରିଥିବା ବେଦି ଥିଲା।
ନିର୍ଧୌତକଲଧୌତଂ ଚ କ୍ରୀଡାଗୁହମନୋରମମ୍ ପ୍ରକୀର୍ଣକୁସୁମାମୋଦମତ୍ତାଲିକୁଲକୂଜିତମ୍
ସେଠାରେ ଖେଳାଘର ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ପରିଷ୍କାର ଓ ଧୋଇଦିଆ, ଅନେକ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା, ମଦମସ୍ତ ଚଡ଼ା ପକ୍ଷୀମାନେ ଟିଁ ଟିଁ କରୁଥିଲେ।
କିଂନରୋଦ୍ଗୀତସଂଗୀତଗୃହାନ୍ତରିତଭିତ୍ତିକମ୍ ସୁଗନ୍ଧିଧୂପସଂଘାତମନଃପ୍ରାର୍ଥ୍ଯମଲକ୍ଷିତମ୍
ସେଠାର ଭିତିରେ କିନ୍ନରମାନେ ଗାଉଥିବା ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ ମଧୁର ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧ ମନକୁ ଆକର୍ଷିଥିଲା।
କ୍ରୀଡନ୍ମଯୂରନାରୀଭିର୍ ଵୃତଂ ଵୈ ତତଵାଦିଭିଃ ହଂସସଂଘାତସଂଘୁଷ୍ଟଂ ସ୍ଫଟିକସ୍ତମ୍ଭଵେଦିକମ୍
ଏହି ମହଳ ଚଉଁଦିକୁ ନାଚୁଥିବା ମୟୂର ଓ ନାରୀମାନେ, ବାଜାୟିଥିବା ବାଦକମାନେ, ହଂସମାନଙ୍କ ଦଳର କୁହୁକି, ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ଥମ୍ଭରେ ଭରିଥିବା ବେଦି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଅନାଵିଲମସଂଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ବହୁଶଃ କିଂନରାକୁଲମ୍ ଶୁକୈର୍ଯତ୍ରାଭିହନ୍ଯନ୍ତେ ପଦ୍ମରାଗଵିନିର୍ମିତାଃ
ଏହି ମହଳ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଅସ୍ତିରତା ନଥିଲା, ବହୁ କିନ୍ନରମାନେ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଆମାନେ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିକୁ ଠୁକୁଥିଲେ।
ଭିତ୍ତଯୋ ଦାଡିମଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ପ୍ରତିବିମ୍ବିତମୌକ୍ତିକାଃ ତତ୍ରାକ୍ଷକ୍ରୀଡଯା ଦେଵୀ ଵିହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ଭିତିଗୁଡ଼ିକ ଦାଡିମା ଦାନା ପରି ମୁକ୍ତାର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଶୋଭିଥିଲା; ସେଠାରେ ଦେବୀ ଦାୟସ ଖେଳାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
ସ୍ଵଚ୍ଛେନ୍ଦ୍ରନୀଲଭୂଭାଗେ କ୍ରୀଡନେ ଯତ୍ର ଧିଷ୍ଠିତୌ ଵପୁଃସହାଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଵିନୋଦରସନିର୍ଵୃତୌ
ନୀଳ ମଣି ପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭୂମିରେ ସେମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ, ଦୁଇଁଜଣ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଜାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରକ୍ରୀଡତୋସ୍ତତ୍ର ଦେଵୀଶଂକରଯୋସ୍ତଦା ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵନ୍ମହାଶବ୍ଦସ୍ ତଦ୍ଗୃହୋଦରଗୋଚରଃ
ଏଭଳି ଦେବୀ ଓ ଶଂକର ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ, ସେଠାର ଘରଭିତରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କୌତୁକାଦ୍ଦେଵୀ କିମେତଦିତି ଶଂକରମ୍ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ଶୁଭତନୁର୍ ହରଂ ଵିସ୍ମଯପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେହ ଥିବା ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କଣ?'
ଉଵାଚ ଦେଵୀଂ ନୈତତ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ସୁଵିସ୍ମିତେ ଏତେ ଗଣେଶାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତେ ଶୈଲେ ଽସ୍ମିନ୍ମତ୍ପ୍ରିଯାଃ ସଦା
ଶଂକର ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏହା ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନାହାଁତ, ଏହିମାନେ ମୋର ପ୍ରିୟ ଗଣେଶମାନେ, ସଦା ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ଖେଳୁଥାନ୍ତି।'
ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ନିଯମୈଃ କ୍ଷେତ୍ରସେଵନୈଃ ଯୈରହଂ ତୋଷିତଃ ପୂର୍ଵଂ ତ ଏତେ ମନୁଜୋତ୍ତମାଃ
ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ସେବା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ମାନବମାନେ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ମତ୍ସମୀପମନୁପ୍ରାପ୍ତା ମମ ହୃଦ୍ଯାଃ ଶୁଭାନନେ କାମରୂପା ମହୋତ୍ସାହା ମହାରୂପଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ଏମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ଏମାନେ ମୋର ହୃଦୟକୁ ପ୍ରିୟ, ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଭରିଆ।
କର୍ମଭିର୍ଵିସ୍ମଯଂ ତେଷାଂ ପ୍ରଯାମି ବଲଶାଲିନାମ୍ ଚରାଚରସ୍ଯ ଜଗତଃ ସୃଷ୍ଟିସଂହରଣକ୍ଷମାଃ
ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ସମସ୍ତେ ଚଳାଚଳ ସୃଷ୍ଟିକୁ ତିଆରି କରିବା ଓ ନଶ୍ୱ କରିବାର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେହି ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସକିଂନରମହୋରଗୈଃ ସମାଵୃତୋ ଽପ୍ଯହଂ ନିତ୍ଯଂ ନୈଭିର୍ଵିରହିତୋ ରମେ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ମହାନ ନାଗମାନେ ସଦା ମୋତେ ଘେରି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ କେବେ ମୋ ଗଣମାନେଠାରୁ ଦୂର ହେଉନି ।
ହୃଦ୍ଯା ମେ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ତ ଏତେ କ୍ରୀଡିତା ଗିରୌ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ତତୋ ଦେଵୀ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଦ୍ଵିସ୍ମଯାକୁଲା
ହେ ଚାରୁ ଅଙ୍ଗବତୀ, ଏହିମାନେ ମୋର ପ୍ରିୟ ସହଚର, ଯେଉଁମାନେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି—ମୁଁ ଏପରି କହିଲି, ତାପରେ ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଗଵାକ୍ଷାନ୍ତରମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ଵିସ୍ମିତାନନା ଯାଵନ୍ତସ୍ତେ କୃଶା ଦୀର୍ଘା ହ୍ରସ୍ଵାଃ ସ୍ଥୂଲା ମହୋଦରାଃ
ସେ ଜଣେ ଜନାଲା ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଭରା ମୁହଁରେ ଦେଖିଲେ—କିଏ ଦୁର୍ବଳ, କିଏ ଲମ୍ବା, କିଏ ଛୋଟ, କିଏ ମୋଟା, କିଏ ବଡ଼ ପେଟ ଧାରଣ କରିଛି ।