ଜଗ୍ରାହ ମୁଦିତଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ବାହୁଭିର୍ବହୁଭୂଷଣୈଃ ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ସେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅନେକ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ ହାତରେ ଧରିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।
ଵାଦଯନ୍ତୋ ଽତିମଧୁରଂ ଜଗୁର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରାଃ ମୂର୍ତାଶ୍ଚ ଋତଵସ୍ତତ୍ର ଜଗୁଶ୍ଚ ନନୃତୁଶ୍ଚ ଵୈ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ବଜାଇ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗାଇଲେ; ଋତୁମାନେ ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ସେଠାରେ ଗାଇଲେ ଓ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।
ଚପଲାଶ୍ଚ ଗଣାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ ଲୋଲଯନ୍ତୋ ହିମାଚଲମ୍ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍କ୍ରମଶଶ୍ଚାତ୍ର ଵିଶ୍ଵଭୁଗ୍ଭଗନେତ୍ରହା
ଚଞ୍ଚଳ ଦେବତାମାନେ ହିମାଚଳ ପର୍ବତକୁ ହଲାଇ ଦଣ୍ଡାଇ ଦଣ୍ଡାଇ ଦାଁଡି ରହିଲେ; ସମସ୍ତ କୁଝାଇ ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟନୟନୀ ଏକ ଏକ ପଦକ୍ରମରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଚକାରୌଦ୍ଵାହିକଂ କୃତ୍ଯଂ ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ଯଥୋଚିତମ୍ ଦତ୍ତାର୍ଘୋ ଗିରିରାଜେନ ସୁରଵୃନ୍ଦୈର୍ ଵିନୋଦିତଃ
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯଥାନିୟମ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ପର୍ବତରାଜ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ, ଦେବମାନେ ହସିଖୁସି ମନୋରଞ୍ଜନ କଲେ।
ଅଵସତ୍ତାଂ କ୍ଷପାଂ ତତ୍ର ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ପୁରାନ୍ତକଃ ତତୋ ଗନ୍ଧର୍ଵଗୀତେନ ନୃତ୍ଯେନାପ୍ସରସାମପି
ପୁର ଧ୍ଵଂସକାରୀ ଭଗବାନ୍ ସେଠି ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏକ ରାତି କାଟିଲେ; ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଗୀତ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ସହିତ,
ସ୍ତୁତିଭିର୍ ଦେଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵିବୁଦ୍ଧୋ ଵିବୁଧାଧିପଃ ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ହିମଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରଭାତେ ଚୋମଯା ସହ ଜଗାମ ମନ୍ଦରଗିରିଂ ଵାଯୁଵେଗେନ ଶୃଙ୍ଗିଣା
ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଜାଗିଲେ; ପରେ ସେ ହିମପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ଉମା ସହିତ ବାୟୁ ବେଗରେ ସିଂହ ଉପରେ ଚଢ଼ି ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଗତେ ଭଗଵତି ନୀଲଲୋହିତେ ସହୋମଯା ରତିମଲଭନ୍ନ ଭୂଧରଃ ସବାନ୍ଧଵୋ ଭଵତି ଚ କସ୍ଯ ନୋ ମନୋ ଵିହ୍ଵଲଂ ଚ ଜଗତି ହି କନ୍ଯକାପିତୁଃ
ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଭଗବାନ୍ ଉମା ସହିତ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପର୍ବତ ଓ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ବିରହରେ ବିଗ୍ନ ହେଲେ; ଏହି ସଂସାରରେ କାହାର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନି ଯେତେବେଳେ ଝିଅକୁ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଏ?
ଜ୍ଵଲନ୍ମଣିସ୍ଫଟିକହାଟକୋତ୍କଟଂ ସ୍ଫୁଟଦ୍ଯୁତି ସ୍ଫଟିକଗୋପୁରଂ ପୁରମ୍ ହରୋ ଗିରୌ ଚିରମନୁକଲ୍ପିତଂ ତଦା ଵିସର୍ଜିତାମରନିଵହୋ ଽଵିଶତ୍ସ୍ଵକମ୍
ହରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘଦିନ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପର୍ବତ ଉପରେ ଥିବା ସେହି ସହର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମଣି, ସ୍ଫଟିକ ଓ ସୁନାର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲା; ପରେ ଅମରମାନେ ବିଦାୟ ନେଲେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଦୋମାସହିତୋ ଦେଵୋ ଵିଜହାର ଭଗାକ୍ଷିହା ପୁରୋଦ୍ଯାନେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ତାପରେ ଉମା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟନୟନୀ ଭଗବାନ୍ ସେଠିର ଶୋଭାମୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ନିର୍ଜନ ଜଙ୍ଗଲରେ ବିହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୁରକ୍ତହୃଦଯୋ ଦେଵ୍ଯା ମକରାଙ୍କପୁରଃସରଃ ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ସୁତକାମା ଗିରେଃ ସୁତା
ଦେବୀପ୍ରତି ଗଭୀର ସ୍ନେହ ରଖି, ମକର ଚିହ୍ନ ଆଗରେ ରଖି, ବହୁ ଦିନ ପରେ ପର୍ବତର ଝିଅ ସନ୍ତାନ ଆଶା କଲେ।
ସଖୀଭିଃ ସହିତା କ୍ରୀଡାଂ ଚକ୍ରେ କୃତ୍ରିମପୁତ୍ରକୈଃ କଦାଚିଦ୍ଗନ୍ଧତୈଲେନ ଗାତ୍ରମଭ୍ଯଜ୍ଯ ଶୈଲଜା
ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବୀ କୃତ୍ରିମ ପୁଅମାନେ ନେଇ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ; କେବେ ଶୈଳଜା ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ ଲଗାଇ ନିଜ ଦେହ ମାଲିଶ କଲେ।
ଚୂର୍ଣୈରୁଦ୍ଵର୍ତଯାମାସ ମଲିନାନ୍ତରିତାଂ ତନୁମ୍ ତଦୁଦ୍ଵର୍ତନକଂ ଗୃହ୍ଯ ନରଂ ଚକ୍ରେ ଗଜାନନମ୍
ପୌଡ଼ରି ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ମାଲିଶ କରି, ମାଟି ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଦେହକୁ ସଫା କଲେ; ସେହି ଉପଟି ନେଇ ଏକ ହାଥୀମୁଣ୍ଡିଆ ପୁଅ ତିଆରି କଲେ।
ପୁତ୍ରକଂ କ୍ରୀଡତୀ ଦେଵୀ ତଂ ଚାପ୍ଯର୍ପଯଦମ୍ଭସି ଜାହ୍ନଵ୍ଯାସ୍ତୁ ଶିଵାସଖ୍ଯାସ୍ ତତଃ ସୋ ଽଭୂଦ୍ବୃହଦ୍ଵପୁଃ
ଦେବୀ ସେହି ପୁଅ ସହିତ ଖେଳି, ତାକୁ ପାଣିରେ ରଖିଦେଲେ; ଶିବ ଓ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କ ସଖ୍ୟତାରେ ସେ ପରେ ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
କାଯେନାତିଵିଶାଲେନ ଜଗଦାପୂରଯତ୍ତଦା ପୁତ୍ରେତ୍ଯୁଵାଚ ତେ ଦେଵୀ ପୁତ୍ରେତ୍ଯୂଚେ ଚ ଜାହ୍ନଵୀ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଦେହ ନେଇ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭରିଦେଲେ; ଦେବୀ ତାକୁ 'ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକିଲେ, ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟ 'ପୁଅ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଗାଙ୍ଗେଯ ଇତି ଦେଵୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୋ ଽଭୂଦ୍ଗଜାନନଃ ଵିନାଯକାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଦଦାଵସ୍ଯ ପିତାମହଃ
ଦେବମାନେ ଗଜମୁଣ୍ଡିଆକୁ 'ଗାଙ୍ଗେୟ' ବୋଲି ପୂଜା କଲେ; ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ବିନାୟକମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟତ୍ୱ ଦେଲେ।
ପୁନଃ ସା କ୍ରୀଡନଂ ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ ମନୋଜ୍ଞମଙ୍କୁରଂ ରୂଢମ୍ ଅଶୋକସ୍ଯ ଶୁଭାନନା
ପୁଅ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ ଦେବୀ ପୁଣି ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ସେ ଅଶୋକ ଗଛର ମନୋହର ଅଙ୍କୁରକୁ ପାଳିଲେ।
ଵର୍ଧଯାମାସ ତଂ ଚାପି କୃତସଂସ୍କାରମଙ୍ଗଲା ବୃହସ୍ପତିମୁଖୈର୍ଵିପ୍ରୈର୍ ଦିଵସ୍ପତିପୁରୋଗମୈଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଉପଚାର ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଲାଲେ; ବୃହସ୍ପତି ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠି ଥିଲେ।
ତତୋ ଦେଵୈଶ୍ଚ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵୀ ତ୍ଵିଦଂ ଵଚଃ ଭଵାନି ଭଵତୀ ଭଵ୍ଯା ସମ୍ଭୂତା ଲୋକଭୂତଯେ
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭବାନୀ, ତୁମେ ଭବତୀ, ଶୁଭା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।'
ପ୍ରାଯଃ ସୁତଫଲୋ ଲୋକଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଶ୍ଚ ଲଭ୍ଯତେ ଅପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରାଯୋ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଦୈଵହେତଵଃ
ସାଧାରଣତଃ ଲୋକେ ଜଣେ ପୁଅ ଓ ନାତି ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ନଥିବାରୁ ସନ୍ତାନ ନ ପାଆନ୍ତି, ଏହା ସବୁ ଭାଗ୍ୟର କାରଣରୁ ଘଟେ।
ଅଧୁନା ଦର୍ଶିତେ ମାର୍ଗେ ମର୍ଯାଦାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ଫଲଂ କିଂ ଭଵିତା ଦେଵି କଲ୍ପିତୈସ୍ତରୁପୁତ୍ରକୈଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ହର୍ଷପୂର୍ଣାଙ୍ଗୀ ପ୍ରୋଵାଚୋମା ଶୁଭାଂ ଗିରମ୍
ଏବେ ମାର୍ଗ ଦେଖାଯାଇଛି, ତୁମେ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ଅନ୍ଧାରେ ଗଛର ପୁଅ ଭାବିଲେ କଣ ଫଳ ମିଳିବ? ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ଅନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ।
ଏଵଂ ନିରୁଦକେ ଦେଶେ ଯଃ କୂପଂ କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ ବିନ୍ଦୌ ବିନ୍ଦୌ ଚ ତୋଯସ୍ଯ ଵସେତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ଦିଵି
ଯେଉଁ ଜଣେ ଜଳ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବେ ଏକ ଅଁଜୁଳି ଅଁଜୁଳି ଜଳ ଦେଇ କୁଆଁ ଖୋଦେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଁଜୁଳି ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିବେ।
ଦଶକୂପସମା ଵାପୀ ଦଶଵାପୀସମୋ ହ୍ରଦଃ ଦଶହ୍ରଦସମଃ ପୁତ୍ରୋ ଦଶପୁତ୍ରସମୋ ଦ୍ରୁମଃ ଏଷୈଵ ମମ ମର୍ଯାଦା ନିଯତା ଲୋକଭାଵିନୀ
ଦଶଟି କୁଆଁ ପରି ଏକ ଗଡ଼ି, ଦଶଟି ଗଡ଼ି ପରି ଏକ ହ୍ରଦ, ଦଶଟି ହ୍ରଦ ପରି ଏକ ପୁଅ, ଦଶଟି ପୁଅ ପରି ଏକ ଗଛ। ଏହି ନିୟମ ମୋର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତତୋ ଵିପ୍ରା ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମନ୍ଦିରାଣ୍ଯେଵ ଭଵାନୀଂ ଵନ୍ଦ୍ଯ ସାଦରମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵୋ ଽପି ଶଂକରଃ ପର୍ଵତାତ୍ମଜାମ୍ ପାଣିନାଲମ୍ବ୍ଯ ଵାମେନ ଶନୈଃ ପ୍ରାଵେଶଯଚ୍ଛୁଭାମ୍
ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦେବ ଶଂକର ତାଙ୍କର ବାମ ହାତ ଧରି ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିରେ ଘରଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ।
ଚିତ୍ତପ୍ରସାଦଜନନଂ ପ୍ରାସାଦମନୁଗୋପୁରମ୍ ଲମ୍ବମୌକ୍ତିକଦାମାନଂ ମାଲିକାକୁଲଵେଦିକମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ରାଜମହଳ ଥିଲା, ଶୋଭାମୟ ଦ୍ୱାର, ଲଟକିଥିବା ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଓ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଭରିଥିବା ବେଦି ଥିଲା।
ନିର୍ଧୌତକଲଧୌତଂ ଚ କ୍ରୀଡାଗୁହମନୋରମମ୍ ପ୍ରକୀର୍ଣକୁସୁମାମୋଦମତ୍ତାଲିକୁଲକୂଜିତମ୍
ସେଠାରେ ଖେଳାଘର ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ପରିଷ୍କାର ଓ ଧୋଇଦିଆ, ଅନେକ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା, ମଦମସ୍ତ ଚଡ଼ା ପକ୍ଷୀମାନେ ଟିଁ ଟିଁ କରୁଥିଲେ।
କିଂନରୋଦ୍ଗୀତସଂଗୀତଗୃହାନ୍ତରିତଭିତ୍ତିକମ୍ ସୁଗନ୍ଧିଧୂପସଂଘାତମନଃପ୍ରାର୍ଥ୍ଯମଲକ୍ଷିତମ୍
ସେଠାର ଭିତିରେ କିନ୍ନରମାନେ ଗାଉଥିବା ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ ମଧୁର ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧ ମନକୁ ଆକର୍ଷିଥିଲା।
କ୍ରୀଡନ୍ମଯୂରନାରୀଭିର୍ ଵୃତଂ ଵୈ ତତଵାଦିଭିଃ ହଂସସଂଘାତସଂଘୁଷ୍ଟଂ ସ୍ଫଟିକସ୍ତମ୍ଭଵେଦିକମ୍
ଏହି ମହଳ ଚଉଁଦିକୁ ନାଚୁଥିବା ମୟୂର ଓ ନାରୀମାନେ, ବାଜାୟିଥିବା ବାଦକମାନେ, ହଂସମାନଙ୍କ ଦଳର କୁହୁକି, ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ଥମ୍ଭରେ ଭରିଥିବା ବେଦି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
ଅନାଵିଲମସଂଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ବହୁଶଃ କିଂନରାକୁଲମ୍ ଶୁକୈର୍ଯତ୍ରାଭିହନ୍ଯନ୍ତେ ପଦ୍ମରାଗଵିନିର୍ମିତାଃ
ଏହି ମହଳ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଅସ୍ତିରତା ନଥିଲା, ବହୁ କିନ୍ନରମାନେ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଶୁଆମାନେ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିକୁ ଠୁକୁଥିଲେ।
ଭିତ୍ତଯୋ ଦାଡିମଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ପ୍ରତିବିମ୍ବିତମୌକ୍ତିକାଃ ତତ୍ରାକ୍ଷକ୍ରୀଡଯା ଦେଵୀ ଵିହର୍ତୁମୁପଚକ୍ରମେ
ଭିତିଗୁଡ଼ିକ ଦାଡିମା ଦାନା ପରି ମୁକ୍ତାର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଶୋଭିଥିଲା; ସେଠାରେ ଦେବୀ ଦାୟସ ଖେଳାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।