ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯୋ ଜଗ୍ମୁସ୍ ତ୍ଵରିତାସ୍ତୁ ହିମାଚଲମ୍ ତତ୍ର ତେ ପୂଜିତାସ୍ତେନ ହିମଶୈଲେନ ସାଦରମ୍ ଊଚୁର୍ମୁନିଵରାଃ ପ୍ରୀତାଃ ସ୍ଵଲ୍ପଵର୍ଣଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ମୁନିମାନେ ତ୍ୱରିତ ହିମାଲୟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ, ହିମପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅତି କମ୍ ଶବ୍ଦରେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଦେଵୋ ଦୁହିତରଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିନାକୀ ତଵ ମାର୍ଗତେ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ପାଵଯାତ୍ମାନମ୍ ଆହୁତ୍ଯେଵାନଲାର୍ପଣାତ୍
ଦେବତା ପିନାକଧାରୀ ସିଧାସଳଖ ତୁମର ଝିଅକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେବା ବେଳେ ହୁଏ।
କାର୍ଯମେତଚ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ସୁଚିରଂ ପରିଵର୍ତତେ ଜଗଦୁଦ୍ଧରଣାଯୈଷ କ୍ରିଯତାଂ ଵୈ ସମୁଦ୍ଯମଃ
ଏହି କାମ ଦେବତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଆସୁଛି; ଏବେ ସଂସାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୈସ୍ତଦା ଶୈଲୋ ହର୍ଷାଵିଷ୍ଟୋ ଽଵଦନ୍ମୁନୀନ୍ ଅସମର୍ଥୋ ଽଭଵଦ୍ଵକ୍ତୁମ୍ ଉତ୍ତରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯଞ୍ଛିଵମ୍
ଏପରି ମୁନିମାନେ କହିବା ପରେ, ପର୍ବତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ମୁନିମାନେ ପାଖରେ କହିଲେ, ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ତତୋ ମେନା ମୁନୀନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵା ଦୁହିତୁସ୍ତାନ୍ମୁନୀଂଶ୍ଚୈଵ ଚରଣାଶ୍ରଯମ୍ ଅର୍ଥଵିତ୍
ତାପରେ ମେନା, ମୁନିମାନେକୁ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ କମ୍ପିତ ଭାବରେ ଝିଅ ଓ ମୁନିମାନେ ପାଖକୁ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଚରଣ ଶରଣ ନେଇ, କାର୍ଯ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିଲେ।
ଯଦର୍ଥଂ ଦୁହିତୁର୍ଜନ୍ମ ନେଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯପି ମହାଫଲମ୍ ତଦେଵୋପସ୍ଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକ୍ରମେଣୈଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଝିଅର ଜନ୍ମ ଚାହାଯାଏ, ଯଦିଓ ଏହା ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଛି, ସେଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆସିଯାଇଛି।
କୁଲଜନ୍ମଵଯୋରୂପଵିଭୂତ୍ଯୃଦ୍ଧିଯୁତୋ ଽପି ଯଃ ଵରସ୍ତସ୍ଯାପି ଚାହୂଯ ସୁତା ଦେଯା ହ୍ଯଯାଚତଃ
ଯଦି ବର ପରିବାର, ଜନ୍ମ, ବୟସ, ରୂପ, ଶ୍ରୀ ଓ ଧନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଝିଅକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଯଦି ସେ ଚାହେ।
ତତ୍ସମସ୍ତତପୋଘୋରଂ କଥଂ ପୁତ୍ରୀ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି ପୁତ୍ରୀଵାକ୍ଯାଦ୍ଯଦତ୍ରାସ୍ତି ଵିଧେଯଂ ତଦ୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ଏତେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ପରେ ଝିଅ କିପରି ଚାଲିଯିବ? ଝିଅ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ସେହି କାମ କରାଯାଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତେ ତୁ ପ୍ରିଯଯା ହିମଭୂଭୃତଃ ଊଚୁଃ ପୁନରୁଦାରାର୍ଥଂ ନାରୀଚିତ୍ତପ୍ରସାଦକମ୍
ହିମାଚଳଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ସେହିପରି ମୁନିମାନେ ପୁନି ମହାନ ଓ ମହିଳାମନକୁ ଖୁସି କରିବା ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯମଵଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଶଂକରସ୍ଯ ସୁରାସୁରୈଃ ଆରାଧ୍ଯମାନପାଦାବ୍ଜଯୁଗଲତ୍ଵାତ୍ସୁନିର୍ଵୃତୈଃ
ଶିବଙ୍କର ଶାସନ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଲାଗି ପାଇଥିବା ଜଣା, ଏହି ଏଇଶ୍ୱର୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି।
ଯସ୍ଯୋପଯୋଗି ଯଦ୍ରୂପଂ ସା ଚ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ତଯେ ଚିରମ୍ ଘୋରଂ ତପସ୍ଯତେ ବାଲା ତେନ ରୂପେଣ ନିର୍ଵୃତିଃ
ଯେଉଁ ରୂପ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ, ସେଇ ରୂପ ପାଇଁ ବାଳା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିଥାଏ, ଏବଂ ସେଇ ରୂପରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ଯସ୍ତଦ୍ଵ୍ରତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ନଯିଷ୍ଯତି ସମାପନମ୍ ତତ୍ର ସାଵହିତା ତାଵତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ସମାପ୍ତ କରିବ, ସେଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାବଧାନ ରୁହ; କାରଣ, ସେଠି ତୁମେ ତାଙ୍କର ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗିରିଣା ସାର୍ଧଂ ତେ ଯଯୁର୍ଯତ୍ର ଶୈଲଜା ଜିତାର୍କଜ୍ଵଲନଜ୍ଵାଲା ତପସ୍ତେଜୋମଯୀ ହ୍ଯୁମା
ଏପରି କହି, ପାହାଡ଼ରାଜ ସହିତ ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଉମା ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନି ଓ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରୋଚୁସ୍ତାଂ ମୁନଯଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସଂମାନ୍ଯ ପଥମାଗତମ୍ ରମ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ମନୋହାରି ମା ରୂପଂ ତପସା ଦହ
ପଥରେ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ମୁନିମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ: 'ଓ ରମଣୀ, ପ୍ରିୟା, ମନମୋହିନୀ, ତୁମ ରୂପକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ କରନିଅ।'
ପ୍ରାତସ୍ତେ ଶଂକରଃ ପାଣିମ୍ ଏଷ ପୁତ୍ରି ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି ଵଯମର୍ଥିତଵନ୍ତସ୍ତେ ପିତରଂ ପୂର୍ଵମାଗତାଃ
ପ୍ରଭାତେ ଶିବ ତୁମର ହାତ ଧରିବେ, ଝିଅ; ଆମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପୂର୍ବରୁ ଆସି, ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛୁ।
ପିତ୍ରା ସହ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛ ଵଯଂ ଯାମଃ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍
ତୁମ ପିତା ସହିତ ଘରକୁ ଯାଅ; ଆମେ ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯିବୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତପସଃ ସତ୍ଯଂ ଫଲମସ୍ତୀତି ଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ତ୍ଵରମାଣା ଯଯୌ ଵେଶ୍ମ ପିତୁର୍ଦିଵ୍ଯାର୍ଥଶୋଭିତମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, 'ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିବାକୁ ଯାଉଛି' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଚଳି ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ସା ତତ୍ର ରଜନୀଂ ମେନେ ଵର୍ଷାଯୁତସମାଂ ସତୀ ହରଦର୍ଶନସଂଜାତମହୋତ୍କଣ୍ଠା ହିମାଦ୍ରିଜା
ସେଠାରେ ହିମାଚଳର ଝିଅ, ହରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତି ଆତୁର ହୋଇ, ଏକ ରାତିକୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପରି ଲାଗିଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମେ ତୁ ତସ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ ନାନାମଙ୍ଗଲସଂଦୋହାନ୍ ଯଥାଵତ୍କ୍ରମପୂର୍ଵକମ୍
ତାପରେ ଶୁଭ ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତେ, ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବେ କଲେ।
ଦିଵ୍ଯମଣ୍ଡନମଙ୍ଗାନାଂ ମନ୍ଦିରେ ବହୁମଙ୍ଗଲେ ଉପାସତ ଗିରିଂ ମୂର୍ତା ଋତଵଃ ସାର୍ଵକାମିକାଃ
ବହୁ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମହଳରେ, ଋତୁମାନେ ଦେହଧାରଣ କରି, ପାହାଡ଼ରାଜଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସେବା କଲେ।
ଵାଯଵୋ ଵାରିଦାଶ୍ଚାସନ୍ ସଂମାର୍ଜନଵିଧୌ ଗିରେଃ ହର୍ମ୍ଯେଷୁ ଶ୍ରୀଃ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୀ କୃତନାନାପ୍ରସାଧନା
ପବନ ଓ ମେଘମାନେ ପାହାଡ଼ର ମହଳଗୁଡ଼ିକୁ ପୋଛିଲେ; ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଗାର କଲେ।
କାନ୍ତିଃ ସର୍ଵେଷୁ ଭାଵେଷୁ ଋଦ୍ଧିଶ୍ଚାଭଵଦାକୁଲା ଚିନ୍ତାମଣିପ୍ରଭୃତଯୋ ରତ୍ନାଃ ଶୈଲଂ ସମନ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ତେଜ ଭରିଗଲା, ସମୃଦ୍ଧି ସବୁଠାରେ ବଢ଼ିଲା; ଚିନ୍ତାମଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ପାହାଡ଼କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଲେ।
ଉପତସ୍ଥୁର୍ନଗାଶ୍ଚାପି କଲ୍ପକାମମହାଦ୍ରୁମାଃ ଓଷଧ୍ଯୋ ମୂର୍ତିମତ୍ଯଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯୌଷଧିସମନ୍ଵିତାଃ
ନାଗ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ମହାଦେବବୃକ୍ଷ, ଦେହଧାରଣ କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ରସାଶ୍ଚ ଧାତଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ଶୈଲସ୍ଯ କିଂକରାଃ କିଂକରାସ୍ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ଵ୍ଯଗ୍ରାଶ୍ଚାଜ୍ଞାନୁଵର୍ତିନଃ
ସମସ୍ତ ରସ ଓ ଧାତୁମାନେ ପାହାଡ଼ର ସେବକ ହେଇ, ତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ମନୋଯୋଗରେ ପାଳନ କରିଲେ।
ନଦ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ରା ନିଖିଲାଃ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମଂ ଚ ଯତ୍ ତତ୍ସର୍ଵଂ ହିମଶୈଲସ୍ଯ ମହିମାନମଵର୍ଧଯତ୍
ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଚଳିତ ବା ଅଚଳ ଯାହାକିଛି ଅଛି, ସେସବୁ ହିମପାହାଡ଼ର ମହିମାକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ଅଭଵନ୍ମୁନଯୋ ନାଗା ଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରାଃ ଶଂକରସ୍ଯାପି ଵିବୁଧା ଗନ୍ଧମାଦନପର୍ଵତେ
ମୁନି, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ଶିବଙ୍କର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ସର୍ଵେ ମଣ୍ଡନସଂଭାରାସ୍ ତସ୍ଥୁର୍ନିର୍ମଲମୂର୍ତଯଃ ଶର୍ଵସ୍ଯାପି ଜଟାଜୂଟେ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡଂ ପିତାମହଃ
ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଶୂଭ୍ର ଭୂଷଣଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ପାଖରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ ରହିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଶର୍ବଙ୍କ ଜଟାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଅଲଙ୍କାର ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ହେ ପିତାମହ।
ବବନ୍ଧ ପ୍ରଣଯୋଦାରଵିସ୍ଫାରିତଵିଲୋଚନଃ କପାଲମାଲାଂ ଵିପୁଲାଂ ଚାମୁଣ୍ଡା ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯବନ୍ଧଯତ୍
ଚାମୁଣ୍ଡା ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ଚକ୍ଷୁ ଫିଳାଇ, ବଡ଼ କପାଳମାଳା ଗଠି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ।
ଉଵାଚ ଚାପି ଵଚନଂ ପୁତ୍ରଂ ଜନଯ ଶଂକର ଯୋ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରକୁଲଂ ହତ୍ଵା ମାଂ ରକ୍ତୈସ୍ତର୍ପଯିଷ୍ଯତି
ସେ କହିଲେ: 'ହେ ଶଙ୍କର, ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅ, ଯିଏ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ର ଜାତିକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ତୃପ୍ତ କରିବ।'
ସୌରିର୍ ଜ୍ଵଲଚ୍ଛିରୋରତ୍ନମୁକୁଟଂ ଚାନଲୋଲ୍ବଣମ୍ ଭୁଜଗାଭରଣଂ ଗୃହ୍ଯ ସଜ୍ଜଂ ଶଂଭୋଃ ପୁରୋ ଽଭଵତ୍
ସୌରି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁକୁଟ ଏବଂ ସର୍ପ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଠାଇଲେ।