ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିଯୁଗ୍ମଂ ହୃଦଯେନ ବିଭ୍ରତୋ ମହାଭିତାପପ୍ରଶମୈକହେତୁକମ୍ ତ୍ଵମେଵ ଚୈକୋ ଵିଵିଧାକୃତକ୍ରିଯଃ କିଲେତି ଵାଚା ଵିଧୁରୈର୍ ଵିଭାଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ଦୁଇଟି ପାଦକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁପାଦ ମହାପାପକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାର ଏକମାତ୍ର କାରଣ, ସେମାନେ କେବଳ ତୁମକୁ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ବୋଲି କହନ୍ତି, ଯଦିଓ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ତୁମେ ହିଁ କରୁଛ।
ଅଥାଦ୍ଯ ଏକସ୍ତ୍ଵମଵାଦି ନାନ୍ଯଥା ଜଗତ୍ତଥା ନିର୍ଘୃଣତାଂ ତଵ ସ୍ପୃଶେତ୍ ନ ଵେତ୍ସି ଵା ଦୁଃଖମିଦଂ ପ୍ରଜାତ୍ମକଂ ଵିହନ୍ଯତେ ତେ ଖଲୁ ସର୍ଵତଃ କ୍ରିଯା
ଏହିପରି, ଆଜି କେବଳ ତୁମେ ନିଜେ କଥା କହିଛ; ନହେଲେ ତୁମର କ୍ରୁରତା ଏହି ସଂସାରକୁ ଛୁଇଁଯାଏ ଥାନ୍ତା, କିମ୍ବା ତୁମେ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଜାଣିନାହାଁ, ତଥାପି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁମେ ସବୁଠାରେ ନଶ୍ୱର କରିଦେଉଛ।
ଉପେକ୍ଷସେ ଚେଜ୍ ଜଗତାମୁପଦ୍ରଵଂ ଦଯାମଯତ୍ଵଂ ତଵ କେନ କଥ୍ଯତେ ସ୍ଵଯୋଗମାଯାମହିମାଗୁହାଶ୍ରଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ନିର୍ମଲଭୂତିଗୌରଵମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଜଗତର ଦୁଃଖକୁ ଅନଦେଖା କର, ତେବେ ତୁମର କରୁଣା କିପରି କହାଯିବ? ତୁମର ଯୋଗ ଓ ମାୟାର ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା କୌଣସି ନିର୍ମଳ ମହିମା ଅଛିନାହିଁ, ଯାହା ଅଜଣା ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଵଯଂ ଚ ତେ ଧନ୍ଯତରାଃ ଶରୀରିଣାଂ ଯଦୀଦୃଶଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଵିଲୋକଯାମହେ ଅଦର୍ଶନଂ ତେନ ମନୋରଥୋ ଯଥା ପ୍ରଯାତି ସାଫଲ୍ଯତଯା ମନୋଗତମ୍
ଏବଂ ଆମେ ଶରୀରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ଆମେ ଏପରି ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁଛୁ; ଏହିପରି ଦେଖା ପାଇଁ ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ଯଦି ତୁମର ଦର୍ଶନ ନ ମିଳିଥାନ୍ତା, ତେବେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଯାଏ।
ଜଗଦ୍ଵିଧାନୈକଵିଧୌ ଜଗନ୍ମୁଖେ କରିଷ୍ଯସେ ଽତୋ ବଲଭିଚ୍ଚରା ଵଯମ୍ ଵିନେମୁରିତ୍ଥଂ ମୁନଯୋ ଵିସୃଜ୍ଯ ତାଂ ଗିରଂ ଗିରୀଶଶ୍ରୁତିଭୂମିସଂନିଧୌ
ତୁମେ ସଂସାରର ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯାଉଛ, ସୃଷ୍ଟିର ଆଗରେ ଅଗ୍ରଣୀ ହେଇ; ଏହିକାରଣରୁ, ଆମେ ମୁନିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଛାଡ଼ି, ପାହାଡ଼ର ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ବାଣୀ ଅବସ୍ଥାନରେ ଏପରି ଶିର ନମାଉଛୁ।
ଉତ୍କୃଷ୍ଟକେଦାର ଇଵାଵନୀତଲେ ସୁବୀଜମୁଷ୍ଟିଂ ସୁଫଲାଯ କର୍ଷକାଃ
ଯେପରି ଭଲ କୃଷକମାନେ ଜମିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୀଜ ଛିଟି ଦେଇ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି,
ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରକ୍ରମୋପକ୍ରମକ୍ରିଯାମ୍ ଵାଚଂ ଵାଚସ୍ପତିସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସ୍ମିତସୁନ୍ଦରୀମ୍
ସେମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଓ ନିୟମିତ କଥା ଶୁଣି, ବାଣୀର ମାଲିକ ଖୁସି ହୋଇ, ହସି ମୁହଁରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ଜାନେ ଲୋକଵିଧାନସ୍ଯ କନ୍ଯା ସତ୍କାର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ଜାତା ପ୍ରାଲେଯଶୈଲସ୍ଯ ସଂକେତକନିରୂପଣାଃ
ମୁଁ ଜାଣେଁ ଏହି ସଂସାର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଜଣେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯାହାର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି, ସେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ସତ୍ଯମୁତ୍କଣ୍ଠିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥମୁଦ୍ଯତାଃ ତେଷାଂ ତ୍ଵରନ୍ତି ଚେତାଂସି କିଂତୁ କାର୍ଯଂ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ପ୍ରୟାସୀ; ସେମାନଙ୍କର ମନ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି କାମ କ'ଣ ଅଟୁଟ ଅଛି?
ଲୋକଯାତ୍ରାନୁଗନ୍ତଵ୍ଯା ଵିଶେଷେଣ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ ସେଵନ୍ତେ ତେ ଯତୋ ଧର୍ମଂ ତତ୍ପ୍ରାମାଣ୍ଯାତ୍ପରେ ସ୍ଥିତାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବିଶେଷ କରି ସଂସାରର ଚଳାଚଳକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଧର୍ମକୁ ସେବନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ତାହାର ଆଧାରରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯୋ ଜଗ୍ମୁସ୍ ତ୍ଵରିତାସ୍ତୁ ହିମାଚଲମ୍ ତତ୍ର ତେ ପୂଜିତାସ୍ତେନ ହିମଶୈଲେନ ସାଦରମ୍ ଊଚୁର୍ମୁନିଵରାଃ ପ୍ରୀତାଃ ସ୍ଵଲ୍ପଵର୍ଣଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ମୁନିମାନେ ତ୍ୱରିତ ହିମାଲୟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ, ହିମପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅତି କମ୍ ଶବ୍ଦରେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଦେଵୋ ଦୁହିତରଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ପିନାକୀ ତଵ ମାର୍ଗତେ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ପାଵଯାତ୍ମାନମ୍ ଆହୁତ୍ଯେଵାନଲାର୍ପଣାତ୍
ଦେବତା ପିନାକଧାରୀ ସିଧାସଳଖ ତୁମର ଝିଅକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେବା ବେଳେ ହୁଏ।
କାର୍ଯମେତଚ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ସୁଚିରଂ ପରିଵର୍ତତେ ଜଗଦୁଦ୍ଧରଣାଯୈଷ କ୍ରିଯତାଂ ଵୈ ସମୁଦ୍ଯମଃ
ଏହି କାମ ଦେବତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଆସୁଛି; ଏବେ ସଂସାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୈସ୍ତଦା ଶୈଲୋ ହର୍ଷାଵିଷ୍ଟୋ ଽଵଦନ୍ମୁନୀନ୍ ଅସମର୍ଥୋ ଽଭଵଦ୍ଵକ୍ତୁମ୍ ଉତ୍ତରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯଞ୍ଛିଵମ୍
ଏପରି ମୁନିମାନେ କହିବା ପରେ, ପର୍ବତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ମୁନିମାନେ ପାଖରେ କହିଲେ, ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ତତୋ ମେନା ମୁନୀନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵା ଦୁହିତୁସ୍ତାନ୍ମୁନୀଂଶ୍ଚୈଵ ଚରଣାଶ୍ରଯମ୍ ଅର୍ଥଵିତ୍
ତାପରେ ମେନା, ମୁନିମାନେକୁ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ କମ୍ପିତ ଭାବରେ ଝିଅ ଓ ମୁନିମାନେ ପାଖକୁ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଚରଣ ଶରଣ ନେଇ, କାର୍ଯ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିଲେ।
ଯଦର୍ଥଂ ଦୁହିତୁର୍ଜନ୍ମ ନେଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯପି ମହାଫଲମ୍ ତଦେଵୋପସ୍ଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକ୍ରମେଣୈଵ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଝିଅର ଜନ୍ମ ଚାହାଯାଏ, ଯଦିଓ ଏହା ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଛି, ସେଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆସିଯାଇଛି।
କୁଲଜନ୍ମଵଯୋରୂପଵିଭୂତ୍ଯୃଦ୍ଧିଯୁତୋ ଽପି ଯଃ ଵରସ୍ତସ୍ଯାପି ଚାହୂଯ ସୁତା ଦେଯା ହ୍ଯଯାଚତଃ
ଯଦି ବର ପରିବାର, ଜନ୍ମ, ବୟସ, ରୂପ, ଶ୍ରୀ ଓ ଧନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଝିଅକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଯଦି ସେ ଚାହେ।
ତତ୍ସମସ୍ତତପୋଘୋରଂ କଥଂ ପୁତ୍ରୀ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି ପୁତ୍ରୀଵାକ୍ଯାଦ୍ଯଦତ୍ରାସ୍ତି ଵିଧେଯଂ ତଦ୍ଵିଧୀଯତାମ୍
ଏତେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ପରେ ଝିଅ କିପରି ଚାଲିଯିବ? ଝିଅ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ସେହି କାମ କରାଯାଉ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତେ ତୁ ପ୍ରିଯଯା ହିମଭୂଭୃତଃ ଊଚୁଃ ପୁନରୁଦାରାର୍ଥଂ ନାରୀଚିତ୍ତପ୍ରସାଦକମ୍
ହିମାଚଳଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ସେହିପରି ମୁନିମାନେ ପୁନି ମହାନ ଓ ମହିଳାମନକୁ ଖୁସି କରିବା ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯମଵଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଶଂକରସ୍ଯ ସୁରାସୁରୈଃ ଆରାଧ୍ଯମାନପାଦାବ୍ଜଯୁଗଲତ୍ଵାତ୍ସୁନିର୍ଵୃତୈଃ
ଶିବଙ୍କର ଶାସନ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଲାଗି ପାଇଥିବା ଜଣା, ଏହି ଏଇଶ୍ୱର୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି।
ଯସ୍ଯୋପଯୋଗି ଯଦ୍ରୂପଂ ସା ଚ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ତଯେ ଚିରମ୍ ଘୋରଂ ତପସ୍ଯତେ ବାଲା ତେନ ରୂପେଣ ନିର୍ଵୃତିଃ
ଯେଉଁ ରୂପ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ, ସେଇ ରୂପ ପାଇଁ ବାଳା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିଥାଏ, ଏବଂ ସେଇ ରୂପରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ଯସ୍ତଦ୍ଵ୍ରତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ନଯିଷ୍ଯତି ସମାପନମ୍ ତତ୍ର ସାଵହିତା ତାଵତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ସମାପ୍ତ କରିବ, ସେଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାବଧାନ ରୁହ; କାରଣ, ସେଠି ତୁମେ ତାଙ୍କର ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗିରିଣା ସାର୍ଧଂ ତେ ଯଯୁର୍ଯତ୍ର ଶୈଲଜା ଜିତାର୍କଜ୍ଵଲନଜ୍ଵାଲା ତପସ୍ତେଜୋମଯୀ ହ୍ଯୁମା
ଏପରି କହି, ପାହାଡ଼ରାଜ ସହିତ ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଉମା ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନି ଓ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ପ୍ରୋଚୁସ୍ତାଂ ମୁନଯଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସଂମାନ୍ଯ ପଥମାଗତମ୍ ରମ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ମନୋହାରି ମା ରୂପଂ ତପସା ଦହ
ପଥରେ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ମୁନିମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ: 'ଓ ରମଣୀ, ପ୍ରିୟା, ମନମୋହିନୀ, ତୁମ ରୂପକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ କରନିଅ।'
ପ୍ରାତସ୍ତେ ଶଂକରଃ ପାଣିମ୍ ଏଷ ପୁତ୍ରି ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି ଵଯମର୍ଥିତଵନ୍ତସ୍ତେ ପିତରଂ ପୂର୍ଵମାଗତାଃ
ପ୍ରଭାତେ ଶିବ ତୁମର ହାତ ଧରିବେ, ଝିଅ; ଆମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପୂର୍ବରୁ ଆସି, ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛୁ।
ପିତ୍ରା ସହ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛ ଵଯଂ ଯାମଃ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍
ତୁମ ପିତା ସହିତ ଘରକୁ ଯାଅ; ଆମେ ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଯିବୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତପସଃ ସତ୍ଯଂ ଫଲମସ୍ତୀତି ଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ତ୍ଵରମାଣା ଯଯୌ ଵେଶ୍ମ ପିତୁର୍ଦିଵ୍ଯାର୍ଥଶୋଭିତମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, 'ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିବାକୁ ଯାଉଛି' ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଚଳି ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।
ସା ତତ୍ର ରଜନୀଂ ମେନେ ଵର୍ଷାଯୁତସମାଂ ସତୀ ହରଦର୍ଶନସଂଜାତମହୋତ୍କଣ୍ଠା ହିମାଦ୍ରିଜା
ସେଠାରେ ହିମାଚଳର ଝିଅ, ହରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତି ଆତୁର ହୋଇ, ଏକ ରାତିକୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପରି ଲାଗିଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମେ ତୁ ତସ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ ନାନାମଙ୍ଗଲସଂଦୋହାନ୍ ଯଥାଵତ୍କ୍ରମପୂର୍ଵକମ୍
ତାପରେ ଶୁଭ ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତେ, ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବେ କଲେ।
ଦିଵ୍ଯମଣ୍ଡନମଙ୍ଗାନାଂ ମନ୍ଦିରେ ବହୁମଙ୍ଗଲେ ଉପାସତ ଗିରିଂ ମୂର୍ତା ଋତଵଃ ସାର୍ଵକାମିକାଃ
ବହୁ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମହଳରେ, ଋତୁମାନେ ଦେହଧାରଣ କରି, ପାହାଡ଼ରାଜଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସେବା କଲେ।