ପ୍ରଯଯୁର୍ଗିରିଶଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରସ୍ଥଂ ହିମଵତୋ ମହତ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ବୁପ୍ଲାଵିତାତ୍ମାନଂ ପିଙ୍ଗବଦ୍ଧଜଟାସଟମ୍
ସେମାନେ ହିମବତର ବଡ଼ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଗିରିଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ପିଙ୍ଗଳ ଜଟା ଗୁଛି ରଖିଥିଲେ।
ଭୃଙ୍ଗାନୁଯାତପାଣିସ୍ଥମନ୍ଦାରକୁସୁମସ୍ରଜମ୍ ଗିରେଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତେ ପ୍ରସ୍ଥଂ ଦଦୃଶୁଃ ଶଂକରାଶ୍ରମମ୍
ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଓ ମାଳା ହାତରେ ଥିଲା, ମଧୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ପ୍ରସ୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି ଶଂକରଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରଶାନ୍ତାଶେଷସତ୍ତ୍ଵୌଘଂ ନଵସ୍ତିମିତକାନନମ୍ ନିଃଶବ୍ଦାକ୍ଷୋଭସଲିଲପ୍ରପାତଂ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ନୂତନ ଭାବେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଚାରିପଟେ ଝରଣା ଓ ଜଳ ନିରବ ଓ ଅଚଳ ରହିଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯଂସ୍ତତୋ ଦ୍ଵାରି ଵୀରକଂ ଵେତ୍ରପାଣିନମ୍ ସପ୍ତ ତେ ମୁନଯଃ ପୂଜ୍ଯା ଵିନୀତାଃ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍
ସେଠାରେ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ବୀର ସେବକ ହାତରେ ଛଡ଼ ଧରିଛି, ଏବଂ ସତ୍କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନମ୍ର ଓ ଗମ୍ଭୀର ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ଉପସ୍ଥିତ।
ଊଚୁର୍ମଧୁରଭାଷିଣ୍ଯା ଵାଚା ତେ ଵାଗ୍ମିନାଂ ଵରାଃ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵଯମିହାଯାତାଃ ଶରଣ୍ଯଂ ଗଣନାଯକମ୍
ସେମାନେ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ: 'ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ଶରଣଦାତା ଏବଂ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ।'
ତ୍ରିଲୋଚନଂ ଵିଜାନୀହି ସୁରକାର୍ଯପ୍ରଚୋଦିତାଃ ତ୍ଵମେଵ ନୋ ଗତିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯଥା କାଲାନତିକ୍ରମଃ
'ତିନି ଆଖିଅଛନ୍ତି ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଜାଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମନାରେ ଆମେ ଆସିଛୁ, ତୁମେ ହିଁ ଆମର ସତ୍ୟ ଓ ଶରଣ, କାଳ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେନାହିଁ।'
ସା ପ୍ରାର୍ଥନୈଷା ପ୍ରାଯେଣ ପ୍ରତୀହାରମଯଃ ପ୍ରଭୁଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମୁନିଭିଃ ସୋ ଽଥ ଗୌରଵାତ୍ତାନୁଵାଚ ସଃ
'ଏହି ଆମର ଅନୁରୋଧ, ପ୍ରାୟଃ ସର୍ବଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ କହାଯାଏ।' ଏପରି ମୁନିମାନେ କହିବା ପରେ, ସେ ବୀର ସେବକ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସଵନସ୍ଯାପରାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ସ୍ନାତୁଂ ମନ୍ଦାକିନୀଜଲେ କ୍ଷଣେନ ଭଵିତା ଵିପ୍ରାସ୍ ତତ୍ର ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଶୂଲିନମ୍
'କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ, ପ୍ରଭୁ ମଣ୍ଡାକିନୀ ନଦୀରେ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ସ୍ନାନ କରିବେ; ଓ ବିପ୍ରମାନେ, ସେଠି ତୁମେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତସ୍ଥୁସ୍ ତେ ତତ୍କାଲପ୍ରତୀକ୍ଷିଣଃ ଗମ୍ଭୀରାମ୍ବୁଧରଂ ପ୍ରାଵୃଟ୍ତୃଷିତାଶ୍ଚାତକା ଯଥା
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ସେଇ ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ, ଯେପରି ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ବର୍ଷା ମେଘ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ।
ତତଃ କ୍ଷଣେନ ନିଷ୍ପନ୍ନସମାଧାନକ୍ରିଯାଵିଧିଃ ଵୀରାସନଂ ବିଭେଦେଶୋ ମୃଗଚର୍ମନିଵାସିତମ୍
ତାପରେ, କିଛି ଖ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଓ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପ୍ରଭୁ ମୃଗଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ବୀରାସନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତତୋ ଵିନୀତୋ ଜାନୁଭ୍ଯାମ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯ ମହୀସ୍ଥିତିମ୍ ଉଵାଚ ଵୀରକୋ ଦେଵଂ ପ୍ରଣାମୈକସମାଶ୍ରଯଃ
ତାପରେ, ବୀର ସେବକ ନମ୍ର ଭାବରେ ଜମିନରେ ଗୁଡ଼ିଯାଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କଥା କହିଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ମୁନଯଃ ସପ୍ତ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦୀପ୍ତତେଜସଃ ଵିଭୋ ସମାଦିଶ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଅଵଗନ୍ତୁମ୍ ଇହାର୍ହସି ତେ ଽବ୍ରୁଵନ୍ଦେଵକାର୍ଯେଣ ତଵ ଦର୍ଶନଲାଲସାଃ
'ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ଆସିଛନ୍ତି, ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ। ଦୟାକରି ଆଦେଶ ଦିଅ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ; ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଧୂର୍ଜଟିସ୍ତେନ ଵୀରକେଣ ମହାତ୍ମନା ଭୂଭଙ୍ଗସଂଜ୍ଞଯା ତେଷାଂ ପ୍ରଵେଶାଜ୍ଞାଂ ଦଦୌ ତଦା
ଏପରି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ବୀର ସେବକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଧୂର୍ଜଟି ତାଙ୍କୁ ଭୂମି କମ୍ପନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ମୂର୍ଧ୍ନଃ କମ୍ପେନ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଵୀରକୋ ଽପି ମହାମୁନୀନ୍ ଆଜୁହାଵାଵିଦୂରସ୍ଥାନ୍ ଦର୍ଶନାଯ ପିନାକିନଃ
ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବୀର ସେବକ ସମସ୍ତ ମହାମୁନିଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଦୂରରେ ନଥିଲେ, ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଡାକିଲେ।
ତ୍ଵରାବଦ୍ଧାର୍ଧଚୂଡାସ୍ତେ ଲମ୍ବମାନାଜିନାମ୍ବରାଃ ଵିଵିଶୁର୍ଵେଦିକାଂ ସିଦ୍ଧାଂ ଗିରିଶସ୍ଯ ଵିଭୂତିଭିଃ
ଅର୍ଦ୍ଧ ଚୂଡ଼ା ବାନ୍ଧି, ମୃଗଚର୍ମ ଲଟକାଇ, ସେମାନେ ପର୍ବତେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମାରେ ଶୋଭିତ ପବିତ୍ର ବେଦିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ବଦ୍ଧପାଣିପୁଟାକ୍ଷିପ୍ତନାକପୁଷ୍ପୋତ୍କରାସ୍ତତଃ ପିନାକିପାଦଯୁଗଲଂ ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ନାକନିଵାସିନାମ୍
ହାତ ଯୋଡି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ନେଇ, ସେମାନେ ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତତଃ ସ୍ନିଗ୍ଧେକ୍ଷିତାଃ ଶାନ୍ତା ମୁନଯଃ ଶୂଲପାଣିନା ମନ୍ମଥାରିଂ ତତୋ ହୃଷ୍ଟାଃ ସମଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁରାଦୃତାଃ
ତାପରେ, ଶୂଳଧାରୀ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଶାନ୍ତ ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଭକ୍ତିସହ ମନ୍ମଥ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଅହୋ କୃତାର୍ଥା ଵଯମେଵ ସାଂପ୍ରତଂ ସୁରେଶ୍ଵରୋ ଽପ୍ଯତ୍ର ଵରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାମଲଵାରିସେକତଃ ଫଲେନ କାଚିତ୍ ତପସା ନିଯୁଜ୍ଯତେ
'ହେ, ଏବେ ଆମେ ସଫଳ ହେଲୁ! ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ। ତୁମ ଦୟାର ପବିତ୍ର ଜଳରେ, କିଛି ଫଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ।'
ଜଯତ୍ଯସୌ ଧନ୍ଯତରୋ ହିମାଚଲସ୍ ତଦାଶ୍ରଯଂ ଯସ୍ଯ ସୁତା ତପସ୍ଯତି ସ ଦୈତ୍ଯରାଜୋ ଽପି ମହାଫଲୋଦଯୋ ଵିମୂଲିତାଶେଷସୁରୋ ହି ତାରକଃ
'ଧନ୍ୟ ହେଉ ହିମାଳୟ, ଯାହାଙ୍କ ଝିଅ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲା ସେ ଦାୟତ୍ୟରାଜ ତାରକ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଫଳ ପାଇ ନଶ୍ଟ ହେବ।'
ତ୍ଵଦୀଯମଂଶଂ ପ୍ରଵିଲୋକ୍ଯ କଲ୍ମଷାତ୍ ସ୍ଵକଂ ଶରୀରଂ ପରିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ ହି ଯଃ ସ ଧନ୍ଯଧୀର୍ଲୋକପିତା ଚତୁର୍ମୁଖୋ ହରିଶ୍ଚ ଯତ୍ସଂଭ୍ରମଵହ୍ନିଦୀପିତଃ
'ତୁମ ଅଂଶକୁ ଦେଖି, ଜଣେ ନିଜ ଦେହର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଧନ୍ୟ ମନ ତାଙ୍କର—ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ।'
ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରିଯୁଗ୍ମଂ ହୃଦଯେନ ବିଭ୍ରତୋ ମହାଭିତାପପ୍ରଶମୈକହେତୁକମ୍ ତ୍ଵମେଵ ଚୈକୋ ଵିଵିଧାକୃତକ୍ରିଯଃ କିଲେତି ଵାଚା ଵିଧୁରୈର୍ ଵିଭାଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ଦୁଇଟି ପାଦକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯେଉଁପାଦ ମହାପାପକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାର ଏକମାତ୍ର କାରଣ, ସେମାନେ କେବଳ ତୁମକୁ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ବୋଲି କହନ୍ତି, ଯଦିଓ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ତୁମେ ହିଁ କରୁଛ।
ଅଥାଦ୍ଯ ଏକସ୍ତ୍ଵମଵାଦି ନାନ୍ଯଥା ଜଗତ୍ତଥା ନିର୍ଘୃଣତାଂ ତଵ ସ୍ପୃଶେତ୍ ନ ଵେତ୍ସି ଵା ଦୁଃଖମିଦଂ ପ୍ରଜାତ୍ମକଂ ଵିହନ୍ଯତେ ତେ ଖଲୁ ସର୍ଵତଃ କ୍ରିଯା
ଏହିପରି, ଆଜି କେବଳ ତୁମେ ନିଜେ କଥା କହିଛ; ନହେଲେ ତୁମର କ୍ରୁରତା ଏହି ସଂସାରକୁ ଛୁଇଁଯାଏ ଥାନ୍ତା, କିମ୍ବା ତୁମେ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଜାଣିନାହାଁ, ତଥାପି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁମେ ସବୁଠାରେ ନଶ୍ୱର କରିଦେଉଛ।
ଉପେକ୍ଷସେ ଚେଜ୍ ଜଗତାମୁପଦ୍ରଵଂ ଦଯାମଯତ୍ଵଂ ତଵ କେନ କଥ୍ଯତେ ସ୍ଵଯୋଗମାଯାମହିମାଗୁହାଶ୍ରଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ନିର୍ମଲଭୂତିଗୌରଵମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଜଗତର ଦୁଃଖକୁ ଅନଦେଖା କର, ତେବେ ତୁମର କରୁଣା କିପରି କହାଯିବ? ତୁମର ଯୋଗ ଓ ମାୟାର ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା କୌଣସି ନିର୍ମଳ ମହିମା ଅଛିନାହିଁ, ଯାହା ଅଜଣା ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଵଯଂ ଚ ତେ ଧନ୍ଯତରାଃ ଶରୀରିଣାଂ ଯଦୀଦୃଶଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଵିଲୋକଯାମହେ ଅଦର୍ଶନଂ ତେନ ମନୋରଥୋ ଯଥା ପ୍ରଯାତି ସାଫଲ୍ଯତଯା ମନୋଗତମ୍
ଏବଂ ଆମେ ଶରୀରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ଆମେ ଏପରି ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁଛୁ; ଏହିପରି ଦେଖା ପାଇଁ ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ଯଦି ତୁମର ଦର୍ଶନ ନ ମିଳିଥାନ୍ତା, ତେବେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଯାଏ।
ଜଗଦ୍ଵିଧାନୈକଵିଧୌ ଜଗନ୍ମୁଖେ କରିଷ୍ଯସେ ଽତୋ ବଲଭିଚ୍ଚରା ଵଯମ୍ ଵିନେମୁରିତ୍ଥଂ ମୁନଯୋ ଵିସୃଜ୍ଯ ତାଂ ଗିରଂ ଗିରୀଶଶ୍ରୁତିଭୂମିସଂନିଧୌ
ତୁମେ ସଂସାରର ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯାଉଛ, ସୃଷ୍ଟିର ଆଗରେ ଅଗ୍ରଣୀ ହେଇ; ଏହିକାରଣରୁ, ଆମେ ମୁନିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଛାଡ଼ି, ପାହାଡ଼ର ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ବାଣୀ ଅବସ୍ଥାନରେ ଏପରି ଶିର ନମାଉଛୁ।
ଉତ୍କୃଷ୍ଟକେଦାର ଇଵାଵନୀତଲେ ସୁବୀଜମୁଷ୍ଟିଂ ସୁଫଲାଯ କର୍ଷକାଃ
ଯେପରି ଭଲ କୃଷକମାନେ ଜମିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୀଜ ଛିଟି ଦେଇ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି,
ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରକ୍ରମୋପକ୍ରମକ୍ରିଯାମ୍ ଵାଚଂ ଵାଚସ୍ପତିସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସ୍ମିତସୁନ୍ଦରୀମ୍
ସେମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଓ ନିୟମିତ କଥା ଶୁଣି, ବାଣୀର ମାଲିକ ଖୁସି ହୋଇ, ହସି ମୁହଁରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ଜାନେ ଲୋକଵିଧାନସ୍ଯ କନ୍ଯା ସତ୍କାର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ଜାତା ପ୍ରାଲେଯଶୈଲସ୍ଯ ସଂକେତକନିରୂପଣାଃ
ମୁଁ ଜାଣେଁ ଏହି ସଂସାର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଜଣେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଯାହାର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି, ସେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ସତ୍ଯମୁତ୍କଣ୍ଠିତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥମୁଦ୍ଯତାଃ ତେଷାଂ ତ୍ଵରନ୍ତି ଚେତାଂସି କିଂତୁ କାର୍ଯଂ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ପ୍ରୟାସୀ; ସେମାନଙ୍କର ମନ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି କାମ କ'ଣ ଅଟୁଟ ଅଛି?
ଲୋକଯାତ୍ରାନୁଗନ୍ତଵ୍ଯା ଵିଶେଷେଣ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ ସେଵନ୍ତେ ତେ ଯତୋ ଧର୍ମଂ ତତ୍ପ୍ରାମାଣ୍ଯାତ୍ପରେ ସ୍ଥିତାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବିଶେଷ କରି ସଂସାରର ଚଳାଚଳକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଧର୍ମକୁ ସେବନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ତାହାର ଆଧାରରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।