ଧୀବଲୈଶ୍ଵର୍ଯକାର୍ଯାଦିପ୍ରମାଣଂ ମହତାଂ ମହତ୍ ଯସ୍ମାନ୍ନ କିଂଚିଦପରଂ ସର୍ଵଂ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ
ବଡ଼ ଲୋକମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି, ଶାସନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ମାପ ବଡ଼; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ଏହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଯସ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତମହଂ ଶରଣଂ ଗତା ଏଷ ମେ ଵ୍ଯଵସାଯଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘୋ ଽତିଵିପରୀତକଃ
ଯାହାର ଶକ୍ତିର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ଚୟ।
ଯାତ ଵା ତିଷ୍ଠତୈଵାଥ ମୁନଯୋ ମଦ୍ଵିଧାଯକାଃ ଏଵଂ ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ ଦେଵ୍ଯା ମୁନିଵରାସ୍ତଦା
ମୁନିମାନେ, ତମେ ଚାହିଲେ ଯାଉ କିମ୍ବା ରୁହ; ଦେବୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନେ—
ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁପରୀତାକ୍ଷାଃ ସସ୍ଵଜୁସ୍ତାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ ଊଚୁଶ୍ଚ ପରମପ୍ରୀତାଃ ଶୈଲଜାଂ ମଧୁରଂ ଵଚଃ
ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁରେ ଆଖି ଭରିଗଲା, ସେମାନେ ତପସ୍ୱିନୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶିଳାଜାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତାସ୍ଯହୋ ପୁତ୍ରି ଜ୍ଞାନମୂର୍ତିରିଵାମଲା ପ୍ରସାଦଯତି ନୋ ଭାଵଂ ଭଵଭାଵପ୍ରତିଶ୍ରଯାତ୍
ହେ ଜନନୀ, କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ! ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ଭଳି ଶୁଭ୍ର, ଭବର ମୂଳରେ ବସି ଆମର ହୃଦୟକୁ ଖୁସି କରୁଛ।
ନନୁ ଵିଦ୍ମୋ ଵଯଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍ ତ୍ଵନ୍ନିଶ୍ଚଯସ୍ଯ ଦୃଢତାଂ ଵେତ୍ତୁଂ ଵଯମିହାଗତାଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣୁଛୁ; ତୁମ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟକୁ ଜାଣିବାକୁ ଆମେ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ।
ଅଚିରାଦେଵ ତନ୍ଵଙ୍ଗି କାମସ୍ତେ ଽଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି କ୍ଵାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭା ଯାତି ରତ୍ନେଭ୍ଯଃ କ୍ଵ ଦ୍ଯୁତିଃ ପୃଥକ୍
ଶୀଘ୍ର ହେବ, ହେ ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗବତୀ, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ; ରତ୍ନରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ କେଉଁଠି ଯାଏ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କେଉଁଠି ଭିନ୍ନ ହୁଏ?
କୋ ଽର୍ଥୋ ଵର୍ଣାଲିକାଵ୍ଯକ୍ତଃ କଥଂ ତ୍ଵଂ ଗିରିଶଂ ଵିନା ଯାମୋ ନୈକାଭ୍ଯୁପାଯନେ ତମଭ୍ଯର୍ଥଯିତୁଂ ଵଯମ୍
ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦର କଣ ଉପଯୋଗ? ଗିରିଶ ଛଡ଼ା ଆମେ କିପରି ଯିବା? ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଅସ୍ମାକମପି ଵୈ ସୋ ଽର୍ଥଃ ସୁତରାଂ ହୃଦି ଵର୍ତତେ ଅତସ୍ତ୍ଵମେଵ ସା ବୁଦ୍ଧିର୍ ଯତୋ ନୀତିସ୍ତ୍ଵମେଵ ହି
ସେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆମ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅଛି; ତେଣୁ, ତୁମେ ଏକା ଜ୍ଞାନ ଓ ତୁମେ ଏକା ଠିକ୍ ଦିଗ।
ଅତୋ ନିଃସଂଶଯଂ କାଯଂ ଶଂକରୋ ଽପି ଵିଧାସ୍ଯତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୂଜିତା ଯାତା ମୁନଯୋ ଗିରିକନ୍ଯଯା
ଏହିପରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶଂକର ନିଜେ ଏହା କରିବେ; ଏପରି କହି, ପାହାଡ଼ର ଝିଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ମୁନିମାନେ ଯାଇଗଲେ।
ପ୍ରଯଯୁର୍ଗିରିଶଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରସ୍ଥଂ ହିମଵତୋ ମହତ୍ ଗଙ୍ଗାମ୍ବୁପ୍ଲାଵିତାତ୍ମାନଂ ପିଙ୍ଗବଦ୍ଧଜଟାସଟମ୍
ସେମାନେ ହିମବତର ବଡ଼ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଗିରିଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ପିଙ୍ଗଳ ଜଟା ଗୁଛି ରଖିଥିଲେ।
ଭୃଙ୍ଗାନୁଯାତପାଣିସ୍ଥମନ୍ଦାରକୁସୁମସ୍ରଜମ୍ ଗିରେଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତେ ପ୍ରସ୍ଥଂ ଦଦୃଶୁଃ ଶଂକରାଶ୍ରମମ୍
ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଓ ମାଳା ହାତରେ ଥିଲା, ମଧୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ପ୍ରସ୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି ଶଂକରଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରଶାନ୍ତାଶେଷସତ୍ତ୍ଵୌଘଂ ନଵସ୍ତିମିତକାନନମ୍ ନିଃଶବ୍ଦାକ୍ଷୋଭସଲିଲପ୍ରପାତଂ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ନୂତନ ଭାବେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଚାରିପଟେ ଝରଣା ଓ ଜଳ ନିରବ ଓ ଅଚଳ ରହିଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯଂସ୍ତତୋ ଦ୍ଵାରି ଵୀରକଂ ଵେତ୍ରପାଣିନମ୍ ସପ୍ତ ତେ ମୁନଯଃ ପୂଜ୍ଯା ଵିନୀତାଃ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍
ସେଠାରେ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ବୀର ସେବକ ହାତରେ ଛଡ଼ ଧରିଛି, ଏବଂ ସତ୍କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନମ୍ର ଓ ଗମ୍ଭୀର ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ଉପସ୍ଥିତ।
ଊଚୁର୍ମଧୁରଭାଷିଣ୍ଯା ଵାଚା ତେ ଵାଗ୍ମିନାଂ ଵରାଃ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵଯମିହାଯାତାଃ ଶରଣ୍ଯଂ ଗଣନାଯକମ୍
ସେମାନେ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ: 'ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ଶରଣଦାତା ଏବଂ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ।'
ତ୍ରିଲୋଚନଂ ଵିଜାନୀହି ସୁରକାର୍ଯପ୍ରଚୋଦିତାଃ ତ୍ଵମେଵ ନୋ ଗତିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯଥା କାଲାନତିକ୍ରମଃ
'ତିନି ଆଖିଅଛନ୍ତି ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଜାଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମନାରେ ଆମେ ଆସିଛୁ, ତୁମେ ହିଁ ଆମର ସତ୍ୟ ଓ ଶରଣ, କାଳ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେନାହିଁ।'
ସା ପ୍ରାର୍ଥନୈଷା ପ୍ରାଯେଣ ପ୍ରତୀହାରମଯଃ ପ୍ରଭୁଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମୁନିଭିଃ ସୋ ଽଥ ଗୌରଵାତ୍ତାନୁଵାଚ ସଃ
'ଏହି ଆମର ଅନୁରୋଧ, ପ୍ରାୟଃ ସର୍ବଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ କହାଯାଏ।' ଏପରି ମୁନିମାନେ କହିବା ପରେ, ସେ ବୀର ସେବକ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସଵନସ୍ଯାପରାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ସ୍ନାତୁଂ ମନ୍ଦାକିନୀଜଲେ କ୍ଷଣେନ ଭଵିତା ଵିପ୍ରାସ୍ ତତ୍ର ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଶୂଲିନମ୍
'କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ, ପ୍ରଭୁ ମଣ୍ଡାକିନୀ ନଦୀରେ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ସ୍ନାନ କରିବେ; ଓ ବିପ୍ରମାନେ, ସେଠି ତୁମେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତସ୍ଥୁସ୍ ତେ ତତ୍କାଲପ୍ରତୀକ୍ଷିଣଃ ଗମ୍ଭୀରାମ୍ବୁଧରଂ ପ୍ରାଵୃଟ୍ତୃଷିତାଶ୍ଚାତକା ଯଥା
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେମାନେ ସେଇ ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ, ଯେପରି ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ବର୍ଷା ମେଘ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ।
ତତଃ କ୍ଷଣେନ ନିଷ୍ପନ୍ନସମାଧାନକ୍ରିଯାଵିଧିଃ ଵୀରାସନଂ ବିଭେଦେଶୋ ମୃଗଚର୍ମନିଵାସିତମ୍
ତାପରେ, କିଛି ଖ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଓ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପ୍ରଭୁ ମୃଗଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ବୀରାସନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତତୋ ଵିନୀତୋ ଜାନୁଭ୍ଯାମ୍ ଅଵଲମ୍ବ୍ଯ ମହୀସ୍ଥିତିମ୍ ଉଵାଚ ଵୀରକୋ ଦେଵଂ ପ୍ରଣାମୈକସମାଶ୍ରଯଃ
ତାପରେ, ବୀର ସେବକ ନମ୍ର ଭାବରେ ଜମିନରେ ଗୁଡ଼ିଯାଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କଥା କହିଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ମୁନଯଃ ସପ୍ତ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦୀପ୍ତତେଜସଃ ଵିଭୋ ସମାଦିଶ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଅଵଗନ୍ତୁମ୍ ଇହାର୍ହସି ତେ ଽବ୍ରୁଵନ୍ଦେଵକାର୍ଯେଣ ତଵ ଦର୍ଶନଲାଲସାଃ
'ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ଆସିଛନ୍ତି, ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ। ଦୟାକରି ଆଦେଶ ଦିଅ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ; ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଧୂର୍ଜଟିସ୍ତେନ ଵୀରକେଣ ମହାତ୍ମନା ଭୂଭଙ୍ଗସଂଜ୍ଞଯା ତେଷାଂ ପ୍ରଵେଶାଜ୍ଞାଂ ଦଦୌ ତଦା
ଏପରି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ବୀର ସେବକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଧୂର୍ଜଟି ତାଙ୍କୁ ଭୂମି କମ୍ପନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ମୂର୍ଧ୍ନଃ କମ୍ପେନ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ଵୀରକୋ ଽପି ମହାମୁନୀନ୍ ଆଜୁହାଵାଵିଦୂରସ୍ଥାନ୍ ଦର୍ଶନାଯ ପିନାକିନଃ
ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବୀର ସେବକ ସମସ୍ତ ମହାମୁନିଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଦୂରରେ ନଥିଲେ, ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଡାକିଲେ।
ତ୍ଵରାବଦ୍ଧାର୍ଧଚୂଡାସ୍ତେ ଲମ୍ବମାନାଜିନାମ୍ବରାଃ ଵିଵିଶୁର୍ଵେଦିକାଂ ସିଦ୍ଧାଂ ଗିରିଶସ୍ଯ ଵିଭୂତିଭିଃ
ଅର୍ଦ୍ଧ ଚୂଡ଼ା ବାନ୍ଧି, ମୃଗଚର୍ମ ଲଟକାଇ, ସେମାନେ ପର୍ବତେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମାରେ ଶୋଭିତ ପବିତ୍ର ବେଦିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ବଦ୍ଧପାଣିପୁଟାକ୍ଷିପ୍ତନାକପୁଷ୍ପୋତ୍କରାସ୍ତତଃ ପିନାକିପାଦଯୁଗଲଂ ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ନାକନିଵାସିନାମ୍
ହାତ ଯୋଡି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ନେଇ, ସେମାନେ ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତତଃ ସ୍ନିଗ୍ଧେକ୍ଷିତାଃ ଶାନ୍ତା ମୁନଯଃ ଶୂଲପାଣିନା ମନ୍ମଥାରିଂ ତତୋ ହୃଷ୍ଟାଃ ସମଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁରାଦୃତାଃ
ତାପରେ, ଶୂଳଧାରୀ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଶାନ୍ତ ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଭକ୍ତିସହ ମନ୍ମଥ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଅହୋ କୃତାର୍ଥା ଵଯମେଵ ସାଂପ୍ରତଂ ସୁରେଶ୍ଵରୋ ଽପ୍ଯତ୍ର ଵରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାମଲଵାରିସେକତଃ ଫଲେନ କାଚିତ୍ ତପସା ନିଯୁଜ୍ଯତେ
'ହେ, ଏବେ ଆମେ ସଫଳ ହେଲୁ! ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ। ତୁମ ଦୟାର ପବିତ୍ର ଜଳରେ, କିଛି ଫଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ।'
ଜଯତ୍ଯସୌ ଧନ୍ଯତରୋ ହିମାଚଲସ୍ ତଦାଶ୍ରଯଂ ଯସ୍ଯ ସୁତା ତପସ୍ଯତି ସ ଦୈତ୍ଯରାଜୋ ଽପି ମହାଫଲୋଦଯୋ ଵିମୂଲିତାଶେଷସୁରୋ ହି ତାରକଃ
'ଧନ୍ୟ ହେଉ ହିମାଳୟ, ଯାହାଙ୍କ ଝିଅ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି; ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲା ସେ ଦାୟତ୍ୟରାଜ ତାରକ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଫଳ ପାଇ ନଶ୍ଟ ହେବ।'
ତ୍ଵଦୀଯମଂଶଂ ପ୍ରଵିଲୋକ୍ଯ କଲ୍ମଷାତ୍ ସ୍ଵକଂ ଶରୀରଂ ପରିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ ହି ଯଃ ସ ଧନ୍ଯଧୀର୍ଲୋକପିତା ଚତୁର୍ମୁଖୋ ହରିଶ୍ଚ ଯତ୍ସଂଭ୍ରମଵହ୍ନିଦୀପିତଃ
'ତୁମ ଅଂଶକୁ ଦେଖି, ଜଣେ ନିଜ ଦେହର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଧନ୍ୟ ମନ ତାଙ୍କର—ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ।'