ନିରାହାରା ଶତଂ ସାଭୂତ୍ ସମାନାଂ ତପସାଂ ନିଧିଃ ତତ ଉଦ୍ଵେଜିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣିନସ୍ତତ୍ତପୋ ଽଗ୍ନିନା
ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଖାଦ୍ୟ ନ ଖାଇ ଏକ ସମାନ ତପସ୍ୟାର ଆଧାର ହେଇ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଲେ।
ତତଃ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ଶତକ୍ରତୁଃ ତେ ସମାଗମ୍ଯ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସମୁଦିତାସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଶତ କ୍ରତୁ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ ଆସିଲେ।
ପୂଜିତାଶ୍ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ କିମର୍ଥଂ ତୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂସ୍ମୃତାସ୍ତୁ ଵଯଂ ତ୍ଵଯା
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ— 'ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ଡାକିଛ?'
ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଭଗଵନ୍ତଃ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ହିମାଚଲେ ତପୋ ଘୋରଂ ତପ୍ଯତେ ଭୂଧରାତ୍ମଜା ତସ୍ଯା ହ୍ଯଭିମତଂ କାମଂ ଭଵନ୍ତଃ କର୍ତୁମର୍ହଥ
ଶକ୍ର କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍ତମାନେ, ମୋର କାମ୍ୟତା ଶୁଣନ୍ତୁ। ହିମାଳୟରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣମାନେ ନିଅନ୍ତୁ।'
ତତଃ ସମାପତନ୍ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦର୍ଥଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ସିଦ୍ଧସଂଘାତସେଵିତମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗଲେ। 'ଏହିପରି ହେଉ' କହି, ସିଦ୍ଧମାନେ ପରିବେଷିତ ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁରାଗତ୍ଯ ମୁନଯସ୍ ତାମଥୋ ମଧୁରାକ୍ଷରମ୍ ପୁତ୍ରି କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଃ କାମଃ କମଲଲୋଚନେ
ମୁନିମାନେ ଯାଇ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ— 'ପୁତୁଳି, କମଳନୟନି, ତୁମର ନିଶ୍ଚିତ ଇଚ୍ଛା କଣ?'
ତାନୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵୀ ସଲଜ୍ଜା ଗୌରଵାନ୍ମୁନୀନ୍ ତପସ୍ଯତୋ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୌନେ ଭଵାଦୃଶାନ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ସମ୍ମାନରେ ମୁନିମାନେଠାରେ କହିଲେ— 'ମହାଭାଗ ମୁନିମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ମୌନରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଆପଣମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।'
ଵନ୍ଦନାଯ ନିଯୁକ୍ତା ଧୀଃ ପାଵଯତ୍ଯଵିକଲ୍ପିତମ୍ ପ୍ରଶ୍ନୋନ୍ମୁଖତ୍ଵାଦ୍ଭଵତାଂ ଯୁକ୍ତମାସନମାଦିତଃ
ମୋର ମନ ସଦା ବନ୍ଦନାରେ ଲିନ ଓ ଅଚଳ ରହିଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଆପଣମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବାରୁ, ପ୍ରଥମେ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଆସନ ଦିଆଯାଇଛି।
ଉପଵିଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରମୋନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମାମତଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ତତଶ୍ଚକ୍ରେ କୃତାସନପରିଗ୍ରହାନ୍
ଆପଣମାନେ ବସି, କ୍ଲାନ୍ତି ହୀନ ହେଲେ, ତାପରେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ। ଏହିପରି କହି, ସେ ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ଆସନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ସା ତୁ ତାନ୍ଵିଧିଵତ୍ପୂଜ୍ଯାନ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ଉଵାଚାଦିତ୍ଯସଂକାଶାନ୍ ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ସତୀ ଶନୈଃ
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ସପ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରତାତ୍ମକଂ ମୌନଂ ମୌନଂ ଜଗ୍ରାହ ହ୍ରୀମଯମ୍ ଭାଵଂ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ମୌନାନ୍ତଂ ତସ୍ଯାଃ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଯଥା
ସେ ନିଜର ମୌନ ନିୟମକୁ ଛାଡ଼ି, ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିତ ମୌନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୌନର ଶେଷ ଯେପରି, ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଗୌରଵାଧୀନତାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତାଂ ପୁନସ୍ତଥା ସାପି ଗୌରଵଗର୍ଭେଣ ମନସା ଚାରୁହାସିନୀ
ସମ୍ମାନରେ ଅନୁଗତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପୁନିଥରେ ପଚାରିଲେ। ସେ ମଧୁର ହସରେ, ସମ୍ମାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ନେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମୁନୀଞ୍ଶାନ୍ତକଥାଲାପାନ୍ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ଵାଗ୍ଯମମ୍ ଭଗଵନ୍ତୋ ଵିଜାନନ୍ତି ପ୍ରାଣିନାଂ ମାନସଂ ହିତମ୍
ମୁନିମାନେ ଶାନ୍ତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ କଥାକୁ ସଂଯମ କରି କହିଲେ— 'ଭଗବନ୍ତମାନେ, ଆପଣମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମନର ଭଲ କଥା ଜାଣନ୍ତି।'
ମନୋଗତୀଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ କଦର୍ଥନ୍ତେ ହି ଦେହିନଃ କେଚିତ୍ ତୁ ନିପୁଣାସ୍ତତ୍ର ଘଟନ୍ତେ ଵିବୁଧୋଦ୍ଯମୈଃ
କିଛି ଲୋକ ମନର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ବସ୍ତୁକୁ ବେଶି ଭାବେ ବିକୃତ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କିଛି ଦକ୍ଷ ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରୟାସରେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଉପାଯୈର୍ଦୁର୍ଲଭାନ୍ଭାଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତାଃ ଅପରେ ତୁ ପରିଚ୍ଛିନ୍ନା ନାନାକାରାଭ୍ଯୁପକ୍ରମାଃ
ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁମାନେ ଅଲସ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ସୀମିତ ଥାଇ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଦେହାନ୍ତରାର୍ଥମାରମ୍ଭମ୍ ଆଶ୍ରଯନ୍ତି ହିତପ୍ରଦମ୍ ମମ ତ୍ଵାକାଶସମ୍ଭୂତପୁଷ୍ପଦାମା ଵିଭୂଷିତମ୍
ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁ ଲୋକେ ଭଲ କାମ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଆକାଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ସଜିଛି।
ଵନ୍ଧ୍ଯା ସୁତଂ ପ୍ରାପ୍ତୁକାମା ମନଃ ପ୍ରସରତେ ମୁହୁଃ ଅହଂ କିଲ ଭଵଂ ଦେଵଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତା
ଯେଉଁ ବନ୍ଧ୍ୟା ଜଣେ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ମନରେ ଆଶା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ପ୍ରକୃତ୍ଯୈଵ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ତପସ୍ଯନ୍ତଂ ତୁ ସଂପ୍ରତି ସୁରାସୁରୈରନିର୍ଣୀତଂ ପରମାର୍ଥକ୍ରିଯାଶ୍ରଯମ୍
ସ୍ୱଭାବରୁ ଅଜୟ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ। ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।
ସାଂପ୍ରତଂ ଚାପି ନିର୍ଦଗ୍ଧମଦନଂ ଵୀତରାଗିଣମ୍ କଥମାରାଧଯେଦୀଶଂ ମାଦୃଶୀ ତାଦୃଶଂ ଶିଵମ୍
ଏବେ ସେ ମୋହରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏମିତି ଏକ ଶିବଙ୍କୁ ମୋ ପରି ଜଣେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତେ ତୁ ସ୍ଥିରତାଂ ମନସସ୍ତତଃ ଜ୍ଞାତୁମସ୍ଯା ଵଚଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ପ୍ରକ୍ରମାତ୍ପ୍ରକୃତାର୍ଥକମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମନ ଶାନ୍ତ ଥିବା ସେଇ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଭାବ ବୁଝିବାକୁ, ଅନୁକ୍ରମେ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦ୍ଵିଵିଧଂ ତୁ ସୁଖଂ ତାଵତ୍ ପୁତ୍ରି ଲୋକେଷୁ ଭାଵ୍ଯତେ ଶରୀରସ୍ଯାସ୍ଯ ସଂଭୋଗୈଶ୍ ଚେତସଶ୍ଚାପି ନିର୍ଵୃତିଃ
ଜଗତରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସୁଖ ଅଛି, ଝିଅ— ଏକଟି ହେଉଛି ଦେହର ଭୋଗ, ଆଉ ଏକଟି ମନର ସନ୍ତୋଷ।
ପ୍ରକୃତ୍ଯା ସ ତୁ ଦିଗ୍ଵାସା ଭୀମଃ ପିତୃଵଣେଶଯଃ କପାଲୀ ଭିକ୍ଷୁକୋ ନଗ୍ନୋ ଵିରୂପାକ୍ଷଃ ସ୍ଥିରକ୍ରିଯଃ
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବରେ ଦିଗମ୍ବର, ଭୟଙ୍କର, ଶ୍ମଶାନର ଶ୍ୱାମୀ, ଖପାଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଭିକ୍ଷାଟଣା କରନ୍ତି, ନଗ୍ନ, ଅସାମାନ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ।
ପ୍ରମତ୍ତୋନ୍ମତ୍ତକାକାରୋ ବୀଭତ୍ସକୃତସଂଗ୍ରହଃ ଯତିନା ତେନ କସ୍ତେ ଽର୍ଥୋ ମୂର୍ତାନର୍ଥେନ କାଙ୍କ୍ଷିତଃ
ସେ ମତଲବୀ ଓ ପାଗଳ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଜିନିଷ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏକ ଯତି ଭାବେ ବାସ କରନ୍ତି— ଏମିତି ଦୁଃଖର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ତାଙ୍କ ସହିତ ତୁମର କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ?
ଯଦି ହ୍ଯସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ଭୋଗମିଚ୍ଛସି ସାଂପ୍ରତମ୍ ତତ୍କଥଂ ତେ ମହାଦେଵାଦ୍ ଭଯଭାଜୋ ଜୁଗୁପ୍ସିତାତ୍
ଯଦି ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଦେହର ସହ ଭୋଗ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଘୃଣାଜନକ ମହାଦେବଙ୍କୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?
ସ୍ରଵଦ୍ରକ୍ତଵସାଭ୍ଯକ୍ତକପାଲକୃତଭୂଷଣାତ୍ ଶ୍ଵସଦୁଗ୍ରଭୁଜଂଗେନ୍ଦ୍ରକୃତଭୂଷଣଭୀଷଣାତ୍
ସେ ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବିରେ ଲପେଟା ଗଲା ଖପାଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ତାଙ୍କ ଭୁଜାକୁ ବେପଟି ରହିଛି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଭୟଙ୍କର।
ଶ୍ମଶାନଵାସିନୋ ରୌଦ୍ରପ୍ରମଥାନୁଗତାତ୍ ସତି ସୁରେନ୍ଦ୍ରମୁକୁଟଵ୍ରାତନିଘୃଷ୍ଟଚରଣୋ ଽରିହା
ସେ ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ କରନ୍ତି, ରୌଦ୍ର ପ୍ରମଥମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଛରୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁକୁଟ ତାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ।
ହରିରସ୍ତି ଜଗଦ୍ଧାତା ଶ୍ରୀକାନ୍ତୋ ଽନନ୍ତମୂର୍ତିମାନ୍ ନାଥୋ ଯଜ୍ଞଭୁଜାମସ୍ତି ତଥେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ
ହରି ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପାଳକ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଅନନ୍ତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯଜ୍ଞ ଭୋଗ କରୁଥିବା ନାଥ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵତାନାଂ ନିଧିଶ୍ଚାସ୍ତି ଜ୍ଵଲନଃ ସର୍ଵକାମକୃତ୍ ଵାଯୁରସ୍ତି ଜଗଦ୍ଧାତା ଯଃ ପ୍ରାଣଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଧନ ଅଗ୍ନି ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ବାୟୁ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଓ ଜଗତର ପାଳକ।
ତଥା ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ସର୍ଵାର୍ଥମତିମାନ୍ଵିଭୁଃ ଏଭ୍ଯ ଏକତମଂ କସ୍ମାନ୍ ନ ତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଧିପତି ବୈଶ୍ରବଣ ରାଜା ଅଛନ୍ତି— ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ଚୟନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହଁ?
ଉତାନ୍ଯଦେହସଂପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ସୁଖଂ ତେ ମନସେପ୍ସିତମ୍ ଏଵମେତତ୍ତଵାପ୍ଯତ୍ର ପ୍ରଭଵୋ ନାକସଂପଦାମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ପରାଃ ସର୍ଵାଃ କଲ୍ଯାଣପ୍ରାପ୍ତଯସ୍ତଵ
କିମ୍ବା, ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁଲେ ତୁମେ ମନର ଇଚ୍ଛିତ ସୁଖ ପାଇପାରିବ; ଏଭଳି ହେଲେ, ତୁମର ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ ହେବ।