ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନମ୍ ଆକାଶାତ୍କାଶପାଣ୍ଡୁରଃ ଅନୁଜ୍ଞାଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୋ ଜଗାମାଶୁ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍
ଏହି ଆକାଶବାଣୀ ଶୁଣି, ଆକାଶପ୍ରଭା ଭଳି ଫିକା ହୋଇଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଝିଅଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶୈଲଜାପି ଯଯୌ ଶୈଲମ୍ ଅଗମ୍ଯମପି ଦୈଵତୈଃ ସଖୀଭ୍ଯାମନୁଯାତା ତୁ ନିଯତା ନଗରାଜଜା
ଏବଂ ଶୈଳଜା ଝିଅ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯିଏଁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେ ନଗରର ରାଜାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଝିଅ।
ଶୃଙ୍ଗଂ ହିମଵତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତମ୍ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣଂ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ସେ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ର ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଲତାରେ ଢାକିଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ଭ୍ରମରୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟପାଦପମ୍ ଦିଵ୍ଯପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ଦୀର୍ଘିକାଭିରଲଂକୃତମ୍
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଗଛମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିମାନେ ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଝରଣା ଓ ଝିଲିକମାନେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
ନାନାପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍ ଜଲଜସ୍ଥଲଜୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ଘେରିଥିଲେ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ଜଳ ଓ ମାଟିର ଫୁଲମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିଲେ।
ଚିତ୍ରକନ୍ଦରସଂସ୍ଥାନଂ ଗୁହାଗୃହମନୋହରମ୍ ଵିହଙ୍ଗସଂଘସଂଜୁଷ୍ଟଂ କଲ୍ପପାଦପସଂକଟମ୍
ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଗୁହା ଓ ମନୋହର ଗୁହାଗୃହ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଘେରିଥିବା, କଳ୍ପବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଛାୟା ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାଶାଖଂ ଶାଖିନଂ ହରିତଚ୍ଛଦମ୍ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ ମନୋରଥଶତୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ, ଯାହାର ଡାଲି ବିସ୍ତୃତ, ହରିତ ପତ୍ରରେ ଢାକିଥିବା, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଶତଶଃ ଆଶାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ନାନାପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵିଧଫଲାନ୍ଵିତମ୍ ନତଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରୁଚିଭିର୍ ଭିନ୍ନସଂହୃତପଲ୍ଲଵମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଢାକିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଲଗିଥିବା, ଝୁକିଥିବା ପତ୍ରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ମିଶି ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ।
ତତ୍ରାମ୍ବରାଣି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭୂଷଣାନି ଚ ଶୈଲଜା ସଂଵୀତା ଵଲ୍କଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଦର୍ଭନିର୍ମିତମେଖଲା
ସେଠାରେ ଶୈଳଜା ଝିଅ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଖୋଲିଦେଲେ, ଦିବ୍ୟ ବାର୍କ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ, ଦର୍ଭ ଘାସରେ ତିଆରି ଏକ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଲେ।
ତ୍ରିଃସ୍ନାତା ପାଟଲାହାରା ବଭୂଵ ଶରଦାଂ ଶତମ୍ ଶତମେକେନ ଶୀର୍ଣେନ ପର୍ଣେନାଵର୍ତଯତ୍ତଦା
ତିନିଥର ଗସ୍ତ୍ରାନ କରି, ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଶରତ୍କାଳ ରହିଲେ; ପ୍ରତିଥର ଏକ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଜୀବିତ ରଖିଲେ।
ନିରାହାରା ଶତଂ ସାଭୂତ୍ ସମାନାଂ ତପସାଂ ନିଧିଃ ତତ ଉଦ୍ଵେଜିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣିନସ୍ତତ୍ତପୋ ଽଗ୍ନିନା
ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଖାଦ୍ୟ ନ ଖାଇ ଏକ ସମାନ ତପସ୍ୟାର ଆଧାର ହେଇ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଲେ।
ତତଃ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ଶତକ୍ରତୁଃ ତେ ସମାଗମ୍ଯ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସମୁଦିତାସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଶତ କ୍ରତୁ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ ଆସିଲେ।
ପୂଜିତାଶ୍ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ କିମର୍ଥଂ ତୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂସ୍ମୃତାସ୍ତୁ ଵଯଂ ତ୍ଵଯା
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ— 'ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ଡାକିଛ?'
ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଭଗଵନ୍ତଃ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ହିମାଚଲେ ତପୋ ଘୋରଂ ତପ୍ଯତେ ଭୂଧରାତ୍ମଜା ତସ୍ଯା ହ୍ଯଭିମତଂ କାମଂ ଭଵନ୍ତଃ କର୍ତୁମର୍ହଥ
ଶକ୍ର କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍ତମାନେ, ମୋର କାମ୍ୟତା ଶୁଣନ୍ତୁ। ହିମାଳୟରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣମାନେ ନିଅନ୍ତୁ।'
ତତଃ ସମାପତନ୍ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦର୍ଥଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ସିଦ୍ଧସଂଘାତସେଵିତମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗଲେ। 'ଏହିପରି ହେଉ' କହି, ସିଦ୍ଧମାନେ ପରିବେଷିତ ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁରାଗତ୍ଯ ମୁନଯସ୍ ତାମଥୋ ମଧୁରାକ୍ଷରମ୍ ପୁତ୍ରି କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଃ କାମଃ କମଲଲୋଚନେ
ମୁନିମାନେ ଯାଇ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ— 'ପୁତୁଳି, କମଳନୟନି, ତୁମର ନିଶ୍ଚିତ ଇଚ୍ଛା କଣ?'
ତାନୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵୀ ସଲଜ୍ଜା ଗୌରଵାନ୍ମୁନୀନ୍ ତପସ୍ଯତୋ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୌନେ ଭଵାଦୃଶାନ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ସମ୍ମାନରେ ମୁନିମାନେଠାରେ କହିଲେ— 'ମହାଭାଗ ମୁନିମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ମୌନରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଆପଣମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।'
ଵନ୍ଦନାଯ ନିଯୁକ୍ତା ଧୀଃ ପାଵଯତ୍ଯଵିକଲ୍ପିତମ୍ ପ୍ରଶ୍ନୋନ୍ମୁଖତ୍ଵାଦ୍ଭଵତାଂ ଯୁକ୍ତମାସନମାଦିତଃ
ମୋର ମନ ସଦା ବନ୍ଦନାରେ ଲିନ ଓ ଅଚଳ ରହିଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଆପଣମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବାରୁ, ପ୍ରଥମେ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଆସନ ଦିଆଯାଇଛି।
ଉପଵିଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରମୋନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମାମତଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ତତଶ୍ଚକ୍ରେ କୃତାସନପରିଗ୍ରହାନ୍
ଆପଣମାନେ ବସି, କ୍ଲାନ୍ତି ହୀନ ହେଲେ, ତାପରେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ। ଏହିପରି କହି, ସେ ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ଆସନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ସା ତୁ ତାନ୍ଵିଧିଵତ୍ପୂଜ୍ଯାନ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ଉଵାଚାଦିତ୍ଯସଂକାଶାନ୍ ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ସତୀ ଶନୈଃ
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ସପ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରତାତ୍ମକଂ ମୌନଂ ମୌନଂ ଜଗ୍ରାହ ହ୍ରୀମଯମ୍ ଭାଵଂ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ମୌନାନ୍ତଂ ତସ୍ଯାଃ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଯଥା
ସେ ନିଜର ମୌନ ନିୟମକୁ ଛାଡ଼ି, ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିତ ମୌନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୌନର ଶେଷ ଯେପରି, ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଗୌରଵାଧୀନତାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତାଂ ପୁନସ୍ତଥା ସାପି ଗୌରଵଗର୍ଭେଣ ମନସା ଚାରୁହାସିନୀ
ସମ୍ମାନରେ ଅନୁଗତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପୁନିଥରେ ପଚାରିଲେ। ସେ ମଧୁର ହସରେ, ସମ୍ମାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ନେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମୁନୀଞ୍ଶାନ୍ତକଥାଲାପାନ୍ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ଵାଗ୍ଯମମ୍ ଭଗଵନ୍ତୋ ଵିଜାନନ୍ତି ପ୍ରାଣିନାଂ ମାନସଂ ହିତମ୍
ମୁନିମାନେ ଶାନ୍ତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ କଥାକୁ ସଂଯମ କରି କହିଲେ— 'ଭଗବନ୍ତମାନେ, ଆପଣମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମନର ଭଲ କଥା ଜାଣନ୍ତି।'
ମନୋଗତୀଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ କଦର୍ଥନ୍ତେ ହି ଦେହିନଃ କେଚିତ୍ ତୁ ନିପୁଣାସ୍ତତ୍ର ଘଟନ୍ତେ ଵିବୁଧୋଦ୍ଯମୈଃ
କିଛି ଲୋକ ମନର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ବସ୍ତୁକୁ ବେଶି ଭାବେ ବିକୃତ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କିଛି ଦକ୍ଷ ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରୟାସରେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଉପାଯୈର୍ଦୁର୍ଲଭାନ୍ଭାଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତାଃ ଅପରେ ତୁ ପରିଚ୍ଛିନ୍ନା ନାନାକାରାଭ୍ଯୁପକ୍ରମାଃ
ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁମାନେ ଅଲସ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନେ ସୀମିତ ଥାଇ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଦେହାନ୍ତରାର୍ଥମାରମ୍ଭମ୍ ଆଶ୍ରଯନ୍ତି ହିତପ୍ରଦମ୍ ମମ ତ୍ଵାକାଶସମ୍ଭୂତପୁଷ୍ପଦାମା ଵିଭୂଷିତମ୍
ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁ ଲୋକେ ଭଲ କାମ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଆକାଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ସଜିଛି।
ଵନ୍ଧ୍ଯା ସୁତଂ ପ୍ରାପ୍ତୁକାମା ମନଃ ପ୍ରସରତେ ମୁହୁଃ ଅହଂ କିଲ ଭଵଂ ଦେଵଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତା
ଯେଉଁ ବନ୍ଧ୍ୟା ଜଣେ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ମନରେ ଆଶା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ପ୍ରକୃତ୍ଯୈଵ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ତପସ୍ଯନ୍ତଂ ତୁ ସଂପ୍ରତି ସୁରାସୁରୈରନିର୍ଣୀତଂ ପରମାର୍ଥକ୍ରିଯାଶ୍ରଯମ୍
ସ୍ୱଭାବରୁ ଅଜୟ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ। ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।
ସାଂପ୍ରତଂ ଚାପି ନିର୍ଦଗ୍ଧମଦନଂ ଵୀତରାଗିଣମ୍ କଥମାରାଧଯେଦୀଶଂ ମାଦୃଶୀ ତାଦୃଶଂ ଶିଵମ୍
ଏବେ ସେ ମୋହରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏମିତି ଏକ ଶିବଙ୍କୁ ମୋ ପରି ଜଣେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତେ ତୁ ସ୍ଥିରତାଂ ମନସସ୍ତତଃ ଜ୍ଞାତୁମସ୍ଯା ଵଚଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ପ୍ରକ୍ରମାତ୍ପ୍ରକୃତାର୍ଥକମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମନ ଶାନ୍ତ ଥିବା ସେଇ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଭାବ ବୁଝିବାକୁ, ଅନୁକ୍ରମେ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।