ତପୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଽଭୀଷ୍ଟଂ ନାସାଧ୍ଯଂ ହି ତପସ୍ଯତଃ ଦୁର୍ଭଗତ୍ଵଂ ଵୃଥା ଲୋକୋ ଵହତେ ସତି ସାଧନେ
ତପସ୍ୟାରେ ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷ ପାଇଯାଏ; ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସାଧନ ଥିଲେ, ଲୋକ ଦୁଃଖ ଅପରିଗ୍ରହ କରେ।
ଜୀଵିତାଦ୍ଦୁର୍ଭଗାଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ମରଣଂ ହ୍ଯତପସ୍ଯତଃ ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଦେହୋ ନିଯମୈଃ ଶୋଷଯେ ତନୁମ୍
ତପସ୍ୟା ନଥିଲେ, ଜୀବନ ଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୁଁ ନିୟମରେ ମୋ ଶରୀରକୁ ଶୋଷିଦେବି।
ତପସି ଭ୍ରଷ୍ଟସଂଦେହ ଉଦ୍ଯମୋ ଽର୍ଥଜିଗୀଷଯା ସାହଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭା
ତପସ୍ୟା କରି ମୋର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେବା ପରେ, ଧନ ଲାଗି ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିବି; ଯାହା ପାଇଁ ଲୋକେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ଲଭ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶୈଲରାଜସ୍ତୁ ଦୁହିତ୍ରା ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵଃ ଉଵାଚ ଵାଚା ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ନେହଗଦ୍ଗଦଵର୍ଣଯା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ତାଙ୍କର ଝିଅ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଯାଇ, ଭାବନାରେ ଅଟକିଯାଇଥିବା କଥାରେ କହିଲେ।
ଉମେତି ଚପଲେ ପୁତ୍ରି ନ କ୍ଷମଂ ତାଵକଂ ଵପୁଃ ସୋଢୁଂ କ୍ଲେଶସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ତପସଃ ସୌମ୍ଯଦର୍ଶନେ
ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ ଉମା, ତୋର ମୃଦୁ ଦେହ ଏହି ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ସହିପାରିବ ନାହିଁ, ମୋର ସୁନ୍ଦର ଝିଅ।
ଭାଵୀନ୍ଯଭିଵିଚାର୍ଯାଣି ପଦାର୍ଥାନି ସଦୈଵ ତୁ ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥା ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ ହଠେନାନିଚ୍ଛତୋ ଽପି ଵା
ଭବିଷ୍ୟତର ଫଳ ଭାବିବା ଦରକାର; ଯାହା ଲିଖାଯାଇଛି, ସେଠିକି ହେବାକୁ ଯାଏ, ଚାହୁଁ କିମ୍ବା ନାଚାହୁଁ, ତଥାପି ଜୋରକରି ହେବାକୁ ଥାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ନ ତପସା ତେ ଽସ୍ତି ବାଲେ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ଭଵନାଯୈଵ ଗଚ୍ଛାମଶ୍ ଚିନ୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ର ଵୈ
ତେଣୁ, ଝିଅ, ତୋ ପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟାର କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଆସ, ଘରକୁ ଚଳିଯିବା, ସେଠାରେ ଏହି ବিষୟ ଭାବିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ଯଦା ନୈଵ ଗୁହାଯାଭ୍ଯେତି ଶୈଲଜା ତତଃ ସ ଚିନ୍ତଯାଵିଷ୍ଟୋ ଦୁହିତାଂ ପ୍ରଶଶଂସ ଚ
ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୈଳଜା ଝିଅ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇ, ତାଙ୍କର ଝିଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତୋ ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଦିଵ୍ଯା ଵାଗ୍ ଅଭୂଦ୍ଭୁଵନଭୂତଲେ ଉମେତି ଚପଲେ ପୁତ୍ରି ତ୍ଵଯୋକ୍ତା ତନଯା ତତଃ
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା—'ଉମା, ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ, ତୋର ବାପା ତୋକୁ ଏହି ନାମରେ ଡାକିଛନ୍ତି।'
ଉମେତି ନାମ ତେନାସ୍ଯା ଭୁଵନେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ମୂର୍ତିମତ୍ଯେଷା ସାଧଯିଷ୍ଯତି ଚିନ୍ତିତାମ୍
ଏହି 'ଉମା' ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପରିଚିତ ହେବେ; ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନମ୍ ଆକାଶାତ୍କାଶପାଣ୍ଡୁରଃ ଅନୁଜ୍ଞାଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୋ ଜଗାମାଶୁ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍
ଏହି ଆକାଶବାଣୀ ଶୁଣି, ଆକାଶପ୍ରଭା ଭଳି ଫିକା ହୋଇଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଝିଅଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶୈଲଜାପି ଯଯୌ ଶୈଲମ୍ ଅଗମ୍ଯମପି ଦୈଵତୈଃ ସଖୀଭ୍ଯାମନୁଯାତା ତୁ ନିଯତା ନଗରାଜଜା
ଏବଂ ଶୈଳଜା ଝିଅ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯିଏଁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେ ନଗରର ରାଜାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଝିଅ।
ଶୃଙ୍ଗଂ ହିମଵତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତମ୍ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣଂ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ସେ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ର ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଲତାରେ ଢାକିଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ଭ୍ରମରୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟପାଦପମ୍ ଦିଵ୍ଯପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ଦୀର୍ଘିକାଭିରଲଂକୃତମ୍
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଗଛମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିମାନେ ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଝରଣା ଓ ଝିଲିକମାନେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
ନାନାପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍ ଜଲଜସ୍ଥଲଜୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ଘେରିଥିଲେ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ଜଳ ଓ ମାଟିର ଫୁଲମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିଲେ।
ଚିତ୍ରକନ୍ଦରସଂସ୍ଥାନଂ ଗୁହାଗୃହମନୋହରମ୍ ଵିହଙ୍ଗସଂଘସଂଜୁଷ୍ଟଂ କଲ୍ପପାଦପସଂକଟମ୍
ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଗୁହା ଓ ମନୋହର ଗୁହାଗୃହ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଘେରିଥିବା, କଳ୍ପବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଛାୟା ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାଶାଖଂ ଶାଖିନଂ ହରିତଚ୍ଛଦମ୍ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ ମନୋରଥଶତୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ, ଯାହାର ଡାଲି ବିସ୍ତୃତ, ହରିତ ପତ୍ରରେ ଢାକିଥିବା, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଶତଶଃ ଆଶାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ନାନାପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵିଧଫଲାନ୍ଵିତମ୍ ନତଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରୁଚିଭିର୍ ଭିନ୍ନସଂହୃତପଲ୍ଲଵମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଢାକିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଲଗିଥିବା, ଝୁକିଥିବା ପତ୍ରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ମିଶି ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ।
ତତ୍ରାମ୍ବରାଣି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭୂଷଣାନି ଚ ଶୈଲଜା ସଂଵୀତା ଵଲ୍କଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଦର୍ଭନିର୍ମିତମେଖଲା
ସେଠାରେ ଶୈଳଜା ଝିଅ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଖୋଲିଦେଲେ, ଦିବ୍ୟ ବାର୍କ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ, ଦର୍ଭ ଘାସରେ ତିଆରି ଏକ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଲେ।
ତ୍ରିଃସ୍ନାତା ପାଟଲାହାରା ବଭୂଵ ଶରଦାଂ ଶତମ୍ ଶତମେକେନ ଶୀର୍ଣେନ ପର୍ଣେନାଵର୍ତଯତ୍ତଦା
ତିନିଥର ଗସ୍ତ୍ରାନ କରି, ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଶରତ୍କାଳ ରହିଲେ; ପ୍ରତିଥର ଏକ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଜୀବିତ ରଖିଲେ।
ନିରାହାରା ଶତଂ ସାଭୂତ୍ ସମାନାଂ ତପସାଂ ନିଧିଃ ତତ ଉଦ୍ଵେଜିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣିନସ୍ତତ୍ତପୋ ଽଗ୍ନିନା
ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଖାଦ୍ୟ ନ ଖାଇ ଏକ ସମାନ ତପସ୍ୟାର ଆଧାର ହେଇ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଲେ।
ତତଃ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ଶତକ୍ରତୁଃ ତେ ସମାଗମ୍ଯ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସମୁଦିତାସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଶତ କ୍ରତୁ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ ଆସିଲେ।
ପୂଜିତାଶ୍ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ କିମର୍ଥଂ ତୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂସ୍ମୃତାସ୍ତୁ ଵଯଂ ତ୍ଵଯା
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ— 'ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କେଉଁ କାରଣରେ ତୁମେ ଡାକିଛ?'
ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଭଗଵନ୍ତଃ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ହିମାଚଲେ ତପୋ ଘୋରଂ ତପ୍ଯତେ ଭୂଧରାତ୍ମଜା ତସ୍ଯା ହ୍ଯଭିମତଂ କାମଂ ଭଵନ୍ତଃ କର୍ତୁମର୍ହଥ
ଶକ୍ର କହିଲେ, 'ଭଗବନ୍ତମାନେ, ମୋର କାମ୍ୟତା ଶୁଣନ୍ତୁ। ହିମାଳୟରେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣମାନେ ନିଅନ୍ତୁ।'
ତତଃ ସମାପତନ୍ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦର୍ଥଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ସିଦ୍ଧସଂଘାତସେଵିତମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗଲେ। 'ଏହିପରି ହେଉ' କହି, ସିଦ୍ଧମାନେ ପରିବେଷିତ ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁରାଗତ୍ଯ ମୁନଯସ୍ ତାମଥୋ ମଧୁରାକ୍ଷରମ୍ ପୁତ୍ରି କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଃ କାମଃ କମଲଲୋଚନେ
ମୁନିମାନେ ଯାଇ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ— 'ପୁତୁଳି, କମଳନୟନି, ତୁମର ନିଶ୍ଚିତ ଇଚ୍ଛା କଣ?'
ତାନୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵୀ ସଲଜ୍ଜା ଗୌରଵାନ୍ମୁନୀନ୍ ତପସ୍ଯତୋ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୌନେ ଭଵାଦୃଶାନ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ସମ୍ମାନରେ ମୁନିମାନେଠାରେ କହିଲେ— 'ମହାଭାଗ ମୁନିମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ମୌନରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଆପଣମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।'
ଵନ୍ଦନାଯ ନିଯୁକ୍ତା ଧୀଃ ପାଵଯତ୍ଯଵିକଲ୍ପିତମ୍ ପ୍ରଶ୍ନୋନ୍ମୁଖତ୍ଵାଦ୍ଭଵତାଂ ଯୁକ୍ତମାସନମାଦିତଃ
ମୋର ମନ ସଦା ବନ୍ଦନାରେ ଲିନ ଓ ଅଚଳ ରହିଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଆପଣମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବାରୁ, ପ୍ରଥମେ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଆସନ ଦିଆଯାଇଛି।
ଉପଵିଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରମୋନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମାମତଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ତତଶ୍ଚକ୍ରେ କୃତାସନପରିଗ୍ରହାନ୍
ଆପଣମାନେ ବସି, କ୍ଲାନ୍ତି ହୀନ ହେଲେ, ତାପରେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ। ଏହିପରି କହି, ସେ ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ଆସନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ସା ତୁ ତାନ୍ଵିଧିଵତ୍ପୂଜ୍ଯାନ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ଉଵାଚାଦିତ୍ଯସଂକାଶାନ୍ ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ସତୀ ଶନୈଃ
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନିୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ସପ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ।