କାସି କସ୍ଯାସି କଲ୍ଯାଣି କିମର୍ଥଂ ଚାପି ରୋଦିଷି ନୈତଦଲ୍ପମହଂ ମନ୍ଯେ କାରଣଂ ଲୋକସୁନ୍ଦରି
ତୁମେ କିଏ, କାହାର କନ୍ୟା, ଶୁଭେ? କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଏହି କାରଣ କ୍ଷୁଦ୍ର ନୁହେଁ, ଜଗତର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟବତୀ।
ସା ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଉଵାଚ ମଧୁନା ସହ ରୁଦତୀ ଶୋକଜନନଂ ଶ୍ଵସତୀ ଦୈନ୍ଯଵର୍ଧନମ୍
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅଶ୍ରୁ ଭରା ଶବ୍ଦରେ, ଦୁଃଖରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଦୁଃଖ ଆଉ ବଢାଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କାମସ୍ଯ ଦଯିତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ରତିଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସୁଵ୍ରତ ଗିରାଵସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗ ଗିରିଶସ୍ତପସି ସ୍ଥିତଃ
ମହାନ, ମୋତେ ରତି—କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା—ବୋଲି ଜାଣ; ପର୍ବତପତି ଏବେ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଛନ୍ତି।
ତେନ ପ୍ରତ୍ଯୂହରୁଷ୍ଟେନ ଵିସ୍ଫାର୍ଯାଲୋକ୍ଯ ଲୋଚନମ୍ ଦଗ୍ଧୋ ଽସୌ ଝଷକେତୁସ୍ତୁ ମମ କାନ୍ତୋ ଽତିଵଲ୍ଲଭଃ
ତାଙ୍କ ରୋଷରେ, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ, ଯେଉଁଠି ମୋର ଅତି ପ୍ରିୟ, ଦହିଯାଇଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତୁ ଶରଣଂ ଯାତା ତଂ ଦେଵଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲା ସ୍ତୁତଵତ୍ଯଥ ସଂସ୍ତୁତ୍ଯା ତତୋ ମାଂ ଗିରିଶୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ଭୟରେ ଭାବି, ମୁଁ ସେ ଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି, ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲି; ମୋ ଷ୍ଟୁତି ପରେ ପର୍ବତପତି ମୋତେ କହିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୋ ଽହଂ କାମଦଯିତେ କାମୋ ଽଯଂ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ତ୍ଵତ୍ସ୍ତୁତିଂ ଚାପ୍ଯଧୀଯାନୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଦାଶ୍ରଯଃ ଲପ୍ସ୍ଯତେ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ କାମଂ ନିଵର୍ତ୍ଯ ମରଣାଦିତଃ
ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା; କାମ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରିବ। ଯେଉଁଠି ମୋ ଶରଣ ନେଇ, ଭକ୍ତିରେ ତୁମ ଷ୍ଟୁତି ପଢିବେ, ସେ ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷ ପାଇବେ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାହାର କାରଣରୁ ଦୂର ରହିବେ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତୀ ଚ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମ୍ ଆଶାଵେଶାଦିଭିର୍ହ୍ଯହମ୍ ଶରୀରଂ ପରିରକ୍ଷିଷ୍ଯେ କଂଚିତ୍କାଲଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ମୁଁ ଏହି କଥା ଆଶାରେ, ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରି, କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ରତ୍ଯା ଶୈଲଃ ସଂଭ୍ରମଭୀଷିତଃ ପାଣାଵାଦାଯ ହି ସୁତାଂ ଗନ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ସ୍ଵକଂ ପୁରମ୍
ରତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପର୍ବତ ଭୟ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ନିଜ କନ୍ୟାର ହାତ ଧରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଭାଵିନୋ ଽଵଶ୍ଯଭାଵିତ୍ଵାଦ୍ ଭଵିତ୍ରୀ ଭୂତଭାଵିନୀ ଲଜ୍ଜମାନା ସଖିମୁଖୈର୍ ଉଵାଚ ପିତରଂ ଗିରିମ୍
ଭବିଷ୍ୟତ ନିଶ୍ଚିତ ଥିବାରୁ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଅତୀତର ଯୋଗ, ଲଜ୍ଜାରେ, ସେ ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପିତା ପର୍ବତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୁର୍ଭାଗ୍ଯେଣ ଶରୀରେଣ କିଂ ମମାନେନ କାରଣମ୍ କଥଂ ଚ ତାଦୃଶଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁଖଂ ମେ ସ ପତିର୍ଭଵେତ୍
ଏହି ଦୁଃଖିତ ଶରୀର ସହିତ, ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ଏହି କାରଣ? କିପରି ଏପରି ସୁଖ ମୋତେ ମିଳିଲା, ଯେ ମୋ ପତି ହେବେ?
ତପୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଽଭୀଷ୍ଟଂ ନାସାଧ୍ଯଂ ହି ତପସ୍ଯତଃ ଦୁର୍ଭଗତ୍ଵଂ ଵୃଥା ଲୋକୋ ଵହତେ ସତି ସାଧନେ
ତପସ୍ୟାରେ ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷ ପାଇଯାଏ; ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସାଧନ ଥିଲେ, ଲୋକ ଦୁଃଖ ଅପରିଗ୍ରହ କରେ।
ଜୀଵିତାଦ୍ଦୁର୍ଭଗାଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ମରଣଂ ହ୍ଯତପସ୍ଯତଃ ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଦେହୋ ନିଯମୈଃ ଶୋଷଯେ ତନୁମ୍
ତପସ୍ୟା ନଥିଲେ, ଜୀବନ ଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୁଁ ନିୟମରେ ମୋ ଶରୀରକୁ ଶୋଷିଦେବି।
ତପସି ଭ୍ରଷ୍ଟସଂଦେହ ଉଦ୍ଯମୋ ଽର୍ଥଜିଗୀଷଯା ସାହଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭା
ତପସ୍ୟା କରି ମୋର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେବା ପରେ, ଧନ ଲାଗି ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିବି; ଯାହା ପାଇଁ ଲୋକେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ଲଭ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶୈଲରାଜସ୍ତୁ ଦୁହିତ୍ରା ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵଃ ଉଵାଚ ଵାଚା ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ନେହଗଦ୍ଗଦଵର୍ଣଯା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ତାଙ୍କର ଝିଅ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଯାଇ, ଭାବନାରେ ଅଟକିଯାଇଥିବା କଥାରେ କହିଲେ।
ଉମେତି ଚପଲେ ପୁତ୍ରି ନ କ୍ଷମଂ ତାଵକଂ ଵପୁଃ ସୋଢୁଂ କ୍ଲେଶସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ତପସଃ ସୌମ୍ଯଦର୍ଶନେ
ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ ଉମା, ତୋର ମୃଦୁ ଦେହ ଏହି ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ସହିପାରିବ ନାହିଁ, ମୋର ସୁନ୍ଦର ଝିଅ।
ଭାଵୀନ୍ଯଭିଵିଚାର୍ଯାଣି ପଦାର୍ଥାନି ସଦୈଵ ତୁ ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥା ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ ହଠେନାନିଚ୍ଛତୋ ଽପି ଵା
ଭବିଷ୍ୟତର ଫଳ ଭାବିବା ଦରକାର; ଯାହା ଲିଖାଯାଇଛି, ସେଠିକି ହେବାକୁ ଯାଏ, ଚାହୁଁ କିମ୍ବା ନାଚାହୁଁ, ତଥାପି ଜୋରକରି ହେବାକୁ ଥାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ନ ତପସା ତେ ଽସ୍ତି ବାଲେ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ଭଵନାଯୈଵ ଗଚ୍ଛାମଶ୍ ଚିନ୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ର ଵୈ
ତେଣୁ, ଝିଅ, ତୋ ପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟାର କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଆସ, ଘରକୁ ଚଳିଯିବା, ସେଠାରେ ଏହି ବিষୟ ଭାବିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ଯଦା ନୈଵ ଗୁହାଯାଭ୍ଯେତି ଶୈଲଜା ତତଃ ସ ଚିନ୍ତଯାଵିଷ୍ଟୋ ଦୁହିତାଂ ପ୍ରଶଶଂସ ଚ
ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୈଳଜା ଝିଅ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇ, ତାଙ୍କର ଝିଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତୋ ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଦିଵ୍ଯା ଵାଗ୍ ଅଭୂଦ୍ଭୁଵନଭୂତଲେ ଉମେତି ଚପଲେ ପୁତ୍ରି ତ୍ଵଯୋକ୍ତା ତନଯା ତତଃ
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା—'ଉମା, ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ, ତୋର ବାପା ତୋକୁ ଏହି ନାମରେ ଡାକିଛନ୍ତି।'
ଉମେତି ନାମ ତେନାସ୍ଯା ଭୁଵନେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ମୂର୍ତିମତ୍ଯେଷା ସାଧଯିଷ୍ଯତି ଚିନ୍ତିତାମ୍
ଏହି 'ଉମା' ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପରିଚିତ ହେବେ; ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନମ୍ ଆକାଶାତ୍କାଶପାଣ୍ଡୁରଃ ଅନୁଜ୍ଞାଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୋ ଜଗାମାଶୁ ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍
ଏହି ଆକାଶବାଣୀ ଶୁଣି, ଆକାଶପ୍ରଭା ଭଳି ଫିକା ହୋଇଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଝିଅଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶୈଲଜାପି ଯଯୌ ଶୈଲମ୍ ଅଗମ୍ଯମପି ଦୈଵତୈଃ ସଖୀଭ୍ଯାମନୁଯାତା ତୁ ନିଯତା ନଗରାଜଜା
ଏବଂ ଶୈଳଜା ଝିଅ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯିଏଁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେ ନଗରର ରାଜାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଝିଅ।
ଶୃଙ୍ଗଂ ହିମଵତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତମ୍ ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣଂ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ସେ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼ର ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଲତାରେ ଢାକିଥିବା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ଭ୍ରମରୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟପାଦପମ୍ ଦିଵ୍ଯପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ଦୀର୍ଘିକାଭିରଲଂକୃତମ୍
ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଗଛମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିମାନେ ଗୁଞ୍ଜରଣ କରୁଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଝରଣା ଓ ଝିଲିକମାନେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ।
ନାନାପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍ ଜଲଜସ୍ଥଲଜୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ଘେରିଥିଲେ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ଜଳ ଓ ମାଟିର ଫୁଲମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିଲେ।
ଚିତ୍ରକନ୍ଦରସଂସ୍ଥାନଂ ଗୁହାଗୃହମନୋହରମ୍ ଵିହଙ୍ଗସଂଘସଂଜୁଷ୍ଟଂ କଲ୍ପପାଦପସଂକଟମ୍
ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ଗୁହା ଓ ମନୋହର ଗୁହାଗୃହ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଘେରିଥିବା, କଳ୍ପବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଛାୟା ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାଶାଖଂ ଶାଖିନଂ ହରିତଚ୍ଛଦମ୍ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ ମନୋରଥଶତୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ, ଯାହାର ଡାଲି ବିସ୍ତୃତ, ହରିତ ପତ୍ରରେ ଢାକିଥିବା, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଶତଶଃ ଆଶାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ନାନାପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵିଧଫଲାନ୍ଵିତମ୍ ନତଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରୁଚିଭିର୍ ଭିନ୍ନସଂହୃତପଲ୍ଲଵମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଢାକିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଲଗିଥିବା, ଝୁକିଥିବା ପତ୍ରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ମିଶି ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ।
ତତ୍ରାମ୍ବରାଣି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭୂଷଣାନି ଚ ଶୈଲଜା ସଂଵୀତା ଵଲ୍କଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ ଦର୍ଭନିର୍ମିତମେଖଲା
ସେଠାରେ ଶୈଳଜା ଝିଅ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଖୋଲିଦେଲେ, ଦିବ୍ୟ ବାର୍କ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ, ଦର୍ଭ ଘାସରେ ତିଆରି ଏକ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଲେ।
ତ୍ରିଃସ୍ନାତା ପାଟଲାହାରା ବଭୂଵ ଶରଦାଂ ଶତମ୍ ଶତମେକେନ ଶୀର୍ଣେନ ପର୍ଣେନାଵର୍ତଯତ୍ତଦା
ତିନିଥର ଗସ୍ତ୍ରାନ କରି, ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଶରତ୍କାଳ ରହିଲେ; ପ୍ରତିଥର ଏକ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଜୀବିତ ରଖିଲେ।