ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରିଯାଯାଃ ପ୍ରସଵଃ ପ୍ରିଯାଣାଂ ପ୍ରଣୀତପର୍ଯାଯପରାପରାର୍ଥଃ ତ୍ଵମେଵମେକୋ ଭୁଵନସ୍ଯ ନାଥୋ ଦଯାଲୁରୁନ୍ମୂଲିତଭକ୍ତଭୀତିଃ
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଏକା ଭାବରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କାରଣ; ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଅର୍ଥର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ନାଥ, ଦୟାଳୁ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଭୟ ଉପଡ଼ାଇଦେବାଳୁ।
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ତୁତଃ ଶଂକର ଈଡ୍ଯ ଈଶୋ ଵୃଷାକପିର୍ମନ୍ମଥକାନ୍ତଯା ତୁ ତୁତୋଷ ଦୋଷାକରଖଣ୍ଡଧାରୀ ଉଵାଚ ଚୈନାଂ ମଧୁରଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ
ଏପରି ଭାବେ ମନ୍ମଥଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ପୂଜ୍ୟ ଶଂକର, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ।
ଭଵିତେତି ଚ କାମୋ ଽଯଂ କାଲାତ୍କାନ୍ତୋ ଽଚିରାଦପି ଅନଙ୍ଗ ଇତି ଲୋକେଷୁ ସ ଵିଖ୍ଯାତିଂ ଗମିଷ୍ଯତି
ଏହି କାମଦେବ ସମୟ ଆସିଲେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେବେ, ଶୀଘ୍ର ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେବେ; ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସେ ଅନଙ୍ଗ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଶିରସାଵନ୍ଦ୍ଯ ଗିରିଶଂ କାମଵଲ୍ଲଭା ଜଗାମୋପଵନଂ ରମ୍ଯଂ ରତିସ୍ତୁ ହିମଭୂଭୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ହିମବନ୍ତଙ୍କ ଝିଅ ରତି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରୁରୋଦ ଚାପି ବହୁଶୋ ଦୀନା ରମ୍ଯେ ସ୍ଥଲେ ତୁ ସା ମରଣଵ୍ଯଵସାଯାତ୍ତୁ ନିଵୃତ୍ତା ସା ହରାଜ୍ଞଯା
ସେ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥଳୀରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦିଲେ; ତଥାପି ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ନିଶ୍ଚୟରୁ ହଟିଗଲେ।
ଅଥ ନାରଦଵାକ୍ଯେନ ଚୋଦିତୋ ହିମଭୂଧରଃ କୃତାଭରଣସଂସ୍କାରାଂ କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲାମ୍
ତାପରେ, ନାରଦଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରେରିତ ହିମପର୍ବତ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଭଲଭାବେ ଭୂଷିତ କରି, ଉତ୍ସବ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗପୁଷ୍ପକୃତାପୀଡାଂ ଶୁଭ୍ରଚୀନାଂଶୁକାମ୍ବରାମ୍ ଶରାଭ୍ଯାଂ ସଂଯୁତାଂ ଶୈଲୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵସୁତାଂ ତତଃ
ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଫୁଲର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧାଇ, ଚମକୁଥିବା ଚୀନା ଶାଢ଼ି ପରାଇ, ତୀର ସହିତ ପର୍ବତ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ନେଲେ।
ଜଗାମ ଶୁଭଯୋଗେନ ତଦା ସମ୍ପୂର୍ଣମାନସଃ ସକାନନାନ୍ଯୁପାକ୍ରମ୍ଯ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ଦେଇ ଆଗେ ବଢିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ରୁଦତୀଂ ନାରୀମ୍ ଅପ୍ରତର୍କ୍ଯମହୌଜସମ୍ ରୂପେଣାସଦୃଶୀଂ ଲୋକେ ରମ୍ଯେଷୁ ଵନସାନୁଷୁ
ସେ ଜଙ୍ଗଲର ଶୁଭ୍ର ଶୃଙ୍ଗରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଓ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଏକ ନାରୀକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
କୌତୁକେନ ପରାମୃଶ୍ଯ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁଦତୀଂ ଗିରିଃ ଉପସର୍ପ୍ଯ ତତସ୍ତସ୍ଯା ନିକଟେ ସୋ ଽଭ୍ଯପୃଚ୍ଛତ
କୌତୁହଳରେ ପର୍ବତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିକଟକୁ ଆସି, କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କାସି କସ୍ଯାସି କଲ୍ଯାଣି କିମର୍ଥଂ ଚାପି ରୋଦିଷି ନୈତଦଲ୍ପମହଂ ମନ୍ଯେ କାରଣଂ ଲୋକସୁନ୍ଦରି
ତୁମେ କିଏ, କାହାର କନ୍ୟା, ଶୁଭେ? କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଏହି କାରଣ କ୍ଷୁଦ୍ର ନୁହେଁ, ଜଗତର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟବତୀ।
ସା ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଉଵାଚ ମଧୁନା ସହ ରୁଦତୀ ଶୋକଜନନଂ ଶ୍ଵସତୀ ଦୈନ୍ଯଵର୍ଧନମ୍
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅଶ୍ରୁ ଭରା ଶବ୍ଦରେ, ଦୁଃଖରେ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଦୁଃଖ ଆଉ ବଢାଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କାମସ୍ଯ ଦଯିତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ରତିଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସୁଵ୍ରତ ଗିରାଵସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗ ଗିରିଶସ୍ତପସି ସ୍ଥିତଃ
ମହାନ, ମୋତେ ରତି—କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା—ବୋଲି ଜାଣ; ପର୍ବତପତି ଏବେ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଛନ୍ତି।
ତେନ ପ୍ରତ୍ଯୂହରୁଷ୍ଟେନ ଵିସ୍ଫାର୍ଯାଲୋକ୍ଯ ଲୋଚନମ୍ ଦଗ୍ଧୋ ଽସୌ ଝଷକେତୁସ୍ତୁ ମମ କାନ୍ତୋ ଽତିଵଲ୍ଲଭଃ
ତାଙ୍କ ରୋଷରେ, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ, ଯେଉଁଠି ମୋର ଅତି ପ୍ରିୟ, ଦହିଯାଇଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତୁ ଶରଣଂ ଯାତା ତଂ ଦେଵଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲା ସ୍ତୁତଵତ୍ଯଥ ସଂସ୍ତୁତ୍ଯା ତତୋ ମାଂ ଗିରିଶୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ଭୟରେ ଭାବି, ମୁଁ ସେ ଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି, ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲି; ମୋ ଷ୍ଟୁତି ପରେ ପର୍ବତପତି ମୋତେ କହିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୋ ଽହଂ କାମଦଯିତେ କାମୋ ଽଯଂ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ତ୍ଵତ୍ସ୍ତୁତିଂ ଚାପ୍ଯଧୀଯାନୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଦାଶ୍ରଯଃ ଲପ୍ସ୍ଯତେ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ କାମଂ ନିଵର୍ତ୍ଯ ମରଣାଦିତଃ
ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା; କାମ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରିବ। ଯେଉଁଠି ମୋ ଶରଣ ନେଇ, ଭକ୍ତିରେ ତୁମ ଷ୍ଟୁତି ପଢିବେ, ସେ ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷ ପାଇବେ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାହାର କାରଣରୁ ଦୂର ରହିବେ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତୀ ଚ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମ୍ ଆଶାଵେଶାଦିଭିର୍ହ୍ଯହମ୍ ଶରୀରଂ ପରିରକ୍ଷିଷ୍ଯେ କଂଚିତ୍କାଲଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ମୁଁ ଏହି କଥା ଆଶାରେ, ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରି, କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ରତ୍ଯା ଶୈଲଃ ସଂଭ୍ରମଭୀଷିତଃ ପାଣାଵାଦାଯ ହି ସୁତାଂ ଗନ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ସ୍ଵକଂ ପୁରମ୍
ରତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପର୍ବତ ଭୟ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ନିଜ କନ୍ୟାର ହାତ ଧରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଭାଵିନୋ ଽଵଶ୍ଯଭାଵିତ୍ଵାଦ୍ ଭଵିତ୍ରୀ ଭୂତଭାଵିନୀ ଲଜ୍ଜମାନା ସଖିମୁଖୈର୍ ଉଵାଚ ପିତରଂ ଗିରିମ୍
ଭବିଷ୍ୟତ ନିଶ୍ଚିତ ଥିବାରୁ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଅତୀତର ଯୋଗ, ଲଜ୍ଜାରେ, ସେ ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପିତା ପର୍ବତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୁର୍ଭାଗ୍ଯେଣ ଶରୀରେଣ କିଂ ମମାନେନ କାରଣମ୍ କଥଂ ଚ ତାଦୃଶଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁଖଂ ମେ ସ ପତିର୍ଭଵେତ୍
ଏହି ଦୁଃଖିତ ଶରୀର ସହିତ, ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ଏହି କାରଣ? କିପରି ଏପରି ସୁଖ ମୋତେ ମିଳିଲା, ଯେ ମୋ ପତି ହେବେ?
ତପୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଽଭୀଷ୍ଟଂ ନାସାଧ୍ଯଂ ହି ତପସ୍ଯତଃ ଦୁର୍ଭଗତ୍ଵଂ ଵୃଥା ଲୋକୋ ଵହତେ ସତି ସାଧନେ
ତପସ୍ୟାରେ ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷ ପାଇଯାଏ; ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସାଧନ ଥିଲେ, ଲୋକ ଦୁଃଖ ଅପରିଗ୍ରହ କରେ।
ଜୀଵିତାଦ୍ଦୁର୍ଭଗାଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ମରଣଂ ହ୍ଯତପସ୍ଯତଃ ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଦେହୋ ନିଯମୈଃ ଶୋଷଯେ ତନୁମ୍
ତପସ୍ୟା ନଥିଲେ, ଜୀବନ ଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୁଁ ନିୟମରେ ମୋ ଶରୀରକୁ ଶୋଷିଦେବି।
ତପସି ଭ୍ରଷ୍ଟସଂଦେହ ଉଦ୍ଯମୋ ଽର୍ଥଜିଗୀଷଯା ସାହଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭା
ତପସ୍ୟା କରି ମୋର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେବା ପରେ, ଧନ ଲାଗି ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିବି; ଯାହା ପାଇଁ ଲୋକେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ଲଭ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶୈଲରାଜସ୍ତୁ ଦୁହିତ୍ରା ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵଃ ଉଵାଚ ଵାଚା ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ନେହଗଦ୍ଗଦଵର୍ଣଯା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ତାଙ୍କର ଝିଅ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଯାଇ, ଭାବନାରେ ଅଟକିଯାଇଥିବା କଥାରେ କହିଲେ।
ଉମେତି ଚପଲେ ପୁତ୍ରି ନ କ୍ଷମଂ ତାଵକଂ ଵପୁଃ ସୋଢୁଂ କ୍ଲେଶସ୍ଵରୂପସ୍ଯ ତପସଃ ସୌମ୍ଯଦର୍ଶନେ
ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ ଉମା, ତୋର ମୃଦୁ ଦେହ ଏହି ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ସହିପାରିବ ନାହିଁ, ମୋର ସୁନ୍ଦର ଝିଅ।
ଭାଵୀନ୍ଯଭିଵିଚାର୍ଯାଣି ପଦାର୍ଥାନି ସଦୈଵ ତୁ ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥା ଭଵନ୍ତ୍ଯେଵ ହଠେନାନିଚ୍ଛତୋ ଽପି ଵା
ଭବିଷ୍ୟତର ଫଳ ଭାବିବା ଦରକାର; ଯାହା ଲିଖାଯାଇଛି, ସେଠିକି ହେବାକୁ ଯାଏ, ଚାହୁଁ କିମ୍ବା ନାଚାହୁଁ, ତଥାପି ଜୋରକରି ହେବାକୁ ଥାଏ।
ତସ୍ମାନ୍ନ ତପସା ତେ ଽସ୍ତି ବାଲେ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍ ଭଵନାଯୈଵ ଗଚ୍ଛାମଶ୍ ଚିନ୍ତଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ର ଵୈ
ତେଣୁ, ଝିଅ, ତୋ ପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟାର କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଆସ, ଘରକୁ ଚଳିଯିବା, ସେଠାରେ ଏହି ବিষୟ ଭାବିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ଯଦା ନୈଵ ଗୁହାଯାଭ୍ଯେତି ଶୈଲଜା ତତଃ ସ ଚିନ୍ତଯାଵିଷ୍ଟୋ ଦୁହିତାଂ ପ୍ରଶଶଂସ ଚ
ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୈଳଜା ଝିଅ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇ, ତାଙ୍କର ଝିଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତୋ ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଦିଵ୍ଯା ଵାଗ୍ ଅଭୂଦ୍ଭୁଵନଭୂତଲେ ଉମେତି ଚପଲେ ପୁତ୍ରି ତ୍ଵଯୋକ୍ତା ତନଯା ତତଃ
ତାପରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା—'ଉମା, ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ, ତୋର ବାପା ତୋକୁ ଏହି ନାମରେ ଡାକିଛନ୍ତି।'
ଉମେତି ନାମ ତେନାସ୍ଯା ଭୁଵନେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ମୂର୍ତିମତ୍ଯେଷା ସାଧଯିଷ୍ଯତି ଚିନ୍ତିତାମ୍
ଏହି 'ଉମା' ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପରିଚିତ ହେବେ; ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବେ।