ଵୀରକଂ ଲୋକଵୀରେଶମ୍ ଈଶାନସଦୃଶଦ୍ଯୁତିମ୍ ଯକ୍ଷକୁଙ୍କୁମକିଞ୍ଜଲ୍କପୁଞ୍ଜପିଙ୍ଗଜଟାସଟମ୍
ଏକ ବୀର ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ବୀରଙ୍କ ନାୟକ, ଈଶାନଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯକ୍ଷ କୁଙ୍କୁମର ରେଣୁ ଲାଗିଥିବା ପିଙ୍ଗଳ ଜଟାରେ ଶୋଭିତ।
ଵେତ୍ରପାଣିନମ୍ ଅଵ୍ଯଗ୍ରମ୍ ଉଗ୍ରଭୋଗୀନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣମ୍ ତତୋ ନିମୀଲିତୋନ୍ନିଦ୍ରପଦ୍ମପତ୍ରାଭଲୋଚନମ୍
ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ, ଅବିଚଳିତ, ଭୟଙ୍କର ସର୍ପରାଜା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶୁଅ ଅବସ୍ଥାରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବନ୍ଦ ଥିଲା।
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣମୃଜୁସ୍ଥାନଂ ନାସିକାଗ୍ରଂ ସୁଲୋଚନୈଃ ଶ୍ରଵସ୍ତରସସିଂହେନ୍ଦ୍ରଚର୍ମଲମ୍ବୋତ୍ତରୀଯକମ୍
ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ନାକର ଟିପ୍ପାକୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖୁଥିଲେ, ଶ୍ରାବସ୍ତୀର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିଂହ ଓ ହାତୀ ଚର୍ମର ଉପରିବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଶ୍ରଵଣାହିଫଲନ୍ମୁକ୍ତନିଃଶ୍ଵାସାନଲପିଙ୍ଗଲମ୍ ପ୍ରେଙ୍ଖତ୍କପାଲପର୍ଯନ୍ତତୁମ୍ବିଲମ୍ବିଜଟାଚଯମ୍
କାନରେ ସର୍ପମୁଣ୍ଡ ଶୋଭିଥିଲା, ଶ୍ୱାସ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଝୁଲୁଥିବା ଜଟାର ଶେଷରେ ଖୋପଡ଼ି ଲଟକୁଥିଲା।
କୃତଵାସୁକିପର୍ଯଙ୍କନାଭିମୂଲନିଵେଶିତମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଞ୍ଜଲିସ୍ଥପୁଚ୍ଛାଗ୍ରନିବଦ୍ଧୋରଗଭୂଷଣମ୍
ବାସୁକିକୁ ଶଯ୍ୟା ଭାବେ ନେଇ, ନାଭିକୁ ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜୋଡ଼ା ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିବା ପୁଛ ଶେଷ ସର୍ପ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଶଂକରଂ କାମଃ କ୍ରମପ୍ରାପ୍ତାନ୍ତିକଂ ଶନୈଃ ତତୋ ଭ୍ରମରଝଙ୍କାରମାଲମ୍ବିଦ୍ରୁମସାନୁକମ୍
କାମଦେବ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପରେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜଣ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଢାଳାକୁ ଆଗେଇଲେ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କର୍ଣରନ୍ଧ୍ରେଣ ଭଵସ୍ଯ ମଦନୋ ମନଃ ଶଂକରସ୍ତମଥାକର୍ଣ୍ଯ ମଧୁରଂ ମଦନାଶ୍ରଯମ୍
ମଦନ ଭବଙ୍କ କାନ ରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ମନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଶଙ୍କର ଏହି ମଧୁର, ପ୍ରେମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦକୁ ଶୁଣିଲେ—
ସସ୍ମାର ଦକ୍ଷଦୁହିତାରଂ ଦଯିତାଂ ରକ୍ତମାନସଃ ତତଃ ସା ତସ୍ଯ ଶନକୈସ୍ ତିରୋଭୂଯାତିନିର୍ମଲା
ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କାମନାରେ ରଙ୍ଗିନ ହୋଇ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ, ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ତାପରେ ସେ, ସଫା ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶନେ ଶନେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ସମାଧିଭାଵନା ତସ୍ଥୌ ଲକ୍ଷ୍ଯପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରୂପିଣୀ ତତସ୍ତନ୍ମଯତାଂ ଯାତଃ ପ୍ରତ୍ଯୂହାପିହିତାଶଯଃ
ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଏମିତି ଲୀନ ହେଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ମନ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକାତ୍ମ ହେଇଗଲା, କିନ୍ତୁ ମନରେ ବାଧା ଥିଲା।
ଵଶିତ୍ଵେନ ବୁବୋଧେଶୋ ଵିକୃତିଂ ମଦନାତ୍ମିକାମ୍ ଈଷତ୍କୋପସମାଵିଷ୍ଟୋ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ଧୂର୍ଜଟିଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମନର ଅସ୍ଥିରତା ଓ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା କାମନାକୁ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କର ମନରେ ହଳକା କ୍ରୋଧ ଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ଧୂର୍ଜଟି ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।
ନିରାସେ ମଦନସ୍ଥିତ୍ଯା ଯୋଗମାଯାସମାଵ୍ରତଃ ସ ତଯା ମାଯଯାଵିଷ୍ଟୋ ଜଜ୍ଵାଲ ମଦନସ୍ତତଃ
ଆଶା ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନରେ କାମନା ରହିଗଲା। ଯୋଗମାୟାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସେ ମନ ମାୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆବେଶିତ ହେଲା, ଏବଂ କାମନାର ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜଳିଉଠିଲା।
ଇଚ୍ଛାଶରୀରୋ ଦୁର୍ଜେଯୋ ରୋଷଦୋଷମହାଶ୍ରଯଃ ହୃଦଯାନ୍ନିର୍ଗତଃ ସୋ ଽଥ ଵାସନାଵ୍ଯସନାତ୍ମକଃ
ଇଚ୍ଛା ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୁର୍ଜୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୋଷର ମୂଳ ଥିବା କାମନା, ଏହା ହୃଦୟରୁ ବାହାରିଲା, ଯାହା ଅଭିଳାଷାର ଦୁଃଖର ଦେହ।
ବହିଃସ୍ଥଲଂ ସମାଲମ୍ବ୍ଯ ହ୍ଯ୍ ଉପତସ୍ଥୌ ଝଷଧ୍ଵଜଃ ଅନୁଯାତୋ ଽଥ ହୃଦ୍ଯେନ ମିତ୍ରେଣ ମଧୁନା ସହ
ଝଷଧ୍ୱଜ ବାହାରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ନେଇ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ହୃଦୟରେ ବସୁଥିବା ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ମଧୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସହକାରତରୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୃଦୁମାରୁତନିର୍ଧୁତମ୍ ସ୍ତବକଂ ମଦନୋ ରମ୍ଯଂ ହରଵକ୍ଷସି ସତ୍ଵରମ୍
ସହକାର ଗଛରେ, ମୃଦୁ ବାତାସରେ ହଲୁକ ହୋଇ ଲୁଚୁଥିବା ମଞ୍ଜରୀକୁ ଦେଖି, ମଦନ ହରଙ୍କ ଛାତିରେ ସେଇ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ମୁମୋଚ ମୋହନଂ ନାମ ମାର୍ଗଣଂ ମକରଧ୍ଵଜଃ ଶିଵସ୍ଯ ହୃଦଯେ ଶୁଦ୍ଧେ ନାଶଶାଲୀ ମହାଶରଃ
ମକରଧ୍ୱଜ ମୋହନ ନାମକ ମାୟାମୟ ପୁଷ୍ପବାଣ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଓ ବିନାଶକାରୀ।
ପପାତ ପରୁଷପ୍ରାଂଶୁଃ ପୁଷ୍ପବାଣୋ ଵିମୋହନଃ ତତଃ କରଣସଂଦେହୋ ଵିଦ୍ଧସ୍ତୁ ହୃଦଯେ ଭଵଃ
ସେଇ କଠିନ, ଉଚ୍ଚ, ମନମୁଗ୍ଧ କରୁଥିବା ପୁଷ୍ପବାଣ ପଡ଼ିଲା; ତାପରେ, ଭବଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଘାତ ଲାଗିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।
ବଭୂଵ ଭୂଧରୌପମ୍ଯଧୈର୍ଯୋ ଽପି ମଦନୋନ୍ମୁଖଃ ତତଃ ପ୍ରଭୁତ୍ଵାଦ୍ଭାଵାନାଂ ନାଵେଶଂ ସମପଦ୍ଯତ
ପାହାଡ଼ ଭଳି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କାମନାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଏହି ଭାବନାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ତାହାର ଅଧୀନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ବାହ୍ଯଂ ବହୁ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୂହପ୍ରସଵାତ୍ମକମ୍ ତତଃ କୋପାନଲୋଦ୍ଭୂତଘୋରହୁଙ୍କାରଭୀଷଣେ
ବାହ୍ୟ ଅନେକ ବିଘ୍ନ ସାମ୍ନା କରି, ମନରେ ବିବିଧ ବାଧା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ତାପରେ, କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରୁ ଭୟଙ୍କର ଏକ ଭୟଭୀତ କ୍ରନ୍ଦନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ବଭୂଵ ଵଦନେ ନେତ୍ରଂ ତୃତୀଯମନଲାକୁଲମ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ରୌଦ୍ରଵପୁଷୋ ଜଗତ୍ସଂହାରଭୈରଵମ୍
ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ତୃତୀୟ ଅଗ୍ନିମୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ୱର କରିପାରେ।
ତଦନ୍ତିକସ୍ଥେ ମଦନେ ଵ୍ଯସ୍ଫାରଯତ ଧୂର୍ଜଟିଃ ତନ୍ନେତ୍ରଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗେନ କ୍ରୋଶତାଂ ନାକଵାସିନାମ୍
ମଦନ ସମ୍ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଧୂର୍ଜଟି ସେଇ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଦେଲେ; ତାହାର ଚିଙ୍ଗାରିରେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ।
ଗମିତୋ ଭସ୍ମସାତ୍ତୂର୍ଣଂ କନ୍ଦର୍ପଃ କାମିଦର୍ପକଃ ସ ତୁ ତଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତ୍ଵା ହରନେତ୍ରୋଦ୍ଭଵୋ ଽନଲଃ
କାମ, ଯିଏ ପ୍ରେମିକମାନଙ୍କ ଅହଂକାରକୁ ଦମନ କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରି, ହରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି—
ଵ୍ଯଜୃମ୍ଭତ ଜଗଦ୍ଦଗ୍ଧୁଂ ଜ୍ଵାଲାହୁଙ୍କାରଘସ୍ମରଃ ତତୋ ଭଵୋ ଜଗଦ୍ଧେତୋର୍ ଵ୍ଯଭଵଜ୍ଜାତଵେଦସମ୍
ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜଳାଇବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିର ଗର୍ଜନ ସହ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ତାପରେ, ସଂସାରର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଭବ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ସହକାରେ ମଧୌ ଚନ୍ଦ୍ରେ ସୁମନଃସୁ ପରେଷ୍ଵପି ଭୃଙ୍ଗେଷୁ କୋକିଲାସ୍ଯେଷୁ ଵିଭାଗେନ ସ୍ମରାନଲମ୍
ସହକାର ଗଛ, ବସନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଫୁଲ, ଭୃଙ୍ଗ, କୋକିଳର କଣ୍ଠରେ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ପ୍ରେମର ଅଗ୍ନି ବିଦ୍ୟମାନ।
ସ ବାହ୍ଯାନ୍ତରଵିଦ୍ଧେନ ହରେଣ ସ୍ମରମାର୍ଗଣଃ ରାଗସ୍ନେହସମିଦ୍ଧାନ୍ତର୍ଧାଵଂସ୍ତୀଵ୍ରହୁତାଶନଃ
ହରି ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରରେ ବିଦ୍ରୁତ, ରାଗ ଓ ସ୍ନେହରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ସେଇ କାମବାଣ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଭଳି ହୃଦୟ ଭିତରକୁ ଧାଉଛି।
ଵିଭକ୍ତଲୋକସଂକ୍ଷୋଭକରୋ ଦୁର୍ଵାରଜୃମ୍ଭିତଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ନେହସଂପୃକ୍ତଂ କାମିନାଂ ହୃଦଯଂ କିଲ
ଅବିରତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ବିଭିନ୍ନ ଲୋକକୁ ବିଚଳିତ କରୁଥିବା, କୁହାଯାଏ ଏହି ଅଗ୍ନି ସ୍ନେହରେ ଭିଜା ପ୍ରେମିକମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ଜ୍ଵଲତ୍ଯହର୍ନିଶଂ ଭୀମୋ ଦୁଶ୍ଚିକିତ୍ସ୍ଯମୁଖାତ୍ମକଃ ଵିଲୋକ୍ଯ ହରହୁଙ୍କାରଜ୍ଵାଲାଭସ୍ମକୃତଂ ସ୍ମରମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଦିନ ରାତି ଜଳିଉଠେ, ଯାହା ଚିକିତ୍ସା ଅସାଧ୍ୟ; ହରଙ୍କ ଗର୍ଜନର ଅଗ୍ନିରେ କାମ ଭସ୍ମ ହେବାକୁ ଦେଖି।
ଵିଲଲାପ ରତିଃ କ୍ରୂରଂ ବନ୍ଧୁନା ମଧୁନା ସହ ତତୋ ଵିଲପ୍ଯ ବହୁଶୋ ମଧୁନା ପରିସାନ୍ତ୍ଵିତା
ରତି ତାଙ୍କର କ୍ରୁର ସ୍ୱାମୀ ମଧୁ ସହିତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ; ବହୁ ଦିନ ଦୁଃଖ କରିବା ପରେ, ମଧୁ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ଜଗାମ ଶରଣଂ ଦେଵମ୍ ଇନ୍ଦୁମୌଲିଂ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ ଭୃଙ୍ଗାନୁଯାତାଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ପୁଷ୍ପିତାଂ ସହକାରଜାମ୍
ତାପରେ, ମଧୁମାକୁ ଲଗା ଫୁଲ ଲତା ଉଠାଇ, ଭୃଙ୍ଗମାନେ ଯାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକର ମୁଣ୍ଡ ଓ ତିନି ଆଖି ଥିବା ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ଲତାଂ ପଵିତ୍ରକସ୍ଥାନେ ପାଣୌ ପରଭୃତାଂ ସଖୀମ୍ ନିର୍ବଧ୍ଯ ତୁ ଜଟାଜୂଟଂ କୁଟିଲୈର୍ ଅଲକୈ ରତିଃ
ରତି ତାଙ୍କର ହାତରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଫୁଲ ଲତା ଧରି, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭଲପାଉଥିବା ଲତାକୁ ତାଙ୍କର ଜଟା ଓ ଗୁଞ୍ଜାଳି ଚୁଲରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
ଉଦ୍ଧ୍ଵଲ୍ଯ ଗାତ୍ରଂ ଶୁଭ୍ରେଣ ହୃଦ୍ଯେନ ସ୍ମରଭସ୍ମନା ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନୀଂ ଗତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚେନ୍ଦୁଵିଭୂଷଣମ୍
ସେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରିୟ ସ୍ମର ଭସ୍ମରେ ଛିଟିଇ, ଦୁଇ ଘୁଁଡ଼ି ମାଟିରେ ରଖି ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।