ମନୁଷ୍ଯଦେଵଜାତୀନାଂ ଶୁଭାଶୁଭନିଵେଦକମ୍ ଲକ୍ଷଣଂ ହସ୍ତପାଦାଦୌ ଵିହିତୈର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ କିଲ
ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ଜଣେଇବା ଲକ୍ଷଣ, ହାତ ଓ ପାଦ ଭଳି ଅଙ୍ଗରେ ଥିବା ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ସେଯମ୍ ଉତ୍ତାନହସ୍ତେତି ତ୍ଵଯୋକ୍ତା ମୁନିପୁଂଗଵ ଉତ୍ତାନହସ୍ତତା ପ୍ରୋକ୍ତା ଯାଚତାମେଵ ନିତ୍ଯଦା
ଏହିଯିଏ 'ଉପରକୁ ହାତ ଥିବା' ବୋଲି ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ଉପରକୁ ହାତ ଥିବା ଅବସ୍ଥା ସଦା ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୁହାଯାଏ।
ଶୁଭୋଦଯାନାଂ ଧନ୍ଯାନାଂ ନ କଦାଚିତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତାମ୍ ସ୍ଵଛାଯଯାସ୍ଯାଶ୍ଚରଣୌ ତ୍ଵଯୋକ୍ତୌ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣୌ
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ ଜନ୍ମ ଓ ଧନ୍ୟତା ସହିତ, କେବେଉଁ ଦାନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଜନାନୀଙ୍କର ପାଦ ତାଙ୍କର ନିଜ ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ଅବିଶ୍ୱାସୀ ଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ।
ତତ୍ରାପି ଶ୍ରେଯସାଂ ହ୍ଯାଶା ମୁନେ ନ ପ୍ରତିଭାତି ନଃ ଶରୀରଲକ୍ଷଣାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ପୃଥକ୍ଫଲନିଵେଦିନଃ
ସେଠି ମଧ୍ୟ, ହେ ମୁନି, ଆମେ ଭଲ ଆଶା ଦେଖିପାରୁନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଲକ୍ଷଣ ଅଲଗା ଫଳ ଦେଖାଏ।
ସୌଭାଗ୍ଯଧନପୁତ୍ରାଯୁଃ ପତିଲାଭାନୁଶଂସନମ୍ ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈର୍ଵିହୀନେଯଂ ତ୍ଵମାତ୍ଥ ମୁନିପୁଂଗଵ
ସୌଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ପୁତ୍ର, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରାପ୍ତିର ଚିହ୍ନ, ଏସବୁ ଥରେ ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଏହି ଜନାନୀ ସମସ୍ତୁ ରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ତ୍ଵଂ ମେ ସର୍ଵଂ ଵିଜାନାସି ସତ୍ଯଵାଗସି ଚାପ୍ଯତଃ ମୁହ୍ଯାମି ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ହୃଦଯଂ ଦୀର୍ଯତୀଵ ମେ
ଆପଣ ମୋ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥା ଜାଣନ୍ତି, ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭ୍ରମିତ, ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରତଃ ଶୈଲୋ ମହାଦୁଃଖଵିଚାରଣାତ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦଖିଲଂ ତସ୍ମାଚ୍ ଛୈଲରାଜମୁଖାମ୍ବୁଜାତ୍ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମୁଵାଚେଦଂ ନାରଦୋ ଦେଵଚୋଦିତଃ
ଏଭଳି କହି, ଶୈଳ ମହାଦୁଃଖ ଚିନ୍ତାରୁ ଚୁପ ହେଲେ; ପର୍ବତରାଜଙ୍କର ମୁଖକମଳରୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନାରଦ ହସି କହିଲେ।
ହର୍ଷସ୍ଥାନେ ଽପି ମହତି ତ୍ଵଯା ଦୁଃଖଂ ନିରୂପ୍ଯତେ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନଵାକ୍ଯାର୍ଥେ ମୋହଂ ଯାସି ମହାଗିରେ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦୁଃଖର କଥା କହୁଛ; ତୁମ କଥାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ୁଛ, ହେ ମହାପର୍ବତ।
ଇମାଂ ଶୃଣୁ ଗିରଂ ମତ୍ତୋ ରହସ୍ଯପରିନିଷ୍ଠିତାମ୍ ସମାହିତୋ ମହାଶୈଲ ମଯୋକ୍ତସ୍ଯ ଵିଚାରଣେ
ମୋ ପାଖରୁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ, ହେ ମହାଶୈଳ, ମନ ଦେଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ତାହା ଭଲଭାବେ ବୁଝ।
ନ ଜାତୋ ଽସ୍ଯାଃ ପତିର୍ଦେଵ୍ଯା ଯନ୍ମଯୋକ୍ତଂ ହିମାଚଲ ନ ସ ଜାତୋ ମହାଦେଵୋ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵୋଦ୍ଭଵଃ ଶରଣ୍ଯଃ ଶାଶ୍ଵତଃ ଶାସ୍ତା ଶଂକରଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ହେ ହିମାଚଳ, ମୁଁ କହିଥିଲି ଯେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ତାହାର ଅର୍ଥ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ଶରଣଦାତା, ଚିରଅବିନାଶୀ, ଶିକ୍ଷକ, ଶଙ୍କର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ମହାଦେବ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵିନ୍ଦ୍ରମୁନଯୋ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାର୍ଦିତାଃ ତସ୍ଯୈତେ ପରମେଶସ୍ଯ ସର୍ଵେ କ୍ରୀଡନକା ଗିରେ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କର ଖେଳନା ମାତ୍ର, ହେ ପର୍ବତ।
ଆସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମା ତଦିଚ୍ଛାତଃ ସମ୍ଭୂତୋ ଭୁଵନପ୍ରଭୁଃ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଜାତୋ ନାନାଜାତିର୍ମହାତନୁଃ
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ; ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ମନ୍ଯସେ ମାଯଯା ଜାତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚାପି ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଆତ୍ମନୋ ନ ଵିନାଶୋ ଽସ୍ତି ସ୍ଥାଵରାନ୍ତେ ଽପି ଭୂଧର
ତୁମେ ଭାବୁଛ, ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ମାୟାରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ, ହେ ପର୍ବତ, ଅଚଳ ଜଗତ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାର କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ।
ସଂସାରେ ଜାଯମାନସ୍ଯ ଭ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଦେହିନଃ ନଶ୍ଯତେ ଦେହ ଏଵାତ୍ର ନାତ୍ମନୋ ନାଶ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଉଛି ଓ ଦେହ ଧାରଣ କରୁଛି, ସେଠି କେବଳ ଦେହର ନାଶ ହୁଏ; ଆତ୍ମାର କେବେ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ଥାଵରାନ୍ତୋ ଽଯଂ ସଂସାରୋ ଯଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ସ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଦୁଃଖାର୍ତୋ ହ୍ଯ୍ ଅଵଶଃ ପରିଵର୍ତତେ
ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଡ଼ପଦାର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସଂସାର ଯେଉଁଥିରେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦୁଃଖ ରହିଛି, ସେଠି ଜଣେ ମଣିଷ ଅସହାୟ ଭାବରେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଥାଏ।
ମହାଦେଵୋ ଽଚଲଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ ନ ଜାତୋ ଜନକୋ ଽଜରଃ ଭଵିଷ୍ଯତି ପତିଃ ସୋ ଽସ୍ଯା ଜଗନ୍ନାଥୋ ନିରାମଯଃ
ମହାଦେବ ଅଚଳ, ସ୍ଥିର, ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ସ, ଓ ଅବୟସ୍କ। ସେଉଁଠି ଏହି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ ଓ ନିରାମୟ ହେବେ।
ଯଦୁକ୍ତଂ ଚ ମଯା ଦେଵୀ ଲକ୍ଷଣୈର୍ଵର୍ଜିତା ତଵ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯାପି ଵାକ୍ଯସ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵେନ ଵିଚାରଣମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁଥିରେ କହିଥିଲି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମର ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ—ସେଥିରେ ମୋର କଥାର ଠିକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏବେ ଶୁଣ।
ଲକ୍ଷଣଂ ଦୈଵିକୋ ହ୍ଯଙ୍କଃ ଶରୀରାଵଯଵାଶ୍ରଯଃ ସର୍ଵାଯୁର୍ଧନସୌଭାଗ୍ଯପରିମାଣପ୍ରକାଶକଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦେହର ଅଂଶରେ ଥାଏ, ଏହା ଜୀବନ, ଧନ ଓ ଭାଗ୍ୟର ପରିମାଣ କୁ ଦେଖାଏ।
ଅନନ୍ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ସୌଭାଗ୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଭୂଧର ନୈଵାଙ୍କୋ ଲକ୍ଷଣାକାରଃ ଶରୀରେ ସଂଵିଧୀଯତେ
ହେ ପାହାଡ଼, ଏହି ଅସୀମ ଓ ଅପରିମିତ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଦେହରେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇନାହିଁ।
ଅତୋ ଽସ୍ଯା ଲକ୍ଷଣଂ ଗାତ୍ରେ ଶୈଲ ନାସ୍ତି ମହାମତେ ଯଥାହମୁକ୍ତଵାନସ୍ଯା ହ୍ଯ୍ ଉତ୍ତାନକରତାଂ ସଦା
ତେଣୁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାହାଡ଼, ମୁଁ ଯେପରି କହିଥିଲି, ତାଙ୍କ ଦେହରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସେ ସଦା ଖୋଲା ହାତର ଭାବ ଦେଖାନ୍ତି।
ଉତ୍ତାନୋ ଵରଦଃ ପାଣିର୍ ଏଷ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଦୈଵ ତୁ ସୁରାସୁରମୁନିଵ୍ରାତଵରଦେଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଖୋଲା ଓ ଦାନଦାୟିନୀ ହାତ ସଦା ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାଏ।
ଯଥା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଦା ପାଦୌ ସ୍ଵଚ୍ଛାଯାଵ୍ଯଭିଚାରିଣୌ ଅସ୍ଯାଃ ଶୃଣୁ ମମାତ୍ରାପି ଵାଗ୍ଯୁକ୍ତିଂ ଶୈଲସତ୍ତମ
ଯେପରି କହାଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ପାଦ ନିଜ ନିର୍ମଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଅଚଳ ରହିଛି; ହେ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏଠି ମୋର କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ଚରଣୌ ପଦ୍ମସଂକାଶାଵ୍ ଅସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନଖୋଜ୍ଜ୍ଵଲୌ ସୁରାସୁରାଣାଂ ନମତାଂ କିରୀଟମଣିକାନ୍ତିଭିଃ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଦୁଇଟି ପଦ୍ମପରି ଦେଖାଯାଏ, ନଖ ନିର୍ମଳ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟ ମଣିର ଆଲୋକରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଏ।
ଵିଚିତ୍ରଵର୍ଣୈର୍ଭାସନ୍ତୌ ସ୍ଵଚ୍ଛାଯାପ୍ରତିବିମ୍ବିତୌ ଭାର୍ଯା ଜଗଦ୍ଗୁରୋର୍ହ୍ଯେଷା ଵୃଷାଙ୍କସ୍ଯ ମହୀଧର
ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ନିର୍ମଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ଦେବୀ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କ ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ହେ ପାହାଡ଼।
ଜନନୀ ଲୋକଧର୍ମସ୍ଯ ସମ୍ଭୂତା ଭୂତଭାଵନୀ ଶିଵେଯଂ ପାଵନାଯୈଵ ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ପାଵକଦ୍ଯୁତିଃ
ସେ ଲୋକର ଧର୍ମର ଜନନୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ସ; ଏହି ଶିବା, ଅଗ୍ନିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମ ଭୂମିରେ ଲୋକଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ତଦ୍ଯଥା ଶୀଘ୍ରମେଵୈଷାଂ ଯୋଗଂ ଯାଯାତ୍ପିନାକିନା ତଥା ଵିଧେଯଂ ଵିଧିଵତ୍ ତ୍ଵଯା ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ ଅତ୍ଯନ୍ତଂ ହି ମହତ୍କାର୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ହିମଭୂଧର
ତେଣୁ, ବାଣଧାରୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବିବାହ ଶୀଘ୍ର ହେବା ଉଚିତ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବରେ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁମର, ହେ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କାରଣ ଏହା ଦେବମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ କାମ।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରୋ ନାରଦାତ୍ସର୍ଵମେଵ ହି ଆତ୍ମାନଂ ସ ପୁନର୍ଜାତଂ ମେନେ ମେନାପତିସ୍ତଦା
ଏପରି ସମସ୍ତ କଥା ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର ମାଲିକ ସେଉଁଠି ନିଜକୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଵୃଷାଙ୍କାଯ ତଦା ଦେଵାଯ ଧୀମତେ ଉଵାଚ ସୋ ଽପି ସଂହୃଷ୍ଟୋ ନାରଦଂ ତୁ ହିମାଚଲଃ
ତାପରେ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହିମାଚଳ ଆନନ୍ଦରେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୁସ୍ତରାନ୍ନରକାଦ୍ଘୋରାଦ୍ ଉଦ୍ଧୃତୋ ଽସ୍ମି ତ୍ଵଯା ମୁନେ ପାତାଲାଦହମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସପ୍ତଲୋକାଧିପଃ କୃତଃ
ହେ ମୁନି, ତୁମେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଜୟ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ; ପାତାଳରୁ ଉଠାଇ, ସପ୍ତ ଲୋକର ମାଲିକ କରିଦେଇଛ।
ହିମାଚଲୋ ଽସ୍ମି ଵିଖ୍ଯାତସ୍ ତ୍ଵଯା ମୁନିଵରାଧୁନା ହିମାଚଲେ ଽଚଲଗୁଣାଂ ପ୍ରାପିତୋ ଽସ୍ମି ସମୁନ୍ନତିମ୍
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ତୁମେ ମୋତେ 'ହିମାଚଳ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଛ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦେଇଛ।