ଅଵମତ୍ଯ ଵିମାନାନି ସ୍ଵର୍ଗଵାସଵିରାଗିଣଃ ପିତୁର୍ଗୃହ ଇଵାସନ୍ନା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରାଃ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ନିଜ ମହଲକୁ ଅପମାନ କରି, ଏକ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ଥିବା ପରି ଅନାସକ୍ତ ଭାବରେ ରହିଥିଲେ।
ଅହୋ ଧନ୍ଯୋ ଽସି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ଯସ୍ଯ ତେ କନ୍ଦରଂ ହରଃ ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ଲୋକନାଥୋ ଽପି ସମାଧାନପରାଯଣଃ
ହେ ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କେତେ ଧନ୍ୟ, ଯେ ତୁମର ଗୁହାରେ ଲୋକମହାନ୍ତି ହରା ନିଜ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଦେଵର୍ଷୌ ନାରଦେ ସାଦରଂ ଗିରା ହିମଶୈଲସ୍ଯ ମହିଷୀ ମେନା ମୁନିଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ଆଦର ସହିତ ଏପରି କହିବା ପରେ, ହିମପାହାଡ଼ର ରାଣୀ ମେନା ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଅନୁଯାତା ଦୁହିତ୍ରା ତୁ ସ୍ଵଲ୍ପାଲିପରିଚାରିକା ଲଜ୍ଜାପ୍ରଣଯନମ୍ରାଙ୍ଗୀ ପ୍ରଵିଵେଶ ନିଵେଶନମ୍
ସେ ନିଜ କନ୍ୟା ଓ କିଛି ଦାସୀଙ୍କ ସହିତ, ଲଜ୍ଜା ଓ ସ୍ନେହରେ ଶରୀର ନମାଇ, ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ମୁନିଵରଃ ଶୈଲେନ ସହିତୋ ଵଶୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତେଜସୋ ରାଶିଂ ମୁନିଂ ଶୈଲପ୍ରିଯା ତଦା
ସେଠାରେ, ନିଜେ ନିୟମିତ ମୁନି ଶୈଳପତିଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ; ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ତେଜ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ର ପ୍ରିୟା ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ଗୂଢଵଦନା ପାଣିପଦ୍ମକୃତାଞ୍ଜଲିଃ ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ମହାଭାଗୋ ମହର୍ଷିର୍ ଅମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ମୁହଁ ଅଳ୍ପ ଢାକି, ହାତ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ପରି ଜୋଡି, ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ; ଏହା ଦେଖି, ଅପାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହାମୁନି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିର୍ ଅମୃତୋଦ୍ଗାରରୂପାଭିସ୍ତାଂ ଵ୍ଯଵର୍ଧଯତ୍ ତତୋ ଵିସ୍ମିତଚିତ୍ତା ତୁ ହିମଵଦ୍ଗିରିପୁତ୍ରିକା
ମୁନି ଅମୃତ ପରି ମଧୁର ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ତାପରେ, ହିମବତ୍ କନ୍ୟାର ହୃଦୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ଉଦୈକ୍ଷନ୍ନାରଦଂ ଦେଵୀ ମୁନିମଦ୍ଭୁତରୂପିଣମ୍ ଏହି ଵତ୍ସେତି ଚାପ୍ଯୁକ୍ତା ଋଷିଣା ସ୍ନିଗ୍ଧଯା ଗିରା
ଦେବୀ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପର ମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ମୁନି ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ କହିଲେ, 'ଆସ, ଶିଶୁ।'
କଣ୍ଠେ ଗୃହୀତ୍ଵା ପିତରମ୍ ଉତ୍ସଙ୍ଗେ ସମୁପାଵିଶତ୍ ଉଵାଚ ମାତା ତାଂ ଦେଵୀମ୍ ଅଭିଵନ୍ଦଯ ପୁତ୍ରିକେ
ପିତାଙ୍କ ଗଳାକୁ ଧରି, ସେ ତାଙ୍କ ଆଙ୍କରେ ବସିଲେ; ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପୁତ୍ରୀ, ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର।'
ଭଗଵନ୍ତଂ ତତୋ ଧନ୍ଯଂ ପତିମାପ୍ସ୍ଯସି ସଂମତମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ତତୋ ମାତ୍ରା ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତପିହିତାନନା
ତାପରେ ମା କହିଲେ, 'ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପତିକୁ ପାଇବେ'; ଏହା ଶୁଣି, ସେ ଗୋପନ କରି ମୁହଁକୁ ପୋଶାକର କୋଣାରେ ଢାକିଲେ।
କିଂଚିତ୍କମ୍ପିତମୂର୍ଧା ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ନୋଵାଚ କିଂଚନ ତତଃ ପୁନରୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ମାତା ସୁତାଂ ତଦା
ମୁଣ୍ଡ ଅଳ୍ପ କମ୍ପି ଥିଲା, କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ ମା ପୁନି ପୁତ୍ରୀକୁ ଏପରି କହିଲେ।
ଵତ୍ସେ ଵନ୍ଦଯ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତୋ ଦାସ୍ଯାମି ତେ ଶୁଭମ୍ ରତ୍ନକ୍ରୀଡନକଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ଥାପିତଂ ଯଚ୍ଚିରଂ ମଯା
'ଶିଶୁ, ଦେବ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର; ତାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଇ ରତ୍ନ ଖେଳନା, ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ରଖିଛି, ଦେଇବି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ତତୋ ଵେଗାଦ୍ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଚରଣୌ ତଦା ଵଵନ୍ଦେ ମୂର୍ଧ୍ନି ସଂଧାଯ କରପଙ୍କଜକୁଡ୍ମଲମ୍
ଏପରି ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ମୁନିଙ୍କ ପାଦରେ ହାତ ମନ୍ଦାର କୁଡି ରଖି, ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇ ନମସ୍କାର କଲେ।
କୃତେ ତୁ ଵନ୍ଦନେ ତସ୍ଯା ମାତା ସଖୀମୁଖେନ ତୁ ଚୋଦଯାମାସ ଶନକୈସ୍ ତସ୍ଯାଃ ସୌଭାଗ୍ଯଶଂସିନାମ୍
ସେ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ, ମା ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଶରୀରଲକ୍ଷଣାନାଂ ତୁ ଵିଜ୍ଞାନାଯ ତୁ କୌତୁକାତ୍ ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵାଦ୍ଯଦ୍ଦୁହିତୁଶ୍ ଚିନ୍ତାଂ ହୃଦି ସମୁଦ୍ଵହନ୍
କନ୍ୟାର ଶରୀରର ଚିହ୍ନ ଜାଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକତା ଓ ଜନାନୀ ସ୍ଵଭାବରୁ, ମା ହୃଦୟରେ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ରଖିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦିଙ୍ଗିତଂ ଶୈଲୋ ମହିଷ୍ଯା ହୃଦଯେନ ତୁ ଅନୁଦ୍ଗୀର୍ଣୋ ଽକ୍ଷତିର୍ମେନେ ରମ୍ଯମେତଦୁପସ୍ଥିତମ୍
ପତ୍ନୀର ଇଚ୍ଛାକୁ ହୃଦୟରେ ବୁଝି, ପାହାଡ଼ର ରାଜା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଚୋଦିତଃ ଶୈଲମହିଷୀସଖ୍ଯା ମୁନିଵରସ୍ତଦା ସ୍ମିତାନନୋ ମହାଭାଗୋ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ ନାରଦଃ
ପାହାଡ଼ର ରାଣୀର ସଖୀ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପରେ, ମହାମୁନି ନାରଦ ହସି, ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ:
ନ ଜାତୋ ଽସ୍ଯାଃ ପତିର୍ଭଦ୍ରେ ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଜିତା ଉତ୍ତାନହସ୍ତା ସତତଂ ଚରଣୈର୍ଵ୍ଯଭିଚାରିଭିଃ ସ୍ଵଛାଯଯା ଭଵିଷ୍ଯେଯଂ କିମନ୍ଯଦ୍ବହୁ ଭାଷ୍ଯତେ
'ହେ ଶାନ୍ତ, ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ପତି ଜନ୍ମ ହୋଇନାହିଁ; ଏଠି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ହାତ ସବୁବେଳେ ଖୋଲା, ପାଦ ଅସ୍ଥିର; ନିଜ ଛାୟାରେ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିବ। ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ସଂଭ୍ରମାଵିଷ୍ଟୋ ଧ୍ଵସ୍ତଧୈର୍ଯୋ ମହାବଲଃ ନାରଦଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ସାଶ୍ରୁକଣ୍ଠୋ ମହାଗିରିଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଡ଼ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଭରିଯାଇ, ମହାବଳୀ ପାହାଡ଼, ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଗଲା ।
ସଂସାରସ୍ଯାତିଦୋଷସ୍ଯ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିର୍ଯତଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଚାଵଶ୍ଯଭାଵିନ୍ଯାଂ କେନାପ୍ଯତିଶଯାତ୍ମନା
ଏହି ସଂସାରର ଗତି ଅତି ଦୁର୍ବୋଧ ଓ ଦୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ଅନିବାର୍ୟ, ଏହି ସବୁ କିଛି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘଟେ ।
କର୍ତ୍ରା ପ୍ରଣୀତା ମର୍ଯାଦା ସ୍ଥିତା ସଂସାରିଣାମିଯମ୍ ଯୋ ଜାଯତେ ହି ଯଦ୍ବୀଜୋ ଜନିତୁଃ ସ ହ୍ଯସାର୍ଥକଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂସାରୀ ପାଇଁ ଏକ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତାହାର ମୂଳ କାରଣ ନଥିଲେ, ସେଇ ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ ।
ଜନିତା ଚାପି ଜାତସ୍ଯ ନ କଶ୍ଚିଦିତି ଯତ୍ସ୍ଫୁଟମ୍ ସ୍ଵକର୍ମଣୈଵ ଜାଯନ୍ତେ ଵିଵିଧା ଭୂତଜାତଯଃ
ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତାହାର ପ୍ରକୃତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କେହି ନୁହେଁ; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଜୀବ ତାଙ୍କର ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ।
ଅଣ୍ଡଜୋ ହ୍ଯଣ୍ଡଜାଜ୍ଜାତଃ ପୁନର୍ଜାଯେତ ମାନଵଃ ମାନୁଷାଚ୍ଚ ସରୀସୃପ୍ଯାଂ ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵେନ ଜାଯତେ
ଏଣ୍ଡାରୁ ଏଣ୍ଡାଜ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ମଣିଷ ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇପାରେ, ଏବଂ ମଣିଷରୁ ସରୀସୃପ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷତ୍ୱ ରହିଥାଏ ।
ତତ୍ରାପି ଜାତୌ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଯାଂ ଧର୍ମସ୍ଯୋତ୍କର୍ଷଣେନ ତୁ ଅପୁତ୍ରଜନ୍ମିନଃ ଶେଷାଃ ପ୍ରାଣିନଃ ସମଵସ୍ଥିତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅପୁତ୍ର ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି ।
ମନୁଜାସ୍ତତ୍ର ଜାଯନ୍ତେ ଯତୋ ନ ଗୃହଧର୍ମିଣଃ କ୍ରମେଣାଶ୍ରମସଂପ୍ରାପ୍ତିର୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଵ୍ରତାଦନୁ
ସେଠାରେ, ମଣିଷମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ କ୍ରମେ ଆଶ୍ରମ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରତ ରଖି ।
ତସ୍ଯ କର୍ତୁର୍ନିଯୋଗେନ ସଂସାରୋ ଯେନ ଵର୍ଧିତଃ ସଂସାରସ୍ଯ କୁତୋ ଵୃଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଯୁର୍ଯଦତିଗ୍ରହାଃ
ଯିଏ ଏହି ସଂସାରକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ, ସେଇ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହା ଘଟେ; ଯଦି ସମସ୍ତେ ଅତି ନିୟମିତ ହେଇଯାନ୍ତି, ତେବେ ସଂସାର କେମିତି ବଢ଼ିପାରିବ ?
ଅତଃ କର୍ତ୍ରା ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ସୁତଲାଭଃ ପ୍ରଶଂସିତଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ମୋହନାର୍ଥାଯ ନରକତ୍ରାଣସଂଶ୍ରଯାତ୍
ସେହିପାଇଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପୁତ୍ରଲାଭକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିବା ଓ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ।
ସ୍ତ୍ରିଯା ଵିରହିତା ସୃଷ୍ଟିର୍ ଜନ୍ତୂନାଂ ନୋପପଦ୍ଯତେ ସ୍ତ୍ରୀଜାତିସ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ୍ଯୈଵ କୃପଣା ଦୈନ୍ଯଭାଷିଣୀ ଶାସ୍ତ୍ରାଲୋଚନସାମର୍ଥ୍ଯମ୍ ଉଜ୍ଝିତଂ ତାସୁ ଵେଧସା
ସ୍ତ୍ରୀ ବିନା ପ୍ରାଣୀମାନେର ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସ୍ତ୍ରୀ ଜନ୍ମରୁ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୟାନୀୟ, ନିଜ ଦୁଃଖ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଦେଇନାହାନ୍ତି ।
ଶାସ୍ତ୍ରେଷୂକ୍ତମସଂଦିଗ୍ଧଂ ବହୁଵାରଂ ମହାଫଲମ୍ ଦଶପୁତ୍ରସମା କନ୍ଯା ଯା ନ ସ୍ଯାଚ୍ଛୀଲଵର୍ଜିତା
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହି କଥା ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ପୁନଃପୁନି କହାଯାଇଛି, ଯେ ଶୀଳହୀନ ନୁହେଁଥିବା ଝିଅ ଦଶ ପୁଅ ସମାନ ଫଳଦାୟି ।
ଵାକ୍ଯମେତତ୍ଫଲଭ୍ରଷ୍ଟଂ ପୁଂସି ଗ୍ଲାନିକରଂ ପରମ୍ କନ୍ଯା ହି କୃପଣା ଶୋଚ୍ଯା ପିତୁର୍ଦୁଃଖଵିଵର୍ଧିନୀ
କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଫଳହୀନ, ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, କାରଣ ଝିଅ ଦୟାନୀୟ ଓ ଶୋକ୍ୟ, ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ବଢ଼ାଏ ।