ଅଥ ଵିଷ୍ଣୁମୁଖୈର୍ଦେଵୈଃ ଶ୍ଵସନଃ ପ୍ରତିବୋଧିତଃ ଚତୁର୍ମୁଖଂ ତଦା ପ୍ରାହ ଚରାଚରଗୁରୁଂ ଵିଭୁମ୍
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ବାୟୁକୁ ସଚେତନ କଲେ; ସେ ବେଳେ ବାୟୁ ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵମନନ୍ତ କରୋଷି ଜଗଦ୍ଭଵତାଂ ସଚରାଚରଗର୍ଭଵିଭିନ୍ନଗୁଣାମ୍ ଅମରାସୁରମେତଦଶେଷମପି ତ୍ଵଯି ତୁଲ୍ଯମହୋ ଜନକୋ ଽସି ଯତଃ
ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କର, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ; ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣର ଧାରକ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ।
ପିତୁରସ୍ତି ତଥାପି ମନୋଵିକୃତିଃ ସଗୁଣୋ ଵିଗୁଣୋ ବଲଵାନବଲଃ ଭଵତୋ ଵରଲାଭନିଵୃତ୍ତଭଯଃ କୁଲିଶାଙ୍ଗସୁତୋ ଦିତିଜୋ ଽତିବଲଃ
ପିତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ; ଗୁଣୀ କିମ୍ବା ନିର୍ଗୁଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ, କୁଳିଶଧାରୀର ପୁଅ, ଦିତିର ପୁଅ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମର ଦୟା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଭୟ ଦୂର ହୋଇଛି।
ସଚରାଚରନିର୍ମଥନେ କିମିତି କିତଵସ୍ତୁ କୃତୋ ଵିହିତୋ ଭଵତା କିଲ ଦେଵ ତ୍ଵଯା ସ୍ଥିତଯେ ଜଗତାଂ ମହଦଦ୍ଭୁତଚିତ୍ରଵିଚିଗୁଣାଃ
ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶରେ କାହିଁକି ଚତୁରତା ହୋଇଛି? ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଜଗତର ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁଣମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଛ।
ଅପି ତୁଷ୍ଟିକୃତଃ ଶ୍ରୁତକାମଫଲା ଵିହିତା ଦ୍ଵିଜନାଯକ ଦେଵଗଣାଃ ଅପି ନାକମଭୂତ୍କିଲ ଯଜ୍ଞଭୁଜାଂ ଭଵତୋ ଵିନିଯୋଗଵଶାତ୍ସତତମ୍
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ନେତା ଓ ଦେବମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ମିଳିଛି; ତଥାପି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ସବୁବେଳେ ତୁମର ବିନ୍ୟାସ ଅନୁସାରେ ରହିଛି।
ଅପହୃତ୍ଯ ଵିମାନଗଣଂ ସ କୃତୋ ଦିତିଜେନ ମହାମରୁଭୂମିସମଃ କୃତଵାନସି ସର୍ଵଗୁଣାତିଶଯଂ ଯମଶେଷମହୀଧରରାଜତଯା
ଦିତିର ପୁଅ ଦେବମାନଙ୍କର ବିମାନମାନେ ଦଳି ନେଇ, ସେ ବଡ଼ ମରୁଭୂମି ପରି ହୋଇଯାଇଛି; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସ୍ଥାପନ କରିଛ, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ଅଧିପତି ଭାବେ।
ସମମିଙ୍ଗିତଭାଵଵିଧିଃ ସ ଗିରିର୍ ଗଗନେନ ସଦୋଚ୍ଛ୍ରଯତାଂ ହି ଗତଃ ଅଧିଵାସଵିହାରଵିଧାଵୁଚିତୋ ଦିତିଜନେ ପଵିକ୍ଷତଶୃଙ୍ଗତଟଃ
ସେ ପାହାଡ଼, ଉଚିତ ଭାବ ଓ ଇଙ୍ଗିତ ଜାଣି, ସବୁବେଳେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଉଛି; ଦେବମାନେ ରହିବା ଓ ଖେଳିବାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ତାହାର ଶିଖର ଓ କଣ୍ଟରେ ଦିତିର ପୁଅମାନେ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି।
ପରିଲୁଣ୍ଠିତରତ୍ନଗୁହାନିଵହୋ ବହୁଦୈତ୍ଯସଭାଶ୍ରଯତାଂ ଗମିତଃ ସୁରରାଜ ସ ତସ୍ଯ ଭଯେନ ଗତଂ ଵ୍ଯଦଧାଦଶରୀର ଇତୋ ଽପି ଵୃଥା
ତାହାର ରତ୍ନମୟ ଗୁହାମାନେ ଲୁଟି ନିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହା ବହୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ସଭାସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଛି; ହେ ଦେବତାଙ୍କର ରାଜା, ତାଙ୍କର ଭୟରେ, ତୁମେ ତୁମ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଯାଇଛ।
ଉପଯୋଗ୍ଯତଯା ଵିଵୃତଂ ସୁଚିରଂ ଵିମଲଦ୍ଯୁତିପୂରିତଦିଗ୍ଵଦନମ୍ ଭଵତୈଵ ଵିନିର୍ମିତମାଦିଯୁଗେ ସୁରହେତିସମୂହମ୍ ଅନୁତ୍ଥମିଦମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି, ତୁମେ ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ ଜଗତକୁ ଉପଯୋଗୀ କରିଥିଲ; ନିର୍ମଳ ତେଜରେ ଦିଗମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଦେବାସ୍ତ୍ରମାନେ ତିଆରି ହୋଇନଥିଲେ।
ଦିତିଜସ୍ଯ ଶରୀରମଵାପ୍ଯ ଗତଂ ଶତଧା ମତିଭେଦମିଵାଲ୍ପମନାଃ ଆସାରଧୂଲିଧ୍ଵସ୍ତାଙ୍ଗା ଦ୍ଵାରସ୍ଥାଃ ସ୍ମଃ କଦର୍ଥିନଃ ଲବ୍ଧପ୍ରଵେଶାଃ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଵଯଂ ତସ୍ଯାମରଦ୍ଵିଷଃ
ଦିତିର ପୁଅଙ୍କ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସେ ଅନେକ ଭାଗରେ ମନ ଭାଗିଥିବା ପରି, ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିରେ ଚାଲିଗଲା; ଆମେ ଦ୍ୱାରରେ ଅବହେଳିତ ଓ ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲୁ, ହେ ଅମରଶତ୍ରୁ।
ସଭାଯାମମରା ଦେଵ ନିକୃଷ୍ଟେ ଽପ୍ଯୁପଵେଶିତାଃ ଵେତ୍ରହସ୍ତୈର୍ ଅଜଲ୍ପନ୍ତସ୍ ତତୋ ଽପହସିତାସ୍ତୁ ତୈଃ
ସଭାରେ ଦେବମାନେ ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ; ହାତରେ ଛଡ଼ ଧରି ନିରବ ରହିଲେ, ଏହିପରି ଦେଖି ସେମାନେ ହସିଲେ ଏବଂ ଉପହାସ କଲେ।
ମହାର୍ଥାଃ ସିଦ୍ଧସର୍ଵାର୍ଥା ଭଵନ୍ତଃ ସ୍ଵଲ୍ପଭାଷିଣଃ ଚାଟୁଯୁକ୍ତମଥୋ କର୍ମ ହ୍ଯ୍ ଅମରା ବହୁ ଭାଷତ
ବଡ଼ ଧନୀ ଓ ସମସ୍ତ କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ମନେ, କିନ୍ତୁ କମ୍ କଥା କହୁଥିଲେ; ଦେବମାନେ ତ ମିଠା କଥା କହିବାରେ ଦକ୍ଷ, ବହୁତ କଥା କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କାମ କମ୍ କରୁଥିଲେ।
ସମଯଂ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ଯ ସଶକ୍ରସ୍ଯ ନୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ ଵଦତେତି ଚ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରେଷ୍ଯୈର୍ଵିହସିତା ବହୁ
ଦାୟତ୍ୟ ରାଜା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସଭାରେ, ଯେତେବେଳେ କହିବାକୁ କୁହାଯାଇଲା, ଦାୟତ୍ୟର ଦାସମାନେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ହସିଲେ ଓ ଉପହାସ କଲେ।
ଋତଵୋ ମୂର୍ତିମନ୍ତସ୍ତମ୍ ଉପାସନ୍ତେ ହ୍ଯହର୍ନିଶମ୍ କୃତାପରାଧସଂତ୍ରାସଂ ନ ତ୍ଯଜନ୍ତି କଦାଚନ
ଋତୁମାନେ ଦେହଧାରଣ କରି ଦିନ ରାତି ସେଠାରେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଅପରାଧରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଆନାହାନ୍ତି।
ତନ୍ତ୍ରୀତ୍ରଯଲଯୋପେତଂ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରୈଃ ସୁରାଗମ୍ ଉପଧା ନିତ୍ଯଂ ଗୀଯତେ ତସ୍ଯ ଵେଶ୍ମସୁ
ତାଙ୍କର ରାଜମହଳରେ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତିନି ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟ ସାଜରେ ଦେବସଙ୍ଗୀତ ନିତ୍ୟ ଗାଇଥାନ୍ତି।
ହନ୍ତାକୃତୋପକରଣୈର୍ ମିତ୍ରାଣି ଗୁରୁଲାଘଵୈଃ ଶରଣାଗତସଂତ୍ଯାଗୀ ତ୍ଯକ୍ତସତ୍ଯପରିଶ୍ରଯଃ
ସେ କେବେ କେବେ କେବଳ ଇଂଗিতରେ ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ ବନାଏ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସତ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି।
ଇତି ନିଃଶେଷମଥଵା ନିଃଶେଷଂ ଵୈ ନ ଶକ୍ଯତେ ତସ୍ଯାଵିନଯମାଖ୍ଯାତୁଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ତତ୍ର ପରାଯଣମ୍
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଭିମାନ କଥା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ କେବଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମାତ୍ର ଦ୍ରଷ୍ଟା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵାତ୍ମଭୂର୍ଦେଵଃ ସୁରୈର୍ଦୈତ୍ଯଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ସୁରାନୁଵାଚ ଭଗଵାଂସ୍ ତତଃ ସ୍ମିତମୁଖାମ୍ବୁଜଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦେବତା ମନୋହର ହସ୍ତମୁଖରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଦାୟତ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଅଵଧ୍ଯସ୍ତାରକୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସର୍ଵୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ ଯସ୍ଯ ଵଧ୍ଯଃ ସ ନାଦ୍ଯାପି ଜାତସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେ ପୁମାନ୍
ତାରକ ଦାୟତ୍ୟକୁ କୌଣସି ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଯେଉଁ ପୁଅ ଏଯାଁ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ମଯା ସ ଵରଦାନେନ ଛନ୍ଦଯିତ୍ଵା ନିଵାରିତଃ ତପସଃ ସାଂପ୍ରତଂ ରାଜା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦହନାତ୍ମକାତ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ତାପସ୍ୟାରୁ ବାଞ୍ଚି ରଖିଥିଲି; ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳାଉଥିବା ରାଜା ହୋଇଛନ୍ତି।
ସ ଚ ଵଵ୍ରେ ଵଧଂ ଦୈତ୍ଯଃ ଶିଶୁତଃ ସପ୍ତଵାସରାତ୍ ସ ସପ୍ତଦିଵସୋ ବାଲଃ ଶଂକରାଦ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଦାୟତ୍ୟ ଚାହିଲେ ଯେ, ସେମାନେ ମାତ୍ର ସାତ୍ ଦିନର ଶିଶୁ ହାତରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ; ସେହି ସାତ୍ ଦିନର ଶିଶୁ ଶିବଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ତାରକସ୍ଯ ନିହନ୍ତା ସ ଭାସ୍କରାଭୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ସାଂପ୍ରତଂ ଚାପ୍ଯପତ୍ନୀକଃ ଶଂକରୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଯିଏ ତାରକଙ୍କୁ ମାରିବେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ନାହିଁ।
ଯଚ୍ଚାହମୁକ୍ତଵାନ୍ଯସ୍ଯା ହ୍ଯ୍ ଉତ୍ତାନକରତା ସଦା ଉତ୍ତାନୋ ଵରଦଃ ପାଣିର୍ ଏଷ ଦେଵ୍ଯାଃ ସଦୈଵ ତୁ
ମୁଁ ଯେପରି କହିଥିଲି, ତାଙ୍କର ହାତ ସଦା ବରଦାନ ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ; ଏହି ହାତ ସଦା ଦେବୀଙ୍କୁ ବର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ହିମାଚଲସ୍ଯ ଦୁହିତା ସା ତୁ ଦେଵୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ତସ୍ଯାଃ ସକାଶାଦ୍ଯଃ ଶର୍ଵସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅରଣ୍ଯାଂ ପାଵକୋ ଯଥା
ହିମାଚଳଙ୍କ ଝିଅ ସେଇ ଦେବୀ ହେବେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଶର୍ବ ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯେପରି ଲକଡ଼ିରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଜନଯିଷ୍ଯତି ତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତାରକୋ ଽଭିଭଵିଷ୍ଯତି ମଯାପ୍ଯୁପାଯଃ ସ କୃତୋ ଯଥୈଵଂ ହି ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ; ସେ ଆସିଲେ ତାରକଙ୍କୁ ଦମନ କରିଦେବେ। ମୁଁ ଏହି ଉପାୟ କରିଛି, ଏଭଳି ହେବ।
ଶେଷଶ୍ଚାପ୍ଯସ୍ଯ ଵିଭଵୋ ଵିନଶ୍ଯେତ୍ତଦନନ୍ତରମ୍ ସ୍ତୋକକାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷଧ୍ଵଂ ନିର୍ଵିଶଙ୍କେନ ଚେତସା
ତାପରେ ତାଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ; ଅଳ୍ପ ସମୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଦଶାସ୍ତେନ ସାକ୍ଷାତ୍କମଲଜନ୍ମନା ଜଗ୍ମୁସ୍ତଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯେଶଂ ଯଥାଯୋଗଂ ଦିଵୌକସଃ
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, କମଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ଦେବମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ।
ତତୋ ଗତେଷୁ ଦେଵେଷୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ନିଶାଂ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଵତନୋଃ ପୂର୍ଵସଂଭଵାମ୍
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ରାତିରେ ନିଜ ଝିଅଙ୍କର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ତତୋ ଭଗଵତୀ ରାତ୍ରିର୍ ଉପତସ୍ଥେ ପିତାମହମ୍ ତାଂ ଵିଵିକ୍ତେ ସମାଲୋକ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵିଭାଵରୀମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ରାତି ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକାକି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଭାଵରି ମହତ୍କାଯଂ ଵିବୁଧାନାମୁପସ୍ଥିତମ୍ ତତ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଶୃଣୁ କାର୍ଯସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା, ଦେବତାମାନେ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ବଡ଼ କାମ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଏହି କାମ ତୁମେ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଦେବୀ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ନିଶ୍ଚୟ କଥା ଶୁଣ।