ଲୋକାଵସାଦମେକତ୍ର ଜଗତ୍ପାଲନମେକତଃ ଚରାଚରାଣି ଭୂତାନି ସୁରାସୁରଵିଭେଦତଃ
ଏକ ପାଖରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ପତନ ହେଉଥିଲା, ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ହେଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଇଥିଲେ।
ତଦ୍ଦ୍ଵିଧାପ୍ଯେକତାଂ ଯାତଂ ଦଦୃଶୁଃ ପ୍ରେକ୍ଷକା ଇଵ ଯଦ୍ଵସ୍ତୁ କିଂଚିଲ୍ ଲୋକେଷୁ ତ୍ରିଷୁ ସତ୍ତାସ୍ଵରୂପକମ୍ ତତ୍ ତତ୍ରାଦୃଶ୍ଯଦ୍ ଅଖିଲଂ ଖିଲୀଭୂତଵିଭୂତିକମ୍
ସେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ଏକତାରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଦର୍ଶକମାନେ ଦେଖୁଥିବା ପରି; ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସ୍ୱଭାବ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ଅସ୍ତ୍ରାଣି ତେଜାଂସି ଧନାନି ଧୈର୍ଯଂ ସେନାବଲଂ ଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୌ ଚ ସତ୍ତ୍ଵୌଜସାଂ ତନ୍ନିକରଂ ବଭୂଵ ସୁରାସୁରାଣାଂ ତପସୋ ବଲେନ
ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି, ଧନ, ସାହସ, ସେନାର ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ବୀରତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ଏକଠା ଭାଗ—ଏହି ସବୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରୁ ଥିଲା।
ଅଥାଭିମୁଖମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ନଵଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ ବାଣୈରନଲକଲ୍ପାଗ୍ରୈର୍ ବିଭିଦୁସ୍ତାରକଂ ହୃଦି
ତାରକ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଦେବମାନେ ନଉଟି ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଘାତ କଲେ।
ସ ତାନଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ସୁରବାଣାନ୍ଗତାନ୍ହୃଦି ନଵଭିର୍ନଵଭିର୍ବାଣୈଃ ସୁରାନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଦାନଵଃ
ସେ ଦାନବରାଜ ଅଚିଂତିତ ରହି, ନଉଟି ନଉଟି ତୀରରେ ଦେବମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଘାତ କଲେ, ସେଇ ତୀରଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।
ଜଗଦ୍ଧରଣସମ୍ଭୂତୈଃ ଶଲ୍ଯୈରିଵ ପୁରଃସରୈଃ ତତୋ ଽଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଶରଵ୍ରାତଂ ସଂଗ୍ରାମେ ମୁମୁଚୁଃ ସୁରାଃ
ବିଶ୍ୱର ଭାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶଳ୍ୟମାନେ ଆଗରେ ଥିଲା; ତାପରେ ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବିରତ ତୀରବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅନନ୍ତରଂ ଚ କାନ୍ତାନାମ୍ ଅଶ୍ରୁପାତମିଵାନିଶମ୍ ତଦପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଯତ୍ଯେଵ ନାଶଯାମାସ ଦାନଵଃ
ତାପରେ, ପ୍ରିୟଙ୍କର ଅଶ୍ରୁପାତ ପରି ଅବିରତ ତୀରବୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା; ଦାନବ ତୀରଗୁଡିକୁ ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା।
ଶରୈର୍ଯଥା କୁଚରିତୈଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତଂ ପରମାଗତମ୍ ସୁନିର୍ମଲଂ କ୍ରମାଯାତଂ କୁପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵଂ ମହାକୁଲମ୍
ଯେପରି ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଦୁର୍ବ୍ୟବହାରରେ ଜନ୍ମସ୍ଥାନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ମହାନ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ତୀରଗୁଡିକ ଥିଲା।
ତତୋ ନିଵାର୍ଯ ତଦ୍ବାଣଜାଲଂ ସୁରଭୁଜେରିତମ୍ ବାଣୈର୍ଵ୍ଯୋମ ଦିଶଃ ପୃଥ୍ଵୀଂ ପୂରଯାମାସ ଦାନଵଃ
ତାପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ତୀରବୃଷ୍ଟିକୁ ଅଟକାଇ, ଦାନବ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଆକାଶ, ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କଲେ।
ଚିଛେଦ ପୁଙ୍ଖଦେଶେଷୁ ସ୍ଵକେ ସ୍ଥାନେ ଚ ଲାଘଵାତ୍ ବାଣଜାଲୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଃ କଙ୍କବର୍ହିଣଵାଜିତୈଃ
ଗୃଧ୍ର ଓ ମୟୂର ପିଖରେ ଗଠିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ, ସେ ତୀରଗୁଡିକୁ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ କାଟିଦେଲା।
କର୍ଣାନ୍ତକୃଷ୍ଟୈର୍ଵିମଲୈଃ ସୁଵର୍ଣରଜତୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥୈଃ ସଂଶଯପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଯଥାର୍ଥାନ୍ଵୈ ଵିକଲ୍ପିତୈଃ
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଥିବା, ସୁନିର୍ମଳ ଓ ସୁନା-ଚାନ୍ଦିରେ ଚମକୁଥିବା ତୀରରେ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ନିଶ୍ଚିତ ହେଇଥିବା ପରି, ସେ ଦକ୍ଷତାରେ ଘାତ କଲେ।
ତତଃ ଶତେନ ବାଣାନାଂ ଶକ୍ରଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ଦାନଵଃ ନାରାଯଣଂ ଚ ସପ୍ତତ୍ଯା ନଵତ୍ଯା ଚ ହୁତାଶନମ୍
ତାପରେ ଦାନବ ଶକ୍ରକୁ ଏକ ଶତ ତୀର, ନାରାୟଣକୁ ସପ୍ତତି ତୀର, ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ନବତି ତୀର ଘାତ କଲେ।
ଦଶଭିର୍ମାରୁତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଯମଂ ଦଶଭିରେଵ ଚ ଧନଦଂ ଚୈଵ ସପ୍ତତ୍ଯା ଵରୁଣଂ ଚ ତଥାଷ୍ଟଭିଃ
ମାରୁତକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଦଶ ତୀର, ଯମକୁ ମଧ୍ୟ ଦଶ ତୀର, ଧନଦକୁ ସପ୍ତତି ତୀର, ଓ ଭାରୁଣକୁ ଅଷ୍ଟ ତୀର ଘାତ କଲେ।
ଵିଂଶତ୍ଯା ନିରୃତିଂ ଦୈତ୍ଯଃ ପୁନଶ୍ଚାଷ୍ଟାଭିରେଵ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ପୁନରେକୈକଂ ଦଶଭିର୍ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ
ଦାନବ ନିରୃତିକୁ ବିଶ ତୀର ଓ ପୁନି ଅଷ୍ଟ ତୀର ଘାତ କଲେ; ପୁନି ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଦଶ ଦଶ ତୀର ଘାତ କଲେ।
ତଥା ଚ ମାତଲିଂ ଦୈତ୍ଯୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ତ୍ରିଭିରାଶୁଗୈଃ ଗରୁଡଂ ଦଶଭିଶ୍ଚୈଵ ସ ଵିଵ୍ଯାଧ ପତତ୍ରିଭିଃ
ସେହିପରି, ଦାନବ ମାତଳିକୁ ତିନିଟି ଦ୍ରୁତ ତୀର ଓ ଗରୁଡକୁ ଦଶଟି ପିଖରେ ଗଠିତ ତୀର ଘାତ କଲେ।
ପୁନଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵାନାଂ ତିଲଶୋ ନତପର୍ଵଭିଃ ଚକାର ଵର୍ମଜାତାନି ଚିଛେଦ ଚ ଧନୂଂଷି ତୁ ତତୋ ଵିକଵଚା ଦେଵା ଵିଧନୁଷ୍କାଃ ଶରୈଃ କୃତାଃ
ପୁନି ଦାନବ ନତସଂଯୁକ୍ତ ତୀରରେ ଦେବମାନଙ୍କର କବଚକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲା ଓ ତାଙ୍କର ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲା; ଏପରି ଦେବମାନେ କବଚ ଓ ଧନୁ ବିହୀନ ହୋଇ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ।
ଅଥାନ୍ଯାନି ଚାପାନି ତସ୍ମିନ୍ସରୋଷା ରଣେ ଲୋକପାଲା ଗୃହୀତ୍ଵା ସମନ୍ତାତ୍ ଶରୈରକ୍ଷଯୈର୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରଂ ତତକ୍ଷୁସ୍ ତଦା ଦାନଵୋ ଽମର୍ଷସଂରକ୍ତନେତ୍ରଃ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଲୋକପାଳମାନେ ଅନ୍ୟ ଧନୁ ନେଇ, ଦାନବରାଜକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ଅବିନାଶୀ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ; ଏ ସମୟରେ ଦାନବର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହେଇଗଲା।
ଶରାନଗ୍ନିକଲ୍ପାନ୍ଵଵର୍ଷାମରାଣାଂ ତତୋ ବାଣମାଦାଯ କଲ୍ପାନଲାଭମ୍ ଜଘାନୋରସି କ୍ଷିପ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଂ ସୁବାହୁଂ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଵ୍ଯକମ୍ପଦ୍ରଥୋପସ୍ଥ ଏଵ
ସେ ଅମରମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିପରି ତୀରବୃଷ୍ଟି କଲେ; ପରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ତୀର ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ, ଫଳରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ରଥରେ ବସି ଥିବାବେଳେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯାନ୍ତରିକ୍ଷେ ସହସ୍ରାର୍କବିମ୍ବଂ ପୁନର୍ଦାନଵୋ ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଭୂତଵୀର୍ଯମ୍ ଶରାଭ୍ଯାଂ ଜଘାନାଂସମୂଲେ ସଲୀଲଂ ତତଃ କେଶଵସ୍ଯାପତଚ୍ଛାର୍ଙ୍ଗମଗ୍ରେ
ଆକାଶରେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ରକୁ ଦେଖି, ଦାନବ ଉତ୍ସାହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା କନ୍ଧର ତଳେ ଘାତ କଲେ; ତାପରେ କେଶବଙ୍କ ତୀର ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁର ଆଗରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତସ୍ତାରକଃ ପ୍ରେତନାଥଂ ପୃଷତ୍କୈର୍ ଵସୁଂ ତସ୍ଯ ସଵ୍ଯେ ସ୍ମରନ୍କ୍ଷୁଦ୍ରଭାଵମ୍ ଶରୈରଗ୍ନିକଲ୍ପୈର୍ଜଲେଶସ୍ଯ କାଯଂ ରଣେ ଽଶୋଷଯଦ୍ଦୁର୍ଜଯୋ ଦୈତ୍ଯରାଜଃ
ତାପରେ ତାରକ, ଯିଏ ପିତୃଲୋକର ନାଥ, ବସୁଙ୍କର ନିମ୍ନ ଭାବକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତୀର ଲାଗାଇଲେ; ଅଗ୍ନି ପରି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ଦାନବରାଜ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଳେଶଙ୍କ ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲେ।
ଶରୈରଗ୍ନିକଲ୍ପୈଶ୍ଚକାରାଶୁ ଦୈତ୍ଯସ୍ ତଥା ରାକ୍ଷସାନ୍ଭୀତଭୀତାନ୍ଦିଶାସୁ ପୃଷତ୍କୈଶ୍ଚ ରୂକ୍ଷୈର୍ଵିକାରପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଚକାରାନିଲଂ ଲୀଲଯୈଵାସୁରେଶଃ
ଅଗ୍ନି ସମାନ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦାନବ ତୁରନ୍ତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଭୟଭୀତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ; କଠୋର ଓ ବିକୃତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଅସୁରନାଥ ଖେଳିଖେଳି ଝଡ଼ ଉଠାଇଦେଲେ।
ଅଥାନମ୍ଯ ଚାପଂ ହରିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣବାଣୈର୍ ହନତ୍ସାରଥିଂ ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ହୃଦ୍ଯମ୍ ଧ୍ଵଜଂ ଧୂମକେତୁଃ କିରୀଟଂ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଧନେଶୋ ଧନୁଃ କାଞ୍ଚନାନଦ୍ଧପୃଷ୍ଠମ୍ ଯମୋ ବାହୁଦଣ୍ଡଂ ରଥାଙ୍ଗାନି ଵାଯୁର୍ ନିଶାଚାରିଣାମ୍ ଈଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ଵର୍ମ
ତାପରେ ହରି ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦାନବରାଜଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଘାତ କଲେ; ଧୂମକେତୁ ଧ୍ୱଜକୁ, ମହେନ୍ଦ୍ର କିରିଟକୁ, ଧନେଶ ଶୋଣିତ ମେଖଳା ଧନୁଷକୁ, ଯମ ବାହୁକୁ, ବାୟୁ ରଥର ଅଂଶକୁ, ଏବଂ ନିଶାଚାରୀଙ୍କ ମାଳିକଙ୍କର କବଚକୁ ଘାତ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମମରୈର୍ ଅକୃତ୍ରିମପରାକ୍ରମମ୍ ଦୈତ୍ଯନାଥଃ କୃତଂ ସଂଖ୍ଯେ ସ୍ଵବାହୁଯୁଗବାନ୍ଧଵଃ
ସେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଲେ ବୋଲି ଦେଖି, ଦାନବନାଥ ନିଜ ବାହୁ ଓ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ମୁମୋଚ ମୁଦ୍ଗରଂ ଭୀମଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷାଯ ସଂଗରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଦ୍ଗରମ୍ ଆଯାନ୍ତମ୍ ଅନିଵାର୍ଯମଥାମ୍ବରେ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗଦାକୁ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଗଦା ଆକାଶରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି,
ରଥାଦାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଧରଣୀମ୍ ଅଗମତ୍ପାକଶାସନଃ ମୁଦ୍ଗରୋ ଽପି ରଥୋପସ୍ଥେ ପପାତ ପରୁଷସ୍ଵନଃ
ପାକଶାସନ ରଥରୁ ଲାଫି ଭୂମିକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ; ଗଦାଟି ରଥର ଆସନ ଉପରେ କଠୋର ଶବ୍ଦ କରି ପଡ଼ିଗଲା।
ସ ରଥଂ ଚୂର୍ଣଯାମାସ ନ ମମାର ଚ ମାତଲିଃ ଗୃହୀତ୍ଵା ପଟ୍ଟିଶଂ ଦୈତ୍ଯୋ ଜଘାନୋରସି କେଶଵମ୍
ସେ ରଥକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା, କିନ୍ତୁ ମାତଳି ମରିଲେ ନାହିଁ; ଦାନବ ଏକ ପଟ୍ଟିଶ ଧରି କେଶବଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ସ୍କନ୍ଧେ ଗରୁତ୍ମତଃ ସୋ ଽପି ନିଷସାଦ ଵିଚେତନଃ ଖଡ୍ଗେନ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନିଚକର୍ତ ଚ ଵାହନମ୍
ସେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କନ୍ଧରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାପରେ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯାନକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଯମଂ ଚ ପାତଯାମାସ ଭୂମୌ ଦୈତ୍ଯୋ ଭୁଶୁଣ୍ଡିନା ଵହ୍ନିଂ ଚ ଭିନ୍ଦିପାଲେନ ତାଡଯାମାସ ମୂର୍ଧନି
ଦାନବ ଭୁଶୁଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ଯମଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ, ଏବଂ ଭିନ୍ଦିପାଳ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ।
ଵାଯୁଂ ଚ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ ଧନେଶଂ ଚ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା କୁଟ୍ଟଯାମାସ କୋପନଃ
ସେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଉଠାଇ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଧନେଶଙ୍କୁ ଧନୁଷର ଟିପ୍ପାରେ ଘାତ କଲେ।
ତତୋ ଦେଵନିକାଯାନାମ୍ ଏକୈକଂ ସମରେ ତତଃ ଜଘାନାସ୍ତ୍ରୈରସଂଖ୍ଯେଯୈର୍ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଽମିତଵିକ୍ରମଃ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବରାଜ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବସେନାର ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।