ସଂରମ୍ଭେଣାପ୍ଯଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ସଂହତାସ୍ତୁମୁଲେନ ଚ ଗତିଂ ନ ଵିଵିଦୁଶ୍ଚାପି ଶ୍ରାନ୍ତା ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଦେଵତାଃ
ମହା ରୋଷରେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ଦାନବର ଦ୍ୱାରା କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, କେଉଁପଥେ ଯିବା ଯାଉଛି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦୈତ୍ଯାସ୍ତ୍ରଭିନ୍ନସର୍ଵାଙ୍ଗା ହ୍ଯ୍ ଅକିଂଚିତ୍କରତାଂ ଗତାଃ ପରସ୍ପରଂ ଵ୍ଯଲୀଯନ୍ତ ଗାଵଃ ଶୀତାର୍ଦିତା ଇଵ
ଦାନବର ଅସ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ସେମାନେ ଏକଠି ମିଶିଗଲେ, ଯେପରି ଶୀତରେ ଗାଈମାନେ ଏକଠି ହୋଇଥାନ୍ତି।
ତଦଵସ୍ଥାନ୍ହରିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାଞ୍ଛକ୍ରମୁଵାଚ ହ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସ୍ମର ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ଯସ୍ଯାଵଧ୍ଯୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚୋଦିତଃ ଶକ୍ରଃ ସସ୍ମାରାସ୍ତ୍ରଂ ମହୌଜସମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖଦେଖି ହରି ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ମନେ ପକା, ଏହାକୁ କେହି ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।' ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ମନେ କଲେ।
ସମ୍ପୂଜିତଂ ନିତ୍ଯମରାତିନାଶନଂ ସମାହିତଂ ବାଣମମିତ୍ରଘାତନେ ଧନୁଷ୍ଯଜଯ୍ଯେ ଵିନିଯୋଜ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଅଭୂତ୍ତତୋ ମନ୍ତ୍ରସମାଧିମାନସଃ
ସେଉଁଠି ସଦା ସମ୍ମାନିତ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନରେ ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଧନୁରେ ଲଗାଇଲେ; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ର ଉପରେ ମନ ଲଗାଇ ତାହାକୁ ଧନୁରେ ଯୋଡିଲେ।
ସ ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଯତାନ୍ତରାଶଯୋ ଵଧାଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଧିଯାଭିସଂଧ୍ଯ ତୁ ଵିକୃଷ୍ଯ କର୍ଣାନ୍ତମ୍ ଅକୁଣ୍ଠଦୀଧିତିଂ ମୁମୋଚ ଵୀକ୍ଷ୍ଯାମ୍ବରମାର୍ଗମୁନ୍ମୁଖଃ
ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦେମନକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ତିନି ତୀରକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଲେ; ତାହାର ଚମକ ଅକ୍ଷୟ ଥିଲା, ଆକାଶ ମାର୍ଗ ଦେଖି ତୀରକୁ ଛାଡିଲେ।
ଅଥାସୁରଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମହାସ୍ତ୍ରମାହିତଂ ଵିହାଯ ମାଯାମଵନୌ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ ପ୍ରଵେପମାନେନ ମୁଖେନ ଶୁଷ୍ଯତା ବଲେନ ଗାତ୍ରେଣ ଚ ସଂଭ୍ରମାକୁଲଃ
ତାପରେ ଦେମନ ମହାସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ମାୟାକୁ ଛାଡି ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଢ଼ିଲେ; ତାହାର ମୁହଁ କମ୍ପିଥିଲା, ଶକ୍ତି କମିଯାଇଥିଲା, ଦେହ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟାନକ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତତସ୍ତୁ ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵରାଭିମନ୍ତ୍ରିତଃ ଶରୋ ଽର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମୋ ମହାରଣେ ପୁରଂଦରସ୍ଯାସନବନ୍ଧୁତାଂ ଗତୋ ନଵାର୍କବିମ୍ବଂ ଵପୁଷା ଵିଡମ୍ବଯନ୍
ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ତୀର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ନୂତନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ରକୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲା।
କିରୀଟକୋଟିସ୍ଫୁଟକାନ୍ତିସଂକଟଂ ସୁଗନ୍ଧିନାନାକୁସୁମାଧିଵାସିତମ୍ ପ୍ରକୀର୍ଣଧୂମଜ୍ଵଲନାଭମୂର୍ଧଜଂ ପପାତ ଜମ୍ଭସ୍ଯ ଶିରଃ ସକୁଣ୍ଡଲମ୍
ତୀରର ଚୁଡ଼ା ଭାଗ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବହୁ ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ମନ୍ତ୍ରିତ, ଧୂଆଁ ଓ ଜ୍ୱଳନା ଶିର ଭାଗରେ ବିକିରଣ; ତୀର ଜମ୍ଭର ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରି, ତାହାର ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଖସିଗଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵିନିହତେ ଜମ୍ଭେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଃ ପରାଙ୍ମୁଖାଃ ତତସ୍ତେ ଭଗ୍ନସଂକଲ୍ପାଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ଯତ୍ର ତାରକଃ
ଜମ୍ଭ ନିହତ ହେବା ପରେ, ଦାନବ ନେତାମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ ହେଇ, ସେମାନେ ତାରକଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ତ୍ରସ୍ତାନ୍ସମାଲୋକ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵାରୋଷମଗାତ୍ପରମ୍ ସ ଜମ୍ଭଦାନଵେନ୍ଦ୍ରଂ ତୁ ସୁରୈ ରଣମୁଖେ ହତମ୍
ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ଦେଖି ଏବଂ ଖବର ଶୁଣି, ତାରକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ; ଜମ୍ଭ ଦାନବ ନେତାକୁ ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣିଲେ।
ସାଵଲେପଂ ସସଂରମ୍ଭଂ ସଗର୍ଵଂ ସପରାକ୍ରମମ୍ ସାଵିଷ୍କାରମନାକାରଂ ତାରକୋ ଭାଵମାଵିଶତ୍
ତାରକ ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ, ଗର୍ବ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଭରିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଭାବ ଖୋଲା ଓ ମୁଖ ଭୟାନକ ହେଇଯାଇଥିଲା।
ସ ଜୈତ୍ରଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ସହସ୍ରେଣ ଗରୁତ୍ମତାମ୍ ସଂରମ୍ଭାଦ୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ସୁରୈ ରଣମୁଖେ ଗତଃ
ସେ ଜୟରଥରେ ଚଢ଼ି, ହଜାର ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଯୋଧାଙ୍କ ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ଦାନବ ନେତା ଦେବମାନେଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସର୍ଵାଯୁଧପରିଷ୍କାରଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରପରିରକ୍ଷିତଃ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଋଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନଃ ସୁଵିସ୍ତୃତମହାନନଃ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜିତ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ, ତିନି ଲୋକର ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟର ମାଲିକ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ମୁଁହ ଖୋଲା ଥିଲା।
ରଣାଯାଭ୍ଯପତତ୍ତୂର୍ଣଂ ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ଵୃତଃ ଜମ୍ଭାସ୍ତ୍ରକ୍ଷତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵୈରାଵତଦନ୍ତିନମ୍
ସେ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ; ଜମ୍ଭର ଅସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଆଘାତିତ ଥିଲା, ଏବଂ ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ସଜ୍ଜଂ ମାତଲିନା ଗୁପ୍ତଂ ରଥମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତେଜସା ତପ୍ତହେମପରିଷ୍କାରଂ ମହାରତ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍
ମାତଲିଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ସଜିଥିଲା; ତାହା ତପ୍ତ ସୁନାରେ ଭୂଷିତ ଓ ବଡ଼ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଚତୁର୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ସିଦ୍ଧସଂଘପରିଷ୍କୃତମ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରୋଦ୍ଗୀତମ୍ ଅପ୍ସରୋନୃତ୍ଯସଂକୁଲମ୍
ଚାରି ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ସିଦ୍ଧମାନେ ଭୂଷିତ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିମ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରା ଓ ମାନବମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ସର୍ଵାଯୁଧମ୍ ଅସଂବାଧଂ ଵିଚିତ୍ରରଚନୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ ତଂ ରଥଂ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ପରିଵାର୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜିତ, ବିଶାଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥ, ଦେବରାଜଙ୍କ ଏହି ରଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘେରିଥିଲା।
ଦଂଶିତା ଲୋକପାଲାସ୍ତୁ ତସ୍ଥୁଃ ସଗରୁଡଧ୍ଵଜାଃ ତତଶ୍ଚଚାଲ ଵସୁଧା ତତୋ ରୂକ୍ଷୋ ମରୁଦ୍ଵଵୌ
ଲୋକପାଳମାନେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ନେଇ ତୟାରି ହୋଇ ଦଢ଼ିଲେ; ତାପରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ଏବଂ ଏକ ଭୟାନକ ପବନ ବହିଲା।
ତତୋ ଽମ୍ବୁଧଯ ଉଦ୍ଭୂତାସ୍ ତତୋ ନଷ୍ଟା ରଵିପ୍ରଭା ତତସ୍ତମଃ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ନାତୋ ଽଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ତାରକାଃ
ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତଳିତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଅନ୍ଧାର ଆସିଗଲା, ତାରାମାନେ ଦେଖାଯାଇଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଜଜ୍ଵଲୁରସ୍ତ୍ରାଣି ତତୋ ଽକମ୍ପତ ଵାହିନୀ ଏକତସ୍ତାରକୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସୁରସଂଘସ୍ତୁ ଚୈକତଃ
ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଜ୍ୱଳିଲେ, ସେନାମାନେ କମ୍ପିଗଲେ; ଏକପଟେ ଦାନବ ତାରକ ଓ ଅନ୍ୟପଟେ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦଳ ଦଢ଼ିଲେ।
ଲୋକାଵସାଦମେକତ୍ର ଜଗତ୍ପାଲନମେକତଃ ଚରାଚରାଣି ଭୂତାନି ସୁରାସୁରଵିଭେଦତଃ
ଏକ ପାଖରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ପତନ ହେଉଥିଲା, ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ହେଉଥିଲା; ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଇଥିଲେ।
ତଦ୍ଦ୍ଵିଧାପ୍ଯେକତାଂ ଯାତଂ ଦଦୃଶୁଃ ପ୍ରେକ୍ଷକା ଇଵ ଯଦ୍ଵସ୍ତୁ କିଂଚିଲ୍ ଲୋକେଷୁ ତ୍ରିଷୁ ସତ୍ତାସ୍ଵରୂପକମ୍ ତତ୍ ତତ୍ରାଦୃଶ୍ଯଦ୍ ଅଖିଲଂ ଖିଲୀଭୂତଵିଭୂତିକମ୍
ସେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ଏକତାରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଦର୍ଶକମାନେ ଦେଖୁଥିବା ପରି; ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସ୍ୱଭାବ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ଅସ୍ତ୍ରାଣି ତେଜାଂସି ଧନାନି ଧୈର୍ଯଂ ସେନାବଲଂ ଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୌ ଚ ସତ୍ତ୍ଵୌଜସାଂ ତନ୍ନିକରଂ ବଭୂଵ ସୁରାସୁରାଣାଂ ତପସୋ ବଲେନ
ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି, ଧନ, ସାହସ, ସେନାର ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ବୀରତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ଏକଠା ଭାଗ—ଏହି ସବୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରୁ ଥିଲା।
ଅଥାଭିମୁଖମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ନଵଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ ବାଣୈରନଲକଲ୍ପାଗ୍ରୈର୍ ବିଭିଦୁସ୍ତାରକଂ ହୃଦି
ତାରକ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଦେବମାନେ ନଉଟି ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଘାତ କଲେ।
ସ ତାନଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ସୁରବାଣାନ୍ଗତାନ୍ହୃଦି ନଵଭିର୍ନଵଭିର୍ବାଣୈଃ ସୁରାନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଦାନଵଃ
ସେ ଦାନବରାଜ ଅଚିଂତିତ ରହି, ନଉଟି ନଉଟି ତୀରରେ ଦେବମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଘାତ କଲେ, ସେଇ ତୀରଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।
ଜଗଦ୍ଧରଣସମ୍ଭୂତୈଃ ଶଲ୍ଯୈରିଵ ପୁରଃସରୈଃ ତତୋ ଽଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଶରଵ୍ରାତଂ ସଂଗ୍ରାମେ ମୁମୁଚୁଃ ସୁରାଃ
ବିଶ୍ୱର ଭାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶଳ୍ୟମାନେ ଆଗରେ ଥିଲା; ତାପରେ ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବିରତ ତୀରବୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅନନ୍ତରଂ ଚ କାନ୍ତାନାମ୍ ଅଶ୍ରୁପାତମିଵାନିଶମ୍ ତଦପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଯତ୍ଯେଵ ନାଶଯାମାସ ଦାନଵଃ
ତାପରେ, ପ୍ରିୟଙ୍କର ଅଶ୍ରୁପାତ ପରି ଅବିରତ ତୀରବୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା; ଦାନବ ତୀରଗୁଡିକୁ ଆକାଶରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା।
ଶରୈର୍ଯଥା କୁଚରିତୈଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତଂ ପରମାଗତମ୍ ସୁନିର୍ମଲଂ କ୍ରମାଯାତଂ କୁପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵଂ ମହାକୁଲମ୍
ଯେପରି ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଦୁର୍ବ୍ୟବହାରରେ ଜନ୍ମସ୍ଥାନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ମହାନ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ତୀରଗୁଡିକ ଥିଲା।
ତତୋ ନିଵାର୍ଯ ତଦ୍ବାଣଜାଲଂ ସୁରଭୁଜେରିତମ୍ ବାଣୈର୍ଵ୍ଯୋମ ଦିଶଃ ପୃଥ୍ଵୀଂ ପୂରଯାମାସ ଦାନଵଃ
ତାପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ତୀରବୃଷ୍ଟିକୁ ଅଟକାଇ, ଦାନବ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ଆକାଶ, ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କଲେ।
ଚିଛେଦ ପୁଙ୍ଖଦେଶେଷୁ ସ୍ଵକେ ସ୍ଥାନେ ଚ ଲାଘଵାତ୍ ବାଣଜାଲୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଃ କଙ୍କବର୍ହିଣଵାଜିତୈଃ
ଗୃଧ୍ର ଓ ମୟୂର ପିଖରେ ଗଠିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ, ସେ ତୀରଗୁଡିକୁ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଓ ସ୍ଥାନରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ କାଟିଦେଲା।