ଵାଯଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରବଲେନାଥ ନିର୍ଧୂତେ ମେଘମଣ୍ଡଲେ ବଭୂଵ ଵିମଲଂ ଵ୍ଯୋମ ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲପ୍ରଭମ୍
ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ମେଘ ମଣ୍ଡଳ ଉଡ଼ିଗଲା, ଆକାଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଗଲା ଏବଂ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ଭଳି ଚମକି ଉଠିଲା।
ଵାଯୁନା ଚାତିଘୋରେଣ କମ୍ପିତାସ୍ତେ ତୁ ଦାନଵାଃ ନ ଶେକୁସ୍ତତ୍ର ତେ ସ୍ଥାତୁଂ ରଣେ ଽତିବଲିନୋ ଽପି ଯେ
ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ବାୟୁରେ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ରେଖାରେ ଟିକିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଟିକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଦା ଜମ୍ଭୋ ଽଭଵଚ୍ଛୈଲୋ ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୃତଃ ମାରୁତପ୍ରତିଘାତାର୍ଥଂ ଦାନଵାନାଂ ଭଯାପହଃ
ତାପରେ ଜମ୍ଭ ଦାନବମାନଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ବାୟୁର ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ, ଦଶ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଏକ ପାହାଡ଼ ଭଳି ହେଇଗଲେ।
ମୁକ୍ତନାନାଯୁଧୋଦଗ୍ରତେଜୋ ଽଭିଜ୍ଵଲିତଦ୍ରୁମଃ ତତଃ ପ୍ରଶମିତେ ଵାଯୌ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରେ ପର୍ଵତାକୃତୌ
ନାନା ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜ ଏବଂ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିବା ଗଛର ଆଲୋକରେ, ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେଇଯିବା ପରେ, ଦାନବରାଜା ପାହାଡ଼ ଆକାରରେ ଦୃଢ଼ ହେଇ ଉଭେ।
ମହାଶନୀଂ ଵଜ୍ରମଯୀଂ ମୁମୋଚାଶୁ ଶତକ୍ରତୁଃ ତଯାଶନ୍ଯା ପତିତଯା ଦୈତ୍ଯସ୍ଯାଚଲରୂପିଣଃ
ଶତକ୍ରତୁ ତୁରନ୍ତ ଏକ ବଡ଼ ବଜ୍ର ମୟ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଏହି ବଜ୍ର ଦାନବରାଜାଙ୍କ ପାହାଡ଼ ଆକାର ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
କନ୍ଦରାଣି ଵ୍ଯଶୀର୍ଯନ୍ତ ସମନ୍ତାନ୍ନିର୍ଝରାଣି ତୁ ତତଃ ସା ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶୈଲମାଯା ନ୍ଯଵର୍ତତ
ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଓ ଝରଣା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହା ପରେ, ଦାନବରାଜାଙ୍କ ପାହାଡ଼ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା।
ନିଵୃତ୍ତଶୈଲମାଯୋ ଽଥ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୋ ମଦୋତ୍କଟଃ ବଭୂଵ କୁଞ୍ଜରୋ ଭୀମୋ ମହାଶୈଲସମାକୃତିଃ
ତାପରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଅତ୍ୟଧିକ ଅହଂକାରରେ ଭରି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ହାତୀର ଆକାର ନେଲେ, ଯାହା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ ମମର୍ଦ ସୁରାନୀକଂ ଦନ୍ତୈଶ୍ଚାପ୍ଯହନତ୍ସୁରାନ୍ ବଭଞ୍ଜ ପୃଷ୍ଠତଃ କାଂଶ୍ଚିତ୍ କରେଣାଵେଷ୍ଟ୍ଯ ଦାନଵଃ
ସେ ହାତୀ ଆକାରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଚାପି ଦେଲେ, ଦାନ୍ତରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶୁଣ୍ଡରେ ଧରି ପଛରୁ କିଛିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।
ତତଃ କ୍ଷପଯତସ୍ତସ୍ଯ ସୁରସୈନ୍ଯାନି ଵୃତ୍ରହା ଅସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ନାରସିଂହଂ ମୁମୋଚ ହ
ସେ ଦେବସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବାବେଳେ, ବୃତ୍ରନାଶକ ଦେବତା ତିନି ଜଗତରେ ଅଜୟ ନାରସିଂହ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତଃ ସିଂହସହସ୍ରାଣି ନିଶ୍ଚେରୁର୍ମନ୍ତ୍ରତେଜସା କୃଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଟ୍ଟହାସାନି କ୍ରକଚାଭନଖାନି ଚ
ସେ ଅସ୍ତ୍ରର ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ ହଜାର ହଜାର ସିଂହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର କଳା ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ହସ ଓ ଦାନ୍ତ କ୍ରକଚ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଥିଲା।
ତୈର୍ଵିପାଟିତଗାତ୍ରୋ ଽସୌ ଗଜମାଯାଂ ଵ୍ଯପୋଥଯତ୍ ତତଶ୍ଚାଶୀଵିଷୋ ଘୋରୋ ଽଭଵତ୍ଫଣଶତାକୁଲଃ
ସେ ସିଂହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଖଣ୍ଡ-ଖଣ୍ଡ ହେବା ପରେ, ହାତୀ ମାୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ସାପ ହେଲେ, ଯାହା ଶତମୁଣ୍ଡିରେ ଘିରିଥିଲା।
ଵିଷନିଃଶ୍ଵାସନିର୍ଦଗ୍ଧଂ ସୁରସୈନ୍ଯଂ ମହାରଥଃ ତତୋ ଽସ୍ତ୍ରଂ ଗାରୁଡଂ ଚକ୍ରେ ଶକ୍ରଶ୍ଚାରୁଭୁଜସ୍ତଦା
ସେ ସାପ ଶ୍ୱାସର ବିଷରେ ଦେବସେନାକୁ ଜଳାଇ ଦେଲେ; ତାପରେ ସୁନ୍ଦର ହାତର ଶକ୍ର ଗାରୁଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ତତୋ ଗରୁତ୍ମତସ୍ତସ୍ମାତ୍ ସହସ୍ରାଣି ଵିନିର୍ଯଯୁଃ ତୈର୍ଗରୁତ୍ମଦ୍ଭିରାସାଦ୍ଯ ଜମ୍ଭୋ ଭୁଜଗରୂପଵାନ୍ କୃତସ୍ତୁ ଖଣ୍ଡଶୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସାସ୍ଯ ମାଯା ଵ୍ଯନଶ୍ଯତ
ସେ ଗାରୁଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ହଜାର ଗାରୁଡ଼ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ସାପ ଆକାର ନେଇଥିବା ଜମ୍ଭକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଦାନବକୁ ଖଣ୍ଡ-ଖଣ୍ଡ କରି ତାଙ୍କର ମାୟାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ପ୍ରନଷ୍ଟାଯାଂ ତୁ ମାଯାଯାଂ ତତୋ ଜମ୍ଭୋ ମହାସୁରଃ ଚକାର ରୂପମତୁଲଂ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯପଥାନୁଗମ୍ ଵିଵୃତ୍ତଵଦନୋ ଗ୍ରସ୍ତୁମ୍ ଇଯେଷ ସୁରପୁଂଗଵାନ୍
ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବା ପରେ, ମହାସୁର ଜମ୍ଭ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାର ନେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଅନୁସରି, ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତତୋ ଽସ୍ଯ ଵିଵିଶୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ସମହାରଥକୁଞ୍ଜରା ସୁରସେନାଵିଶଦ୍ଭୀମଂ ପାତାଲୋତ୍ତାନତାଲୁକମ୍
ତାପରେ ଦେବସେନା, ମହାରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ ପାତାଳପରି ମୁହଁ, ଉପରକୁ ତାଲୁ ଥିବା, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସୈନ୍ଯେଷୁ ଗ୍ରସ୍ଯମାନେଷୁ ଦାନଵେନ ବଲୀଯସା ଶକ୍ରୋ ଦୈନ୍ଯଂ ସମାପନ୍ନଃ ଶ୍ରାନ୍ତବାହୁଃ ସଵାହନଃ
ସେନା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଶକ୍ର ନିଜ ହାତ ଥକିଯିବା ଓ ନିଜ ଯାନ ସହିତ ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କର୍ତଵ୍ଯତାଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ କିମନନ୍ତରମତ୍ରାସ୍ତି କର୍ତଵ୍ଯସ୍ଯାଵଶେଷିତମ୍
ସେ କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଭାବିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ଏଠି ଆଉ କିଛି କରିବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି କି?"
ଯଦାଶ୍ରିତ୍ଯ ଘଟାମୋ ଽସ୍ଯ ଦାନଵସ୍ଯ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ ତତୋ ହରିରୁଵାଚେଦଂ ଵଜ୍ରାଯୁଧମୁଦାରଧୀଃ
"ଏହି ଦାନବ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆମେ କଣ ଉପାୟ ନେଉଛୁ?" ତାପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଓ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ସାଂପ୍ରତଂ ରଣସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯସ୍ ତ୍ଵଯା କାତରଭୈରଵଃ ଵର୍ଧସ୍ଵାଶୁ ମହାମାଯାଂ ପୁରଂଦର ରିପୁଂ ପ୍ରତି
"ଏବେ ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିବା ସମୟ ନୁହେଁ, ହେ ପୁରନ୍ଦର। ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ତୁମର ମହାମାୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି କର।"
ମଯୈଷ ଲକ୍ଷିତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଽଧିଷ୍ଠିତଃ ପ୍ରାପ୍ତପୌରୁଷଃ ମା ଶକ୍ର ମୋହମାଗଚ୍ଛ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସ୍ମର ପ୍ରଭୋ
"ମୁଁ ଏହି ଦାନବକୁ ଚିହ୍ନିଛି, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଶକ୍ତି ଦେଇଛି। ହେ ଶକ୍ର, ମୋହରେ ପଡ଼ିନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ତୁମର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କର, ମହାପ୍ରଭୁ।"
ତତଃ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରକୁପିତୋ ଦାନଵଂ ପ୍ରତି ଦେଵରାଟ୍ ନାରାଯଣାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରଯତୋ ମୁମୋଚାସୁରଵକ୍ଷସି
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଶକ୍ର, ଦାନବ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ, ଅସୁରର ଛାତିରେ ନାରାୟଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତୋ ନାରାଯଣାସ୍ତ୍ରଂ ତତ୍ ପପାତାସୁରଵକ୍ଷସି ମହାସ୍ତ୍ରଭିନ୍ନହୃଦଯଃ ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ଚ ସଃ
ସେ ନାରାୟଣ ଅସ୍ତ୍ର ଅସୁରର ଛାତିରେ ପଡ଼ିଲା; ମହାଅସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭିଦ୍ଧ ହେଇ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା।
ରଣାଗାରମିଵୋଦ୍ଗାରଂ ତତ୍ଯାଜାସୁରନନ୍ଦନଃ ତଦସ୍ତ୍ରତେଜସା ତସ୍ଯ ରୂପଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ନାଶିତମ୍
ଅସୁରର ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ସେ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଦାନବର ଆକାର ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ତତଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଦଧେ ଦୈତ୍ଯୋ ଵିଯତ୍ଯନୁପଲକ୍ଷିତଃ ଗଗନସ୍ଥଃ ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ଶସ୍ତ୍ରାସନମତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ ଦାନବ ଆକାଶରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଦାନବମାନଙ୍କର ନାୟକ ଆକାଶରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇ ରହିଲେ।
ମୁମୋଚ ସୁରସୈନ୍ଯାନାଂ ସଂହାରେ କାରଣଂ ପରମ୍ ପ୍ରାସାନ୍ପରଶ୍ଵଧାଂଶ୍ଚକ୍ରାନ୍ ବାଣାନ୍ଵଜ୍ରାନ୍ସମୁଦ୍ଗରାନ୍
ସେ ଦେବତାଙ୍କର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହସ୍ତିଆସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ—ଅଣ୍ଡା, କୁହାଡ଼ି, ଚକ୍ର, ତୀର, ବଜ୍ର ଓ ଗଦା।
କୁଠାରାନ୍ସହ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ଭିନ୍ଦିପାଲାନଯୋଗୁଡାନ୍ ଵଵର୍ଷ ଦାନଵୋ ରୌଦ୍ରୋ ହ୍ଯ୍ ଅବନ୍ଧ୍ଯାନକ୍ଷଯାନପି
ଭୟଙ୍କର ଦାନବ କୁହାଡ଼ି, ତଳୱାର, ଭିଣ୍ଡିପାଳ, ଗୁଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅବିରତ ଓ ଅଫଳ ହୋଇ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ତୈରସ୍ତ୍ରୈର୍ଦାନଵୈର୍ମୁକ୍ତୈର୍ ଦେଵାନୀକେଷୁ ଭୀଷଣୈଃ ବାହୁଭିର୍ଧରଣିଃ ପୂର୍ଣା ଶିରୋଭିଶ୍ଚ ସକୁଣ୍ଡଲୈଃ
ଦାନବମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ସେନାରେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଫିଙ୍ଗିଲେ, ତାହାରେ ପୃଥିବୀ ହାତ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ଊରୁଭିର୍ ଗଜହସ୍ତାଭୈଃ କରୀନ୍ଦ୍ରୈର୍ଵାଚଲୋପମୈଃ ଭଗ୍ନେଷାଦଣ୍ଡଚକ୍ରାକ୍ଷୈ ରଥୈଃ ସାରଥିଭିଃ ସହ
ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ଉରୁ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ହାତୀ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ରଥ ଓ ତାହାର ସାରଥିମାନେ—ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଦୁଃସଂଚାରାଭଵତ୍ପୃଥ୍ଵୀ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମା ରୁଧିରୌଘହ୍ରଦାଵର୍ତା ଶଵରାଶିଶିଲୋଚ୍ଚଯୈଃ
ପୃଥିବୀ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ଦୁର୍ଗମ ହେଇଗଲା, ରକ୍ତର ଝରଣା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲା, ଶବ ଓ ହାଡ଼ର ତାଲ ତାଲ ଲାଗିଥିଲା।
କବନ୍ଧନୃତ୍ଯସଂକୁଲେ ସ୍ରଵଦ୍ଵସାସ୍ରକର୍ଦମେ ଜଗତ୍ତ୍ରଯୋପସଂହୃତୌ ସମେ ସମସ୍ତଦେହିନାମ୍ ଶୃଗାଲଗୃଧ୍ରଵାଯସାଃ ପରଂ ପ୍ରମୋଦମାଦଧୁଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଵିକୃଷ୍ଟଲୋଚନଃ ଶଵସ୍ଯ ରୌତି ଵାଯସଃ
ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ତାଲ ମଧ୍ୟରେ, ରକ୍ତ ଓ କାଦରେ ଭିଜିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନଷ୍ଟ ହେବା ସମୟରେ, ଶ୍ରୁଗାଳ, ଗୃଧ୍ର ଓ କାଉ ଅତି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ; କେବେ କେବେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋସାଯାଇଥିବା କାଉ ଶବ ଉପରେ କିଁକିଁ କରୁଥିଲା।