ମୃତଂ ମହିଷମାସାଦ୍ଯ ଵନେ ଗୋମାଯଵୋ ଯଥା କପାଲିନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତଶ୍ଚାସୁରପୁଂଗଵଃ
ଅରଣ୍ୟରେ ମୃତ ମହିଷ ଉପରେ ଯେପରି ଶିଆଳମାନେ ଆସିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଅସୁରମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କପାଳୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଵେଗେନ କୁପିତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ନଵ ରୁଦ୍ରାନୁପାଦ୍ରଵତ୍ ମମର୍ଦ ଚରଣାଘାତୈର୍ ଦନ୍ତୈଶ୍ଚାପି କରେଣ ଚ
ଦେଖିବାକୁ ରାଗିଯାଇ, ଦେମନ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ନଉ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ, ଦାନ୍ତ ଓ ଟ୍ରଂକ୍ରେ ଚାପିଦେଲେ।
ସ ତୈସ୍ତୁମୁଲଯୁଦ୍ଧେନ ଶ୍ରମମାସାଦିତୋ ଯଦା ତଦା କପାଲୀ ଜଗ୍ରାହ କରଂ ତସ୍ଯାମରଦ୍ଵିଷଃ
ତେଁମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରି କରି ଯେତେବେଳେ ସେ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ କପାଳୀ ଅମରମାନେଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କର ହାତକୁ ଧରିଲେ।
ଭ୍ରାମଯାମାସ ଵେଗେନ ହ୍ଯ୍ ଅତୀଵ ଚ ଗଜାସୁରମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରମାତୁରଂ ଦୈତ୍ଯଂ କିଂଚିତ୍ସ୍ଫୁରିତଜୀଵିତମ୍
ସେ ହାତୀ-ଦାନବକୁ ବେସି ତୀବ୍ରତାରେ ଘୁମାଇଲେ; ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦାନବ ଦୁଃଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ କେବଳ ଅଲ୍ପ ସ୍ଫୁରଣ କରୁଛି।
ନିରୁତ୍ସାହଂ ରଣେ ତସ୍ମିନ୍ ଗତଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସଵୋଦ୍ଯମମ୍ ତତଃ ପତତ ଏଵାସ୍ଯ ଚର୍ମ ଚୋତ୍କୃତ୍ଯ ଭୈରଵମ୍
ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମାବଳ ହରାଇଦେଲେ, ବିଜୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଛାଡିଦେଲେ; ତାପରେ, ସେ ପଡ଼ିଯିବା ସମୟରେ, କପାଳୀ ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ଛିଣିକି ଭୟଙ୍କର ପୋଶାକ ବନେଇଲେ।
ସ୍ରଵତ୍ସର୍ଵାଙ୍ଗରକ୍ତୌଘଂ ଚକାରାମ୍ବରମାତ୍ମନଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନିହତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରା ମହାବଲାଃ
ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରୁ ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ଦେଖି, କପାଳୀ ସେଇ ଚର୍ମକୁ ନିଜ ପୋଶାକ କଲେ; ଦାନବ ମୃତ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବନାୟକମାନେ—
ଵିତ୍ରେସୁର୍ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଜଗ୍ମୁର୍ ନିପେତୁଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କପାଲିନୋ ରୂପଂ ଗଜଚର୍ମାମ୍ବରାଵୃତମ୍
କପାଳୀଙ୍କ ହାତୀ ଚର୍ମ ଚାଦର ପିନ୍ଧିଥିବା ରୂପକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ପଳାଇଗଲେ, ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଦିକ୍ଷୁ ଭୂମୌ ତମେଵୋଗ୍ରଂ ରୁଦ୍ରଂ ଦୈତ୍ଯା ଵ୍ଯଲୋକଯନ୍ ଏଵଂ ଵିଲୁଲିତେ ତସ୍ମିନ୍ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରେ ମହାବଲେ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖିଲେ; ଏପରି ଭାବେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ରାଜା ପତିତ ହେଲେ—
ଦ୍ଵିପାଧିରୂଢୋ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ହତଦୁନ୍ଦୁଭିନା ତତଃ କଲ୍ପାନ୍ତାମ୍ବୁଧରାଭେଣ ଦୁର୍ଧରେଣାପି ଦାନଵଃ
ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଦାନବ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଡମ୍ରୁ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଏକ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୁଏ।
ନିମିରଭ୍ଯପତତ୍ତୂର୍ଣଂ ସୁରସୈନ୍ଯାନି ଲୋଡଯନ୍
ସେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।
ଯାଂ ଯାଂ ନିମିଗଜୋ ଯାତି ଦିଶଂ ତାଂ ତାଂ ସଵାହନା ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଦେଵା ଭଯାର୍ତାସ୍ତ୍ଯକ୍ତହେତଯଃ ଗନ୍ଧେନ ସୁରମାତଙ୍ଗା ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତସ୍ଯ ହସ୍ତିନଃ
ନିମିଙ୍କ ହାତୀ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେହି ଦିଗକୁ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଯାନ ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଯାଉଥିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ହାତୀର ଗନ୍ଧ ପାଇଁ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ପଲାଯିତେଷୁ ସୈନ୍ଯେଷୁ ସୁରାଣାଂ ପାକଶାସନଃ ତସ୍ଥୌ ଦିକ୍ପାଲକୈଃ ସାର୍ଧମ୍ ଅଷ୍ଟଭିଃ କେଶଵେନ ଚ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ପଳାଇଯିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳ ଓ କେଶବଙ୍କ ସହିତ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ନିମିମାତଙ୍ଗୋ ଯାଵଚ୍ଛକ୍ରଗଜଂ ପ୍ରତି ତାଵଚ୍ଛକ୍ରଗଜୋ ଯାତୋ ମୁକ୍ତ୍ଵା ନାଦଂ ସ ଭୈରଵମ୍
ନିମିଙ୍କ ହାତୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ପାଖକୁ ଆସିବା ସମୟରେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ଭୟଙ୍କର ହୁଙ୍କାର କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା।
ଧ୍ରିଯମାଣୋ ଽପି ଯତ୍ନେନ ସ ରଣେ ନୈଵ ତିଷ୍ଠତି ପଲାଯିତେ ଗଜେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଆରୂଢଃ ପାକଶାସନଃ
ଯଦିଓ ଉପକ୍ରମ କରି ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ହେଉଥିଲା, ହାତୀ ଯେତେବେଳେ ଭାଗିଗଲା, ପାକଶାସନ ତାହାରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଵିପରୀତମୁଖୋ ଽଯୁଧ୍ଯଦ୍ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରବଲଂ ପ୍ରତି ଶତକ୍ରତୁସ୍ତୁ ଵଜ୍ରେଣ ନିମିଂ ଵକ୍ଷସ୍ଯତାଡଯତ୍
ହାତୀ ଭୁଲ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦାନବରାଜାଙ୍କ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲା; ତାପରେ ଶତକ୍ରତୁ ନିମିଙ୍କ ଛାତିରେ ବଜ୍ର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ଗଦଯା ଦନ୍ତିନଶ୍ଚାସ୍ଯ ଗଣ୍ଡଦେଶେ ଽହନଦ୍ଦୃଢମ୍ ତତ୍ପ୍ରହାରମଚିନ୍ତ୍ଯୈଵ ନିମିର୍ନିର୍ଭଯପୌରୁଷଃ
ତାଙ୍କ ହାତୀର ଗାଳରେ ଗଦା ଦେଇ ଭଳି ଆଘାତ କଲା; ନିମି ନିର୍ଭୟ ଓ ସାହସିକ ଥିଲେ, ସେ ଏହି ଆଘାତକୁ ଗଣନା କଲେନି।
ଐରାଵଣଂ କଟୀଦେଶେ ମୁଦ୍ଗରେଣାଭ୍ଯତାଡଯତ୍ ସ ହତୋ ମୁଦ୍ଗରେଣାଥ ଶକ୍ରକୁଞ୍ଜର ଆହଵେ
ସେ ଏଇରାବତଙ୍କ କଟିଠାରେ ମୁଦ୍ଗର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ; ମୁଦ୍ଗର ଆଘାତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଜଗାମ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚରଣୈର୍ ଧରଣୀଂ ଭୂଧରାକୃତିଃ ଲାଘଵାତ୍କ୍ଷିପ୍ରମୁତ୍ଥାଯ ତତୋ ଽମରମହାଗଜଃ
ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ହାତୀ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଛକୁ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା; ଚପଳତାରୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଉଠିଗଲା, ଦେବତାଙ୍କ ମହାହାତୀ—
ରଣାଦପସସର୍ପାଶୁ ଭୀଷିତୋ ନିମିହସ୍ତିନା ତତୋ ଵାଯୁର୍ଵଵୌ ରୂକ୍ଷୋ ବହୁଶର୍କରପାଂସୁଲଃ
ନିମିଙ୍କ ହାତୀର ଭୟରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲା; ତାପରେ ଏକ କଠୋର ପବନ ବହିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଧୂଳି ଓ ପଥର ଥିଲା।
ସଂମୁଖୋ ନିମିମାତଙ୍ଗୋ ଜଵନାଚଲକମ୍ପନଃ ସ୍ରୁତରକ୍ତୋ ବଭୌ ଶୈଲୋ ଘନଧାତୁହ୍ରଦୋ ଯଥା
ନିମିଙ୍କ ହାତୀ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦିଠାକୁ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳତାରେ ପାହାଡ଼ ମାନେ କମ୍ପିଗଲା; ରକ୍ତ ଝରି ତାହା ଗାଁ ଘନ ଧାତୁ ଝିଲିକା ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଧନେଶୋ ଽପି ଗଦାଂ ଗୁର୍ଵୀଂ ତସ୍ଯ ଦାନଵହସ୍ତିନଃ ଚିକ୍ଷେପ ଵେଗାଦ୍ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ନିପପାତାସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି
ଧନେଶ୍ୱର ଦାନବରାଜାଙ୍କ ହାତୀକୁ ଭାରି ଗଦା ଶକ୍ତିରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଦାନବରାଜା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଗଜୋ ଗଦାନିପାତେନ ସ ତେନ ପରିମୂର୍ଛିତଃ ଦନ୍ତୈର୍ଭିତ୍ତ୍ଵା ଧରାଂ ଵେଗାତ୍ ପପାତାଚଲସଂନିଭଃ
ହାତୀ ଗଦା ଆଘାତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଚେତନ ହେଇଗଲା; ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଭୂମିକୁ ଭିଦି ତେଜରେ ପଡ଼ିଗଲା, ପାହାଡ଼ ପରି ଭାସିଗଲା।
ପତିତେ ତୁ ଗଜେ ତସ୍ମିନ୍ ସିଂହନାଦୋ ମହାନଭୂତ୍ ସର୍ଵତଃ ସୁରସୈନ୍ଯାନାଂ ଗଜବୃଂହିତବୃଂହିତୈଃ
ସେହି ହାତୀ ପଡ଼ିଗଲା ପରେ, ସର୍ବଦିଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ସେନାରୁ ବଡ଼ ସିଂହନାଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା, ହାତୀମାନଙ୍କ ତୁଣ୍ଡର ଧ୍ୱନି ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା।
ହ୍ରେଷାରଵେଣ ଚାଶ୍ଵାନାଂ ଗୁଣାସ୍ଫୋଟୈଶ୍ଚ ଧନ୍ଵିନାମ୍ ଗଜଂ ତଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିମିଂ ଚାପି ପରାଙ୍ମୁଖମ୍
ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ହ୍ରେଷାରବ ଓ ଧନୁର୍ବାଣ ତଣ୍ଡା ଶବ୍ଦରେ, ହାତୀକୁ ମରିଥିବା ଦେଖି ଏବଂ ନିମିଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟିଯିବା ଦେଖି—
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ସିଂହନାଦଂ ଚ ସୁରାଣାମତିକୋପନଃ ଜମ୍ଭୋ ଜଜ୍ଵାଲ କୋପେନ ପୀତାଜ୍ଯ ଇଵ ପାଵକଃ
ଦେବତାଙ୍କ ସିଂହନାଦ ଶୁଣି ଜମ୍ଭ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇଗଲେ, ତାଙ୍କ ରୋଷ ଅଗ୍ନିରେ ଘୀ ଦେଇ ଜ୍ୱଳିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ ସୁରାନ୍କୋପରକ୍ତାକ୍ଷୋ ଧନୁଷ୍ଯାରୋପ୍ଯ ସାଯକମ୍ ତିଷ୍ଠତେତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ତାଵତ୍ ସାରଥିଂ ଚାପ୍ଯଚୋଦଯତ୍
ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ଆଖି ହେଇ, ଧନୁରେ ଏକ ବାଣ ଲଗାଇଲେ ଓ 'ଠିଆ ରୁହ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ସାରଥିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଵେଗେନ ଚଲତସ୍ତସ୍ଯ ତଦ୍ରଥସ୍ଯାଭଵଦ୍ଦ୍ଯୁତିଃ ଯଥାଦିତ୍ଯସହସ୍ରସ୍ଯାଭୁଦିତସ୍ଯୋଦଯାଚଲେ
ତାଙ୍କ ରଥ ତେଜରେ ଦୃତ ଗତିରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଏହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦକ୍ଷିଣ ପାହାଡ଼ରେ ଉଦିତ ହେଉଥିବା ହଜାର ଆଦିତ୍ୟର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପତାକିନା ରଥେନାଜୌ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନା ଶଶିଶୁଭ୍ରାତପତ୍ରେଣ ସ ତେନ ସ୍ଯନ୍ଦନେନ ତୁ
ଯୁଦ୍ଧରେ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ରଥ, କିଙ୍କିଣୀ ଜାଲରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଧଳା ଛତା ଥିବା ସେହି ରଥରେ ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଘଟ୍ଟଯନ୍ସୁରସୈନ୍ଯାନାଂ ହୃଦଯଂ ସମଦୃଶ୍ଯତ ତମ୍ ଆଯାନ୍ତମ୍ ଅଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଧନୁଷ୍ଯାହିତସାଯକଃ
ଦେବତାଙ୍କ ସେନାର ହୃଦୟରେ ଭୟ ଦେଇ, ସେ ଧନୁରେ ବାଣ ଲଗାଇ ଆସୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶତକ୍ରତୁରଦୀନାତ୍ମା ଦୃଢମାଧତ୍ତ କାର୍ମୁକମ୍ ବାଣଂ ଚ ତୈଲଧୌତାଗ୍ରମ୍ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରମଜିହ୍ମଗମ୍
ଶତକ୍ରତୁ ଅଭୟ ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧନୁ ଧରିଲେ, ତେଲ ଦେଇ ତିକ୍ତି ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିର ସିଧା ଏକ ବାଣ ନେଇଲେ।